videos:
https://photos.app.goo.gl/T6pgRNzCZRZHho5U7

CSVN “RÉN” THỦ TƯỚNG NHẬT BẢN?
Hà Nội vừa đưa lệnh “cấm xe máy chạy xăng” ở khu vực trung tâm vào diện xem xét lại, đúng vào thời điểm trước chuyến thăm dự kiến của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi. Một sự trùng hợp về thời gian, nhưng lại mở ra nhiều cảm nhận khác nhau về cách chính sách vận hành trong thực tế.
Trước đó, vào tháng 1/7/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 20/CT-TTg, Hà Nội đang từng bước loại bỏ xe xăng trong vành đai 1. Với mục đích chính là “cấm xe chạy bằng xăng”, ưu tiên mua xe điện của “V” nên đã đưa ra chỉ thị chắc như đinh đóng cột.
Khi biết tin khi thủ tướng Nhật Bản sang thăm thì chính quyền rục rịch “xem xét lại lệnh cấm xe chạy xăng”, được biết thì bên phía Nhật Bản thống trị thị trường xe xăng ở Việt Nam và cũng là nhà tài trợ lớn nhất, nên nhà cầm quyền quyền hơi “rén” phải “xem xét” lại ngay, một bước đi lấy lòng ngắn hạn.
Không biết, đến bao giờ nhà cầm quyền mới xây dựng chính sách đi đúng bản chất cốt lõi để phục vụ cho phương tiện đi lại của người dân. Thay vì bị thao túng bởi các thế lực khác nhau.


CVSN LÊN TIẾNG VỚI ĐÀI LOAN NHƯNG IM LẶNG TRƯỚC TRUNG QUỐC
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng tuyên bố và ngày 26/4, mọi hoạt động của nước ngoài tại Trường Sa và Hoàng Sa đều là “xâm phạm chủ quyền” và “không có giá trị”. Ngay sau diễn tập của phía Đài Loan tại đảo Ba Bình. Tuy nhiên lại dư luận lại quan tâm vào vấn đề Biển Đông, việc để Trung Quốc xây siêu dự án quân sự ở Hoàng Sa bên phía Bộ ngoại giao im lặng đến lạ thường.
Bộ Ngoại giao Việt Nam Tuyên bố Đài Loan “Xâm phạm chủ quyền” Việt Nam khi diễn tập, còn Trung Quốc Xây “siêu dự án quân sự” tại Hoàng Sa thì không sao cả?
Và chuyến thăm Trung Quốc của Tô Tổng sau khi ngồi vào 2 vị trí chủ chốt, được báo chí tung hô ngoại giao mật thiết, nhưng còn vấn đề về Biển Đông thì không thấy đề cập hay là đã để anh Tập nắm toàn quyền kiểm soát?
Cụ thể Trung Quốc đã tiến hành cải tạo và mở rộng một số bãi đá san hô thành các thực thể lớn hơn, đồng thời phát triển hạ tầng như cảng, công trình kỹ thuật và các cơ sở có khả năng phục vụ nhiều mục đích khác nhau.
Vì vây sau phát ngôn của Bộ ngoại giao về vấn đề diễn tập của phía Đài Loan tại đảo Ba Bình, thì người dân lại tập trung về sự im lặng của bộ ngoại khi để Trung Quốc xây “dự án quân sự” ở Hoàng Sa. Nếu đã lên tiếng cho Đài Loan, thì cũng không thể nào im lặng trước hành động “xâm phạm chủ quyền” của Trung Quốc được.


TIỀN THUẾ DÂN CÒNG LƯNG ĐÓNG, CÁN BỘ XEM NHƯ LÁ MÍT
Tuyến kênh thủy lợi D3 tại xã Ea Kly, tỉnh Đắk Lắk được đầu tư khoảng 15 tỷ đồng từ năm 2012 với mục tiêu phục vụ tưới tiêu nông nghiệp, sau khi hoàn thành thì bị hoang 10 năm. Thay vì đưa công trình vào sử dụng ổn định, địa phương tiếp tục đề xuất thêm khoảng 50 tỷ đồng để xử lý, thậm chí san lấp toàn bộ tuyến kênh.
Điều đáng chú ý là để xây dựng tuyến kênh dài khoảng 1,49 km này, chính quyền đã di dời 42 hộ dân. Do thiết kế trên giấy mâu thuẫn với địa hình và nhiều đoạn kênh thấp hơn mặt ruộng từ 1 đến 10 mét, nước không thể tự chảy vào ruộng, khiến người dân buộc phải bơm nước để sử dụng, làm mất ý nghĩa ban đầu của một công trình thủy lợi.
Điều đáng nói, tuyến kênh còn phát sinh hệ quả: sạt lở, sụt lún và bồi lấp, đặc biệt trong mùa mưa lũ, đe dọa trực tiếp đất sản xuất và nhà ở của người dân. Năm 2025, một hộ dân đã phải di dời khẩn cấp do nguy cơ sạt lở cao.
Giải pháp của địa phương là đề xuất tiếp tục chi khoảng 50 tỷ đồng để xử lý, thậm chí có phương án san lấp toàn bộ tuyến kênh. Từ một dự án 15 tỷ đồng không hiệu quả, câu chuyện chuyển sang bài toán “khắc phục” với chi phí gấp nhiều lần.
Khi quy trình đầu tư dự án Tuyến kênh thủy lợi D3, bị bỏ hoang 10 năm tức là tiền của dân đóng vào ngân sách để xây dự án coi như “bỏ” và cần phải chi thêm 50 tỷ để lấp. Đây là một giải pháp chỉ có chính quyền mới nghĩ ra.

Trung Quốc đã yêu cầu hủy thương vụ trị giá 2 tỷ USD giữa Meta và startup AI Manus do lo ngại công nghệ chiến lược rơi vào tay Mỹ, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới ngày càng căng thẳng.


Trung Quốc đã yêu cầu Meta hủy bỏ thương vụ mua lại công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo Manus trị giá 2 tỷ USD, trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh đang cạnh tranh giành quyền thống trị công nghệ mới nổi này. Ảnh: Getty Images

Theo CNN, Trung Quốc đã quyết định chặn thương vụ trị giá 2 tỷ USD của Meta nhằm thâu tóm startup trí tuệ nhân tạo Manus do người Trung Quốc sáng lập -một động thái phản ánh lo ngại của Bắc Kinh rằng nước này có thể đánh mất các công nghệ then chốt vào tay Mỹ trong bối cảnh cuộc chiến công nghệ ngày càng leo thang.

Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC) của Trung Quốc ngày 27/4 đã ra một tuyên bố ngắn gọn, yêu cầu hai bên phải hủy bỏ thương vụ, sau khi Bắc Kinh tiến hành điều tra giao dịch này từ đầu năm nay.

Động thái này được cho là sẽ tạo hiệu ứng “lạnh” đối với hệ sinh thái startup AI của Trung Quốc. Nó diễn ra chỉ vài tuần trước hội nghị thượng đỉnh được mong đợi giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ tìm cách giải quyết các bất đồng trong nhiều vấn đề then chốt, từ thương mại đến kiểm soát công nghệ.

Quyết định của Bắc Kinh càng củng cố xu hướng phân tách (bifurcation) trong phát triển công nghệ toàn cầu khi căng thẳng Mỹ - Trung gia tăng, đồng thời cho thấy môi trường đầu tư xuyên biên giới trong các lĩnh vực then chốt như AI và bán dẫn đang trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Tuy vậy, việc hủy bỏ thương vụ trên thực tế sẽ rất phức tạp. Ngay sau khi công bố thương vụ vào cuối tháng 12/2025, Meta đã tích hợp Manus vào hệ thống nội bộ của mình, đồng thời các lãnh đạo của startup này cũng đã gia nhập tập đoàn công nghệ Mỹ.

Đối với Meta, thương vụ bị chặn có thể đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội tăng cường năng lực AI trong bối cảnh cuộc đua công nghệ với các đối thủ như Google và OpenAI ngày càng gay gắt.

Phản hồi về quyết định của Bắc Kinh, người phát ngôn của Meta cho biết, giao dịch này “hoàn toàn tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành”.

“Chúng tôi kỳ vọng sẽ có một giải pháp phù hợp cho cuộc điều tra này", người này nói thêm, nhưng không nêu chi tiết cách công ty dự kiến đạt được thỏa thuận với phía Trung Quốc.

Manus được thành lập tại Trung Quốc và nhanh chóng gây chú ý trong ngành khi ra mắt “AI agent” (tác nhân AI) - một hệ thống có khả năng tự hành động thay cho người dùng - vào tháng 3 năm ngoái. Đối với nhiều người tại Trung Quốc, sự nổi lên của một startup "AI agent"nội địa với hiệu năng hàng đầu là niềm tự hào lớn.

Tuy nhiên, dư luận đã chuyển sang tiêu cực sau khi Manus chuyển trụ sở chính và phần lớn hoạt động sang Singapore, và càng gay gắt hơn khi công bố "bán mình" cho Meta.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, một số ý kiến lên án thương vụ là “phản bội” và cáo buộc công ty “bán mình” cho Mỹ - quốc gia đã áp đặt hàng loạt biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhằm làm chậm tiến trình phát triển của Trung Quốc trong các công nghệ tiên tiến như AI.

Trong một động thái nhanh bất thường, Bắc Kinh đã mở cuộc điều tra vào tháng 1 năm nay nhằm ngăn chặn các startup công nghệ Trung Quốc khác theo đuổi chiến lược tương tự. Hiện vẫn chưa rõ liệu nhà chức trách có đưa ra thêm các biện pháp nào tiếp theo hay không.

Tuy nhiên, các nhà phân tích trước đó đã cảnh báo rằng phản ứng quá cứng rắn từ Bắc Kinh - chẳng hạn như hủy bỏ hoàn toàn thương vụ - có thể làm nản lòng các doanh nhân có tham vọng toàn cầu và thậm chí thúc đẩy nhân tài khởi nghiệp ở nước ngoài ngay từ đầu.

Tháng trước, tờ Financial Times đưa tin rằng Bắc Kinh đã cấm hai đồng sáng lập Manus là Xiao Hong và Ji Yichao rời khỏi Trung Quốc trong quá trình điều tra.

VietBF@sưu tập

Trong khi người trẻ chật vật tìm nơi ở, Australia có tới 13 triệu phòng ngủ bị bỏ trống trong các căn nhà lớn của người cao tuổi.

Ủy ban Quốc gia về Khả năng chi trả và Nguồn cung Nhà ở dự báo Australia thiếu khoảng 106.000 căn nhà trong giai đoạn 2023-2027. Dữ liệu từ Cục Thống kê Australia (ABS) còn ghi nhận số giấy phép xây dựng mới năm 2023 xuống mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ, giảm 15% so với năm trước đó.

Tuy nhiên, phân tích từ Điều tra dân số của Cục Thống kê Australia (ABS) chỉ ra một nghịch lý: nước này đang có khoảng 13 triệu phòng ngủ không sử dụng.

Michael Blythe, chuyên gia của sàn giao dịch bất động sản Downsizer, cho biết lượng phòng trống này tập trung chủ yếu ở nhóm hộ gia đình lớn tuổi. Cụ thể, Australia có 3,2 triệu căn nhà thừa một phòng, 3 triệu căn thừa hai phòng và 1,2 triệu căn có tới ba phòng ngủ không sử dụng.


Ảnh minh họa: AU News

Diện tích này phần lớn nằm trong tay thế hệ Baby Boomer. Khi con cái trưởng thành và chuyển đi, nhiều người vẫn sống trong những căn nhà lớn. Ông Blythe nói điều này làm chậm dòng luân chuyển nhà ở sang thế hệ sau.

Khoảng 1,9 triệu người lớn tuổi từng cân nhắc việc đổi sang nhà nhỏ hơn, nhưng quá trình này gặp rào cản. Khảo sát của HILDA cho biết 36% người chuyển nhà muốn ở lại khu vực cũ để duy trì quan hệ xã hội, nhưng thị trường thiếu các sản phẩm như biệt thự nhỏ hoặc căn hộ đủ tiện nghi cho họ.

Mathew Tiller, đại diện tập đoàn bất động sản LJ Hooker, nói thuế chuyển nhượng bất động sản và chi phí giao dịch cao là rào cản lớn nhất. Nhiều người chọn ở lại nhà cũ để tránh chi phí phát sinh.

Nick Boyd, Giám đốc điều hành mạng lưới Belle Property, cho biết cần phát triển thêm mô hình nhà ở trung gian như villa để người cao tuổi giữ được không gian riêng tư với diện tích phù hợp.

Ngoài ra, báo cáo của Ủy ban Năng suất Australia cho biết các quy định phân vùng và thủ tục địa phương làm chi phí xây dựng một căn nhà mới tăng thêm tới 320.000 AUD.

Để giải quyết, ông Blythe nói cần có chương trình hỗ trợ người lớn tuổi muốn thu hẹp chỗ ở. Khi họ chuyển đi, các căn nhà lớn sẽ được giải phóng cho gia đình trẻ. Ông cũng đề xuất cơ chế trái phiếu bảo lãnh tiền đặt cọc, giúp người lớn tuổi thiếu tiền mặt có thể xoay xở khoản đặt cọc 10% khi mua nhà mới.

Bang South Australia hiện đã xóa thuế chuyển nhượng cho người trên 60 tuổi mua nhà mới có diện tích nhỏ hơn. Từ năm 2018, một giải pháp khác cho phép người bán nhà đóng thêm 300.000 AUD (hoặc 600.000 AUD với cặp vợ chồng) vào quỹ hưu trí mà không tính vào hạn mức. Tuy nhiên, nhà chức trách cho biết mới có khoảng 98.000 người sử dụng, dù nhóm đủ điều kiện lên tới gần hai triệu người.

Các chuyên gia nói Australia cần chuyển sang tối ưu hóa nguồn lực nhà ở hiện có thay vì chỉ tập trung xây mới để giảm áp lực lên thị trường.

VietBF@sưu tập

Hitachi hoàn tất chia tay mảng điện gia dụng với thương vụ trị giá hơn 630 triệu USD, dồn lực cho mảng hạ tầng kỹ thuật số, năng lượng.

Hitachi hôm 21/4 thông báo bán lại mảng kinh doanh thiết bị gia dụng, vận hành bởi công ty con Hitachi Global Life Solutions (Hitachi GLS) cho nhà bán lẻ Nhật Bản Nojima, với giá hơn 100 tỷ yen (630,32 triệu USD).

Hai bên sẽ cùng lập công ty mới do Nojima nắm 80,1% cổ phần và Hitachi GLS giữ 19,9% còn lại. Nojima nắm quyền sản xuất đến hậu mãi cho loạt thiết bị gia dụng như tủ lạnh, máy giặt, máy hút bụi và thiết bị nhà bếp thương hiệu Hitachi.

Hitachi đánh giá nhu cầu khách hàng điện tử gia dụng ngày càng đa dạng và thay đổi với tốc độ nhanh chưa từng có. Vì vậy, Nojima - với lợi thế bán lẻ - sẽ nắm bắt "tiếng nói khách hàng", trong khi hãng tận dụng công nghệ sản xuất tiên tiến, độ tin cậy cao để đưa sản phẩm ra thị trường nhanh hơn.

Chủ tịch kiêm Giám đốc Hitachi GLS Hideki Osumi cho biết công ty mới phát triển sản phẩm dựa trên nhu cầu thực tế mà Nojima xác định qua tương tác hàng ngày với người tiêu dùng. "Công ty sẽ tạo ra vòng tuần hoàn tích cực, với phản hồi của khách hàng và dịch vụ hậu mãi được phản ánh vào giai đoạn phát triển sản phẩm tiếp theo", ông mô tả.

Theo Phó chủ tịch cấp cao kiêm CEO Hitachi Noriharu Amiya, thương vụ là cách hiểu nhanh hơn xu hướng thị trường, đảm bảo tăng trưởng bền vững cho mảng thiết bị gia dụng. "Chúng tôi tin rằng thế mạnh của hai công ty sẽ hội tụ để tiếp tục nâng cao giá trị của các sản phẩm thiết bị gia dụng thương hiệu Hitachi", ông nói.


Sản phẩm điện tử gia dụng Hitachi trưng bày tại Thượng Hải, Trung Quốc vào 23/4/2014. Ảnh: AFP

Hitachi được thành lập năm 1910 bởi kỹ sư điện Namihei Odaira ở Ibaraki, Nhật Bản. Tập đoàn trăm tuổi này hoạt động đa ngành, kinh doanh nhiều sản phẩm từ đồ điện gia dụng đến lò phản ứng hạt nhân, phát triển đường sắt, lưới điện.

Nhưng sau cú suýt phá sản năm 2009, với khoản lỗ ròng 8 tỷ USD, Hitachi quyết định tái cấu trúc, tập trung kinh doanh B2B, tức phục vụ doanh nghiệp trong các mảng công nghệ thông tin, năng lượng, đường sắt để tìm kiếm lợi nhuận ổn định.

Do đó, họ bắt đầu thoái vốn khỏi những mảng được cho là không thể tạo ra lợi nhuận ổn định, gồm các cả công ty Hitachi Metals, Hitachi Cable và Hitachi Chemical hay ngành hàng điện tử tiêu dùng. Năm 2015, công ty nhượng lại cổ phần trong liên doanh điều hòa không khí gia dụng cho Bosch (Đức). Đến 2021, họ bán mảng kinh doanh thiết bị gia dụng quốc tế cho Arcelik (Thổ Nhĩ Kỳ).

Theo Nikkei, một số người tại Hitachi vốn không muốn từ bỏ mảng thiết bị gia dụng, vì cho rằng nó giúp công ty duy trì nhận diện thương hiệu, thu hút nhân tài. Nhưng mảng này dựa trên doanh thu bán hàng một lần, chứ không phải định kỳ và đối mặt cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ Trung Quốc.

Bản thân Hitachi GLS cũng đang gặp khó khăn về tăng trưởng. Doanh thu công ty trong chín tháng kết thúc vào tháng 12/2025 giảm 3% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 263,4 tỷ yen (1,65 tỷ USD). Nikkei đánh giá quyết định bán Hitachi GLS "đánh dấu đỉnh điểm của nỗ lực chuyển đổi" trong suốt 15 năm qua. "Với Hitachi, mảng kinh doanh thiết bị gia dụng là mục tiêu cuối cùng được bán trong quá trình tái cấu trúc", tờ báo nêu.

Thực tế, mảng này không còn đáng kể trong cơ cấu doanh thu của tập đoàn. Năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2025, doanh thu Hitachi GLS đạt 367,6 tỷ yen, chiếm chưa đầy 4% trong tổng doanh thu 9.783,3 tỷ yen. Tập đoàn cũng khẳng định tác động của việc chuyển nhượng cổ phần đến báo cáo tài chính hợp nhất là "không đáng kể". Thương vụ dự kiến hoàn tất trong năm tài chính kết thúc ngày 31/3/2027, sau khi nhận được các chấp thuận của cơ quan quản lý, căn cứ theo luật cạnh tranh và các quy định liên quan khác.

Với việc hoàn tất cuộc từ giã mảng thiết bị gia dụng, Hitachi tập trung cao độ cho cuộc tái tổ chức thành một "công ty lấy kỹ thuật số làm trung tâm" theo kế hoạch có tên "Inspire 2027". Theo hãng công nghệ Nhật Bản, định hướng này phù hợp với các điều kiện kinh tế vĩ mô toàn cầu đang thay đổi. Đồng thời, tăng cường cam kết đầu tư cho Lumada 3.0 - phiên bản mới nhất của nền tảng giải pháp số mà họ chọn giữ lại làm mũi nhọn phát triển sau lần suýt phá sản.

Lumada là bộ phận cung cấp dịch vụ khoa học dữ liệu cho các đơn vị vận hành hạ tầng, thành lập từ năm 2016. Thập niên qua, khi bán dần các mảng thiết bị tiêu dùng, Hitachi lại nỗ lực thâu tóm nhiều công ty trong ngành để củng cố sức mạnh cho Lumada. Đơn cử, năm 2021, họ mua lại nhà cung cấp giải pháp kỹ thuật số GlobalLogic (Mỹ) để bổ sung khoảng 30.000 kỹ sư vào năng lực xây dựng các hệ thống quan trọng cho Lumada.

Lumada đang ở phiên bản 3.0, định hướng tập trung vào "trí tuệ nhân tạo vật lý" (physical AI). Về cơ bản, physical AI là khả năng "chạm vào thế giới thật" của AI, tức không chỉ phân tích, xử lý dữ liệu trên máy tính mà từ đó ra quyết định điều khiển máy móc, thiết bị, hạ tầng.

Theo CEO Hitachi Toshiaki Tokunaga, "physical AI" là giai đoạn tiếp theo trong quá trình tiến hóa của AI - từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh đến trí tuệ nhân tạo tác nhân và giờ là trí tuệ nhân tạo vật lý. Diễn biến này kết hợp với các chính sách toàn cầu đang thay đổi định hình nên bối cảnh kinh doanh mới cho công ty.

Vì vậy, họ đặt mục tiêu trở thành "đơn vị thực hành physical AI hàng đầu thế giới" bằng cách kết hợp công nghệ thông tin (IT), công nghệ vận hành (OT), sản phẩm và hệ sinh thái thử nghiệm giải pháp mới ngay trong chính các đơn vị kinh doanh của tập đoàn. "Phát triển chiến lược này nhằm củng cố nền tảng tăng trưởng bền vững và thúc đẩy hoạt động kinh doanh Lumada", ông Toshiaki Tokunaga, nói.

Từ đầu năm đến kết phiên giao dịch ngày 23/4, cổ phiếu Hitachi tăng 2,66%, vốn hóa công ty khoảng 23.600 tỷ yen, xấp xỉ 148 tỷ USD.

VietBF@sưu tập

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) dự kiến sẽ tiếp tục giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tuần này, khi ngân hàng này đang chờ đợi để đánh giá liệu đà tăng lạm phát do cuộc chiến tại Trung Đông gây ra chỉ mang tính tạm thời hay bắt đầu gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế.


Trụ sở Ngân hàng Trung ương châu Âu tại Frankfurt, Đức. Ảnh: THX/TTXVN

Thị trường đã gia tăng kỳ vọng về một đợt nâng lãi suất sau khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran gây ra cú sốc năng lượng toàn cầu, trực tiếp đẩy giá tiêu dùng tại khu vực đồng euro tăng lên 2,6%, vượt mục tiêu 2% của ECB. Cơ quan này cảnh báo trong kịch bản xấu nhất, lạm phát có thể còn tăng cao hơn nhiều.

Chuyên gia kinh tế Carsten Brzeski từ ngân hàng ING nhận định phương châm "duy trì vị thế tốt" về lãi suất của ECB trước xung đột hiện không còn phù hợp. Theo ông Brzeski, ECB đã quay trở lại chế độ ứng phó khủng hoảng, chuyển trọng tâm từ các dự báo dài hạn sang những diễn biến thực tế.

Mặc dù vậy, giới chuyên gia kỳ vọng cơ quan quản lý tiền tệ sẽ không đưa ra bất kỳ thay đổi nào tại cuộc họp vào ngày 30/4 tới. Lãi suất tiền gửi dự kiến vẫn duy trì ở mức 2%, mức được áp dụng từ tháng 6 năm ngoái, trong thời gian theo dõi tình hình chiến sự. Dù eo biển Hormuz vẫn đóng cửa đối với các tàu chở dầu, các nhà kinh tế cũng lưu ý rằng giá năng lượng chưa tăng nhanh như giai đoạn sau khi bùng phát xung đột Nga - Ukraine năm 2022 và chuỗi cung ứng chưa đối mặt với những gián đoạn tương tự.

Bất chấp những chỉ trích vì nâng lãi suất quá chậm vào năm 2022, các nhà hoạch định chính sách của ECB cho thấy họ không vội vàng hành động. Trả lời tờ Financial Times tuần trước, Thống đốc Ngân hàng trung ương Latvia Martins Kazaks, thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, khẳng định cơ quan này vẫn có điều kiện thuận lợi để thu thập dữ liệu và hình thành quan điểm rõ ràng.

Việc tăng lãi suất vào thời điểm này được đánh giá là sẽ gây thêm áp lực cho nền kinh tế vốn đang yếu của khu vực đồng euro, đặc biệt là các nhà sản xuất quan trọng đang phải đối mặt với cú sốc năng lượng. Một cuộc khảo sát công bố tuần trước cho thấy hoạt động kinh doanh tại khu vực đồng euro trong tháng 4 đã thu hẹp lần đầu tiên sau 16 tháng do tác động của xung đột.

VietBF@sưu tập

Sau những năm tháng thăng trầm đầy sóng gió, gã khổng lồ thể thao Đức - Adidas - dường như đã tìm thấy "ánh sáng cuối đường hầm" ngay tại đường chạy London Marathon vừa qua. Không chỉ là một chiến thắng về thể thao, đây còn là một cuộc lật đổ ngoạn mục trên thương trường, minh chứng cho sức mạnh của sự kiên trì và đổi mới không ngừng.

Phá vỡ giới hạn 2 giờ: Khi con người và công nghệ hòa làm một

Chủ nhật vừa qua, thế giới đã phải ngả mũ thán phục trước vận động viên Sabastian Sawe đến từ Kenya. Trong một cuộc đua chính thức, anh đã làm được điều mà trước đây tưởng chừng chỉ có trong phim ảnh: trở thành người đàn ông đầu tiên chạy Marathon dưới 2 giờ với thành tích kinh ngạc 1:59.30. Ngay phía sau anh là Yomif Kejelcha của Ethiopia với thời gian 1:59.41. Không dừng lại ở đó, "đóa hồng" Ethiopia Tigist Assefa cũng thiết lập kỷ lục thế giới mới ở nội dung dành riêng cho nữ với thông số 2:15.41.

Điểm chung của cả ba siêu sao này? Họ đều mang trên chân niềm tự hào mới nhất của Adidas: đôi giày Adizero Adios Pro Evo 3. Với trọng lượng siêu nhẹ chỉ vỏn vẹn 97 gram (nhẹ nhất trong dòng Adizero), đây được coi là một "kiệt tác" công nghệ. Dù cái giá để sở hữu nó lên tới 500 USD (khoảng gần 13 triệu đồng), nhưng sau những gì nó mang lại tại London, mức giá ấy có lẽ vẫn còn quá rẻ so với những vinh quang mà nó tạo ra.

Cú hích cho sàn chứng khoán: Vàng thật không sợ lửa

"Đất lành chim đậu", tin vui từ London ngay lập tức tạo nên một làn sóng hưng phấn trên thị trường tài chính. Cổ phiếu của Adidas tại Frankfurt đã tăng gần 2% trong phiên giao dịch thứ Hai, trước khi ổn định ở mức tăng 1,4% (tương đương 138 Euro/cổ phiếu).

Đây là một "liều thuốc bổ" vô cùng cần thiết cho Adidas khi giá cổ phiếu của hãng đã sụt giảm hơn 18% trong năm nay do ảnh hưởng từ thuế quan Mỹ, doanh số sụt giảm tại Trung Đông và sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ. Chuyên gia Adam Cochrane từ Deutsche Bank nhận định: "Chiến thắng này là cột mốc quan trọng để Adidas xây dựng lại vị thế trong mảng giày chạy bộ - phân mục đang phát triển mạnh mẽ và đầy tiềm năng".

Đánh bại đối thủ truyền kiếp và lời khẳng định đanh thép

Nhiều năm qua, Adidas đã phải đối mặt với không ít "vận hạn", đặc biệt là cú sốc tài chính sau khi chấm dứt hợp tác với Kanye West (Ye). Tuy nhiên, "Sau cơn mưa trời lại sáng", sự thành công của các dòng giày thời trang như Samba hay Gazelle đã giúp hãng lấy lại lòng tin của người tiêu dùng. Và giờ đây, London Marathon chính là lời khẳng định đanh thép về đẳng cấp thể thao chuyên nghiệp của hãng trước đối thủ truyền kiếp Nike.

Trước đó, vào năm 2019, Eliud Kipchoge (Kenya) từng chạy dưới 2 giờ khi mang giày Nike, nhưng thành tích đó không được công nhận là kỷ lục chính thức do điều kiện đường chạy được kiểm soát quá nghiêm ngặt. Còn với Sabastian Sawe cùng Adidas, kỷ lục 1:59.30 là một dấu ấn lịch sử không thể chối cãi, xô đổ kỷ lục cũ của cố vận động viên Kelvin Kiptum (2:00.35).

Tương lai tươi sáng và sự kỳ vọng của người hâm mộ

Patrick Nava, Tổng Giám đốc mảng Chạy bộ của Adidas, đã không giấu nổi niềm tự hào: "Gia đình Adidas vô cùng hãnh diện về thành tựu của Sabastian và Tigist. Đây là minh chứng cho sự nỗ lực không mệt mỏi của các vận động viên và đội ngũ sáng tạo của chúng tôi".

Thách thức tiếp theo của Adidas chính là làm sao để chuyển hóa sức nóng từ "cơn bão" London Marathon này thành nhu cầu mua sắm thực tế của những người chạy bộ phong trào và nghiệp dư. Với sự kết hợp hoàn hảo giữa nghiên cứu phát triển (R&D) và chiến lược marketing nhạy bén, Adidas đang từng bước lấy lại ánh hào quang vốn có. Đúng như câu tục ngữ: "Có công mài sắt, có ngày nên kim", sự kiên trì với công nghệ giày chạy bộ cuối cùng đã mang lại cho Adidas trái ngọt xứng đáng.

"Ăn vụng không biết chùi mép" trong thế giới ngầm của những "hạm đội bóng đêm", việc "ăn vụng" đã được nâng tầm thành một nghệ thuật tinh vi. Mới đây, việc lực lượng Hoa Kỳ chiếm giữ tàu chở dầu MT Tifani trên Ấn Độ Dương đã vén màn một bí mật chấn động về một "trạm xăng nổi" khổng lồ nằm ngay sát vách những tòa nhà chọc trời hào nhoáng của Singapore. Cuộc chiến với Iran giờ đây không còn bó hẹp trong vùng Vịnh mà đã lan rộng hàng ngàn dặm tới vùng biển Đông Nam Á.

MT Tifani: "Con ma" trên bản đồ hàng hải

Trước khi bị bắt giữ cùng 1,9 triệu thùng dầu Iran, MT Tifani đã thực hiện nhiều chuyến đi bí ẩn giữa Iran và một vùng biển ngoài khơi Malaysia, cách Singapore khoảng 60 dặm. Theo dữ liệu từ MarineTraffic, con tàu này thường xuyên lảng vảng tại một khu vực nhỏ, sau đó đột ngột "biến mất" bằng cách tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS). Vài giờ hoặc vài ngày sau, nó mới xuất hiện trở lại như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Thực tế, MT Tifani không hề biến mất. Nó đang thực hiện các cuộc chuyển giao dầu từ tàu sang tàu (STS) dưới bóng đêm để che giấu nguồn gốc hàng hóa. Đây chính là "nghề" của hạm đội bóng đêm Iran – những con tàu cũ kỹ, hồ sơ mờ ám và bảo hiểm chắp vá, chuyên vận chuyển dầu bị trừng phạt để mang về nguồn ngoại tệ sống còn cho Tehran. Dù có thay tên đổi họ hay treo cờ giả, mã số IMO 9273337 không thể thay đổi của nó đã tố cáo tất cả.

"Trạm xăng nổi" EOPL: Nơi bóng tối ngự trị

Khu vực này được gọi là Eastern Outer Port Limits (EOPL), nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia, gần lối vào eo biển Singapore – một trong những tuyến đường hàng hải bận rộn nhất hành tinh. Qua ống kính vệ tinh, EOPL hiện ra như một bãi đỗ xe khổng lồ trên biển với hàng trăm con tàu lảng vảng.

"Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn", nhưng EOPL thì khác. Chuyên gia Farzin Nadimi nhận định đây là nơi cực kỳ thuận tiện để che giấu các hoạt động phi pháp vì sự "lơ là" của chính quyền sở tại. Số lượng các cuộc chuyển giao dầu tại đây đã tăng vọt từ 280 vụ năm 2023 lên tới 679 vụ vào năm 2025. Dù Malaysia đã hứa hẹn tăng cường trấn áp để không bị coi là "quốc gia tiếp tay cho buôn lậu", nhưng dòng chảy của "vàng đen" vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.

Công nghệ "Rửa hàng" và con đường tới những nhà máy "ấm trà"

Quy trình "rửa dầu" diễn ra theo một kịch bản chuyên nghiệp. Những con tàu như MT Tifani sẽ lấy dầu từ đảo Kharg của Iran, băng qua Ấn Độ Dương để tới EOPL. Tại đây, dầu được sang mạn cho một nhóm tàu thứ hai. Những con tàu này sau đó sẽ cập bến các nhà máy lọc dầu "ấm trà" (teapot) ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.

Để đánh lừa cơ quan chức năng, họ không chỉ tắt AIS mà còn làm giả giấy tờ, biến dầu Iran thành "dầu Malaysia". Có những thủy thủ thậm chí còn sơn lại tên tàu hoặc vẽ cờ giả ngay trên biển. "Đổi trắng thay đen" ngay giữa đại dương, mỗi chuyến hàng thuận lợi có thể mang về cho Iran hàng chục triệu USD, giúp quốc gia này duy trì nền kinh tế dù đang bị bao vây bởi các lệnh trừng phạt và chiến tranh.

Cuộc vây ráp nghẹt thở trên đại dương

Hành trình của MT Tifani kết thúc đầy kịch tính vào ngày 21 tháng 4 năm 2026. Trước đó, vệ tinh đã phát hiện nó neo đậu tại đảo Kharg vào ngày 6 tháng 4. Khi đi qua Sri Lanka và hướng về phía Singapore, con tàu bất ngờ thực hiện hai cú ngoặt 90 độ liên tiếp – một nỗ lực tuyệt vọng để né tránh sự theo dõi. Ngay sau đó, lực lượng Hoa Kỳ đã đổ bộ từ trực thăng xuống boong tàu.

Hình ảnh từ Bộ Quốc phòng Mỹ cho thấy một cuộc vây ráp nghẹt thở. MT Tifani, cùng với một tàu khác là MT Majestic X, đã trở thành những chiến lợi phẩm trong chiến dịch ngăn chặn "vòi bạch tuộc" của Iran. Tuy nhiên, bất chấp những vụ bắt giữ này, hoạt động tại EOPL vẫn tiếp diễn. Đối với Iran, đây không chỉ là kinh doanh, mà là chiến lược dự trữ và xuất khẩu sống còn khi eo biển Hormuz bị đe dọa.

Vụ bắt giữ MT Tifani là một lời cảnh báo đanh thép, nhưng chừng nào nhu cầu về dầu giá rẻ còn tồn tại và các "lỗ hổng" địa chính trị chưa được lấp đầy, những bóng ma trên đại dương như Tifani vẫn sẽ tiếp tục hành trình mờ ám của mình dưới những làn sóng dữ.

"Nực cười châu chấu đá xe, tưởng rằng chấu ngã ai dè xe nghiêng" dường như đang vận vào cuộc đối đầu không khoan nhượng tại tiểu bang ánh nắng Florida. Chỉ một ngày trước khi cơ quan lập pháp bang bước vào phiên họp đặc biệt, Thống đốc Ron DeSantis đã khiến dư luận chấn động khi công bố một bản đồ phân chia lại các khu vực bầu cử Hạ viện Mỹ đầy táo bạo. Đây là một "chiến thư" trực diện gửi tới Đảng Dân chủ, đe dọa xoay chuyển cục diện quyền lực tại cơ quan quyền lực cao nhất của nước Mỹ.

Nhắm thẳng vào "yết hầu" của đối phương

Bản đồ đề xuất của DeSantis không hề giấu diếm ý đồ chiến lược: tạo ra lợi thế áp đảo cho Đảng Cộng hòa tại ít nhất 4 ghế Hạ viện hiện đang do Đảng Dân chủ nắm giữ. Những "mũi tên" của Thống đốc nhắm thẳng vào các khu vực trọng yếu: khu vực Tampa do Hạ nghị sĩ Kathy Castor nắm giữ và khu vực Orlando của Hạ nghị sĩ Darren Soto. Thậm chí, khu vực Nam Florida cũng được vẽ lại hoàn toàn để biến những nơi từng là thành trì của đối phương thành "sân nhà" của Đảng Cộng hòa.

Đây được coi là phát súng tiếp theo trong cuộc chiến tái phân chia khu vực bầu cử xuyên lục địa, vốn đã được cựu Tổng thống Donald Trump khơi mào từ năm ngoái tại Texas. Trong khi tại Virginia, cử tri vừa thông qua một cuộc trưng cầu dân ý mang lại hy vọng cho Đảng Dân chủ, thì tại Florida, DeSantis đang thực hiện một nước đi ngược lại, mạnh mẽ và quyết liệt hơn bao giờ hết. "Mạnh dùng sức, yếu dùng mưu", và lần này, DeSantis dường như đang dùng cả hai để củng cố quyền lực của phe mình.

Sự phục tùng của đa số và nỗi lo "gậy ông đập lưng ông"

Tại cơ quan lập pháp Florida, nơi Đảng Cộng hòa đang nắm giữ siêu đa số, các nghị sĩ đã tuyên bố rõ ràng: họ sẽ đi theo lộ trình của Thống đốc thay vì tự vẽ ra một bản đồ riêng. Tuy nhiên, nội bộ phe Cộng hòa không phải không có những cơn sóng ngầm. Một số nhà lập pháp đã bày tỏ sự lo ngại rằng một kế hoạch phân chia quá hung hăng có thể gây ra hiệu ứng ngược, đẩy những chiếc ghế vốn đang an toàn của Đảng Cộng hòa vào vòng nguy hiểm.

Đáp lại những quan ngại đó, Thượng nghị sĩ bang Don Gaetz, người bảo trợ cho dự luật này tại Thượng viện, đã đưa ra một tuyên bố đầy cứng rắn: "Nhiệm vụ của tôi không phải là lo lắng cho bất kỳ thành viên Quốc hội nào bị ảnh hưởng bởi đề xuất của Thống đốc. Ai có thắc mắc, hãy đi mà tìm Thống đốc". Có thể thấy, trong cuộc chơi này, "Quân lệnh như sơn", sự thống nhất đang được ưu tiên hàng đầu để đạt được mục tiêu tối hậu trước khi phiên họp đặc biệt kết thúc vào thứ Sáu này.

Cuộc chiến pháp lý: "Dummymander" và những ẩn số

Phía bên kia chiến tuyến, Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries không hề nao núng. Ông mỉa mai kế hoạch này bằng cái tên "DeSantis Dummymander" – một thuật ngữ ám chỉ việc phân chia ranh giới bầu cử gian lận nhưng lại phản tác dụng đối với chính bên thực hiện. Ông khẳng định bản đồ này vi phạm hiến pháp bang Florida và tuyên bố đanh thép trên mạng xã hội X: "Hẹn gặp lại tại tòa".

Về phía mình, đội ngũ của DeSantis lập luận rằng sự thay đổi dân số sau cuộc điều tra dân số năm 2020 và những tiền lệ pháp lý đang chờ xử lý tại Tối cao Pháp viện là lý do chính đáng để vẽ lại bản đồ. Tuy nhiên, Hiến pháp Florida vốn có những quy định rất khắt khe đối với việc phân chia khu vực mang tính đảng phái. "Cây muốn lặng mà gió chẳng đừng", cuộc chiến này chắc chắn sẽ không dừng lại ở các phòng họp nghị viện mà sẽ kéo dài tới tận các sảnh tòa án, nơi mà các thẩm phán sẽ phải cân nhắc giữa quyền lực chính trị và công lý hiến pháp.

Thời gian là vàng: Cuộc chạy đua về đích

Thời gian đang trôi đi rất nhanh. Theo dự kiến, một ủy ban quan trọng của Thượng viện sẽ bỏ phiếu về bản đồ này vào thứ Ba, và cuộc bỏ phiếu toàn thể có thể diễn ra ngay vào thứ Tư. Sau khi vượt qua Thượng viện, dự luật sẽ được chuyển tới Hạ viện bang. Với sự ủng hộ mạnh mẽ từ phe đa số, bản đồ của DeSantis có khả năng cao sẽ được thông qua chỉ trong vài ngày tới.

Hiện tại, Đảng Cộng hòa đang nắm giữ 20 trên tổng số 28 ghế Hạ viện của Florida. Nếu bản đồ mới thành hiện thực, Đảng Dân chủ có thể chỉ còn lại vỏn vẹn 4 ghế có lợi thế. Tuy nhiên, chính trường luôn chứa đựng những bất ngờ. "Cười người chớ vội cười lâu", liệu đây sẽ là một chiến thắng vang dội giúp phe Cộng hòa kiểm soát hoàn toàn tiểu bang, hay sẽ là một nước cờ sai lầm mở đường cho những cuộc lật đổ ngoạn mục của Đảng Dân chủ trong tương lai? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, khi những lá phiếu đầu tiên được bỏ vào hòm theo những ranh giới mới đầy tranh cãi này.

Những phát ngôn nảy lửa khiến mối quan hệ đồng minh lâu đời nhất thế giới bỗng chốc nguội lạnh. Vào thứ Hai này, Vua Charles III sẽ chính thức đặt chân xuống đất Mỹ trong chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài 4 ngày. Đây không chỉ là chuyến đi kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của Hoa Kỳ – một sự kiện trớ trêu thay lại diễn ra dưới thời cụ tổ 5 đời của ông là Vua George III – mà còn là một sứ mệnh "chữa cháy" ngoại giao đầy cam go.

Từ "Bản tình ca" đến những lời chỉ trích nảy lửa

Mới tháng 9 năm ngoái, tại bữa tiệc do Vua Charles chiêu đãi, Tổng thống Donald Trump còn dùng những lời lẽ "có cánh" để mô tả mối quan hệ Anh - Mỹ: "Chúng ta như hai nốt nhạc trong một hợp âm, hay hai vần của cùng một bài thơ". Thế nhưng, "Dò sông dò biển dễ dò, mấy ai lấy thước mà đo lòng người". Chỉ một thời gian ngắn sau, gió đã đổi chiều.

Ông Trump không ngần ngại gọi Thủ tướng Anh Keir Starmer là "kẻ thất bại" khi London từ chối hỗ trợ quân sự trong cuộc chiến với Iran. Ông thậm chí còn mỉa mai Starmer không có khí chất của Churchill mà chỉ giống như Neville Chamberlain – vị Thủ tướng từng thỏa hiệp với Hitler. Thậm chí, những niềm tự hào của Hải quân Hoàng gia Anh cũng bị ông Trump gạt đi như những "món đồ chơi". Khi được hỏi về mối quan hệ đặc biệt này, ông Trump chỉ buông thấu một câu lạnh lùng: "Không tốt, chẳng tốt chút nào".

Vua Charles III – "Quân bài tẩy" của Chính phủ Anh

Trong bối cảnh chính trị đầy sóng gió, Chính phủ của Thủ tướng Starmer đã quyết định tung ra "quân bài tẩy" mang tên Quân chủ. Họ hiểu rằng, ông Donald Trump có một niềm đam mê mãnh liệt với sự hào nhoáng của hoàng gia. Trump từng thừa nhận trong cuốn "Nghệ thuật đàm phán" rằng khiếu trình diễn của ông được truyền cảm hứng từ lễ đăng quang của Nữ hoàng Elizabeth II mà ông xem qua TV thuở nhỏ.

Dù nhà vua phải đứng ngoài chính trị, nhưng giới quan sát tin rằng sự hiện diện của ông sẽ tạo ra những "cuộc trò chuyện riêng tư" đầy trọng lượng. "Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau". Những cuộc gặp gỡ thân mật giữa Charles, Camilla và vợ chồng Trump tại Washington được kỳ vọng sẽ làm dịu đi cái đầu nóng của vị Tổng thống tỷ phú. Đặc biệt, Vua Charles đã gửi lời hỏi thăm riêng tư ngay sau vụ nổ súng tại bữa tiệc truyền thông của Trump cuối tuần qua – một cử chỉ tinh tế cho thấy sự quan tâm chân thành vượt lên trên nghi thức.

Sự khác biệt dưới lớp vỏ bọc hào nhoáng

Tuy nhiên, đằng sau những nụ cười ngoại giao là những hố sâu ngăn cách về quan điểm. Vua Charles là một nhà hoạt động môi trường tận tụy suốt hàng thập kỷ, người tôn thờ năng lượng gió. Ngược lại, Trump lại cực kỳ ghét các trang trại gió, cho rằng chúng làm "cá voi phát điên" và phá hỏng cảnh quan. Trump từng phàn nàn rằng trong những lần gặp trước, vị vua tương lai của nước Anh chỉ nói về "biến đổi khí hậu" – một chủ đề mà ông Trump luôn coi là " Terrible" (Kinh khủng).

Dẫu vậy, mối quan hệ Anh - Mỹ được cho là "vượt lên trên cả ghế Tổng thống". Đó là sự chia sẻ về giá trị, văn hóa và an ninh đã tồn tại qua hai cuộc Thế chiến và Chiến tranh Lạnh. Vua Charles hiểu rằng ông không chỉ đến để gặp Trump, mà đến vì lịch sử chung của hai dân tộc.

Đại tiệc White-Tie và những nỗ lực từ Nhà Trắng

Về phía Nhà Trắng, ông Trump đã đích thân tham gia vào quá trình lên kế hoạch cho bữa tiệc tối thứ Ba. Đệ nhất phu nhân Melania Trump cũng trực tiếp chọn lựa hoa văn gốm sứ và thiết kế thực đơn. Bữa tiệc sẽ được tổ chức theo nghi thức "White-tie" – cấp độ trang trọng cao nhất, cho thấy sự tôn trọng đặc biệt dành cho người đứng đầu nhà nước Anh. Sẽ không có những ngôi sao Hollywood hào nhoáng, thay vào đó là danh sách khách mời gồm các ông trùm tập đoàn lớn.

Ngoài các nghi lễ tại Washington, Nhà vua sẽ có bài phát biểu quan trọng trước Quốc hội Mỹ, thăm đài tưởng niệm 9/11 tại New York và gặp gỡ cộng đồng bản địa tại Virginia. Mặc dù có những ồn ào xung quanh gia đình hoàng gia (vụ việc của Hoàng tử Andrew), Vua Charles và Hoàng hậu Camilla đã khéo léo chuyển hướng sự chú ý bằng cách gặp gỡ các tổ chức từ thiện hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình.

Một khởi đầu mới?

Khi được hỏi liệu chuyến thăm của Vua Charles có thể hàn gắn mối quan hệ đang rạn nứt hay không, ông Trump đã trả lời đầy tích cực với BBC: "Chắc chắn là có. Tôi biết ông ấy từ nhiều năm nay. Ông ấy là một người đàn ông dũng cảm và vĩ đại".

"Sau cơn mưa trời lại sáng", chuyến đi của Vua Charles III không chỉ là một hành trình kỷ niệm quá khứ, mà còn là nỗ lực kiến tạo một tương lai hòa hợp hơn cho "mối quan hệ đặc biệt" giữa hai bờ Đại Tây Dương. Dù những nốt nhạc hiện tại có phần lạc điệu, nhưng với sự khéo léo của người nghệ sĩ ngoại giao mang vương miện, bản giao hưởng Anh - Mỹ hy vọng sẽ sớm tìm lại được sự đồng quy.

Dân gian ta có câu: "Phòng bệnh hơn chữa bệnh", nhưng khi những mầm mống gây bệnh lại nằm ngay trong những lọ thuốc xịt vườn hay trên bàn ăn mỗi ngày, cuộc chiến ấy không còn là chuyện riêng của mỗi gia đình. Những ngày này, thủ đô Washington đang nóng lên bởi một cuộc đối đầu lịch sử, nơi mà phong trào "Làm cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại" (MAHA) đang đối mặt với phép thử lớn nhất kể từ khi bắt đầu: Cuộc chiến pháp lý xoay quanh glyphosate – thành phần chính trong thuốc diệt cỏ Roundup nổi tiếng của tập đoàn Bayer.

Cuộc diện kiến bất ngờ tại Nhà Trắng và nỗi lòng của những người mẹ

Mọi chuyện bắt đầu từ một buổi gặp gỡ vốn tưởng chỉ là xã giao tại Nhà Trắng. Một nhóm các bà mẹ và những người có sức ảnh hưởng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, dẫn đầu bởi Alex Clark và Casey Means, đã bước vào căn phòng "chật kín người" với tâm thế sẵn sàng trút bỏ mọi gánh nặng. Thay vì chỉ gặp vài nhân viên cấp dưới, họ đã được tiếp đón bởi Bộ trưởng Bộ Y tế Robert F. Kennedy Jr. (RFK Jr.), Chánh văn phòng Susie Wiles và thậm chí là đích thân Tổng thống.

"Con có mẹ bằng cả thế giới", và khi những người mẹ ấy phẫn nộ, sức mạnh của họ là không thể đong đếm. Họ nói về glyphosate, về những rủi ro ung thư và yêu cầu một cuộc điều tra công bằng. Alex Clark chia sẻ rằng chính quyền đã để họ nói hết nỗi lòng. Nhưng liệu những lời gan ruột ấy có thể chiến thắng được những toan tính chính trị và lợi ích kinh tế khổng lồ?

Bản án lịch sử và vết sẹo từ quá khứ

Để hiểu tại sao glyphosate lại trở thành "ngòi nổ", phải nhắc đến câu chuyện của DeWayne “Lee” Johnson. Người thợ làm vườn tại San Francisco này bị chẩn đoán mắc ung thư hạch không Hodgkin ở tuổi 42 sau nhiều năm tiếp xúc với Roundup. Những nốt ban, những vết thương lở loét trên cơ thể ông là minh chứng sống cho sự tàn khốc của hóa chất. Năm 2018, dưới sự giúp sức của luật sư môi trường khi đó là RFK Jr., Johnson đã giành chiến thắng vang dội với số tiền bồi thường ban đầu lên tới 289 triệu USD từ Monsanto (nay thuộc sở hữu của Bayer).

Tuy nhiên, cuộc chiến pháp lý vẫn kéo dài dai dẳng. Thứ Hai vừa qua, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã lắng nghe các lập luận trong một vụ kiện mới có thể định đoạt tương lai của loại thuốc này. Câu hỏi cốt lõi không chỉ là "glyphosate có gây ung thư hay không?", mà là liệu luật liên bang năm 1972 có quyền ngăn cản các bang riêng lẻ đặt ra quy định dán nhãn cảnh báo riêng hay không. Bayer lập luận rằng họ cần một sự thống nhất về quy định để tránh "tấm chăn chắp vá" của các quy tắc khác nhau giữa các bang. Trong khi đó, Chánh án John Roberts đặt vấn đề: Nếu các bang đúng về mối nguy hiểm, chẳng lẽ họ không có quyền lên tiếng bảo vệ người dân sao?

Những "đồng minh kỳ lạ" trên bàn cờ chính trị

"Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn", nhưng trong chính trường, mọi ranh giới đều có thể bị xóa nhòa. Vấn đề thuốc trừ sâu đã tạo ra những liên minh kỳ quặc nhất: Từ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie đến Thượng nghị sĩ Dân chủ Cory Booker, tất cả cùng đứng về phía các nhà hoạt động môi trường.

Trớ trêu thay, RFK Jr. – người từng thề sẽ cấm glyphosate – giờ đây lại đang ở trong một chính quyền vừa ra lệnh tăng cường sản xuất loại hóa chất này vì lý do "an ninh quốc gia". Sự mâu thuẫn này đã tạo nên một làn sóng căng thẳng giữa cử tri bảo thủ truyền thống và những người ủng hộ MAHA. Trong khi Bộ Tư pháp Mỹ ủng hộ Bayer bằng lập luận rằng EPA (Cơ quan Bảo vệ Môi trường) mới là bên quyết định độ an toàn, thì RFK Jr. vẫn thẳng thắn khẳng định: "Có, glyphosate gây ung thư".

Canh bạc bầu cử giữa nhiệm kỳ: Khi lá phiếu mang tên "Sức khỏe"

Chính quyền đang đứng trước nguy cơ mất đi sự ủng hộ của nhóm cử tri quan trọng nhất: Những người mẹ. Vani Hari, người nổi tiếng với blog "Food Babe", khẳng định rằng glyphosate sẽ là vấn đề then chốt trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tới đây. Các nhà hoạt động MAHA không chỉ muốn những lời hứa suông, họ muốn những thay đổi có ý nghĩa.

Vào tháng 10 tới, ngay trước thềm bầu cử, EPA dự kiến sẽ công bố đánh giá mới về mức độ an toàn của glyphosate. Liệu chính quyền sẽ chọn đứng về phía các tập đoàn nông dược để đảm bảo nguồn cung lương thực và an ninh quốc gia, hay sẽ chọn bảo vệ sức khỏe của thế hệ tương lai theo tiếng gọi của những người mẹ MAHA?

Sự kiên trì của phong trào MAHA đang buộc Washington phải nhìn nhận lại những gì họ bỏ vào đất và đưa vào cơ thể người dân. Cuộc chiến này không chỉ diễn ra tại Tòa án Tối cao, mà còn diễn ra trong từng căn bếp, từng mảnh vườn và trên từng lá phiếu của người dân Mỹ. Nếu không có những hành động quyết liệt, "lời thề khỏe mạnh" có lẽ sẽ chỉ mãi là một khẩu hiệu xa vời trên những tấm áp phích tranh cử.