USA Tối nay ngưng thu thuế quan cũ, Trump nâng “đòn 15%” toàn cầu: Thương chiến nóng lại trước SOTU, Iran và thế giới nín thở

[Gibbs]

Bức tranh thương mại Mỹ sáng nay giống như một bàn cờ vừa bị hất tung… rồi dựng lại trong vội vã. Theo thông báo của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP), những mức thuế quan bị Tòa án Tối cao phán là trái luật sẽ ngừng được thu sau nửa đêm (giờ ET). Một cái “gạt cần” đúng vào lúc thị trường và các đối tác thương mại đang mong một khoảng lặng để định thần “trời chưa kịp sáng, sấm đã nổ”.

Sau phán quyết của Tòa Tối cao, Tổng thống Donald Trump không lùi mà còn tiến: cuối tuần qua ông công bố mức thuế toàn cầu 15% và nhấn mạnh các quốc gia nào “chơi trò” sẽ có thể bị áp mức cao hơn.


Thông điệp được bắn ra như một phát pháo hiệu: Washington vẫn muốn giữ thế chủ động, vẫn muốn “cầm đòn bẩy”, dù một con đường pháp lý vừa bị chặn, một lá bài bị rút khỏi tay, nhưng người chơi vẫn quyết… không rời bàn. “Khôn ngoan chẳng lại với trời” — nhưng trong chính trị, người ta vẫn thử thêm một lần, rồi thêm một lần nữa.

Tiền thuế đã thu có trả lại không? Ông Mike Johnson nói thẳng: “Tôi không nghĩ vậy”
Một câu hỏi đang rần rần trong giới doanh nghiệp: số tiền thuế quan đã thu trước khi bị “hủy” thì có hoàn lại không?

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson trả lời rằng ông không nghĩ chính quyền nên hoàn trả hơn 130 tỷ USD đã thu, và cho rằng đây là chuyện “Nhà Trắng sẽ xử lý”, Hạ viện hiện không nắm vai trò trung tâm.

Ở chiều ngược lại, phe Dân chủ tại Thượng viện cũng đã dựng rào: Lãnh đạo thiểu số Chuck Schumer tuyên bố sẽ chặn mọi nỗ lực kéo dài mức thuế toàn cầu 15% vượt quá cửa sổ 150 ngày theo cơ chế pháp lý đang được nhắc tới. Một bên không muốn trả lại tiền. Một bên không muốn cho kéo dài. Kết quả là doanh nghiệp và người tiêu dùng đứng giữa, nghe gió đổi chiều từng ngày.

Châu Âu “đóng băng” thủ tục, đòi sự chắc chắn: “A deal is a deal”
Sóng gió tại Washington lập tức dội sang bên kia Đại Tây Dương.

Liên minh châu Âu kêu gọi Mỹ bám theo các cam kết trong thỏa thuận thương mại song phương đã đạt được trước đó, đồng thời Nghị viện châu Âu cũng trì hoãn bước bỏ phiếu quan trọng liên quan đến tiến trình phê chuẩn — với lý do thiếu “rõ ràng” và “chắc chắn pháp lý”.

Trong lúc thuế quan làm thị trường chao đảo, Tổng thống Trump lại chuẩn bị bước lên sân khấu lớn nhất của chính trị Mỹ: Thông điệp Liên bang (State of the Union) vào tối mai.

Một khảo sát mới của CNN/SSRS cho thấy chỉ 32% người Mỹ cho rằng ông đang đặt “đúng ưu tiên”. Con số không đẹp — nhất là trước giờ phát biểu toàn quốc.

Nhưng Trump đã “đi trước một bước” về mặt hình ảnh: ông nói bài SOTU sẽ là một bài diễn văn dài, vì “có quá nhiều điều để nói”. Dài hay ngắn không quan trọng bằng một điều: ông sẽ chọn nhấn vào thành tựu, hay dùng diễn đàn đó để “đóng khung” lại cuộc thương chiến theo cách có lợi nhất cho mình. “Lời nói chẳng mất tiền mua” — SOTU, mỗi câu có thể làm rung thị trường, và mỗi chữ có thể làm nóng bàn đàm phán.

Iran cũng đang là ngòi nổ: Đàm phán Geneva và bóng mây “hành động quân sự”
Không chỉ thương mại, địa chính trị cũng đang căng dây.

Theo một quan chức Mỹ, Washington và Tehran dự kiến tiếp tục đàm phán tại Geneva trong tuần này. Trump tuyên bố ông đang cân nhắc khả năng hành động quân sự nếu Iran không đồng ý một thỏa thuận hạt nhân.

Đây là thông điệp “cà rốt và cây gậy”: vừa để mở cửa đối thoại, vừa để giữ áp lực tối đa. Nhưng ai cũng hiểu, “đá lửa” trong vùng Trung Đông chỉ cần một tia nhỏ là bùng thành đám lớn.

Chưa bao giờ câu “đầu sóng ngọn gió” lại hợp với Washington như lúc này.
Nửa đêm ngừng thu mức thuế bị Tòa Tối cao bác bỏ.
Cuối tuần dựng lại khung thuế 15% và đe “ai chơi trò sẽ bị nặng hơn”.
Tối mai SOTU, trước một dư luận chỉ 32% tin là “đúng ưu tiên”.
Và song song đó, Geneva lại nóng lên vì hồ sơ Iran.
Khi chính trị, pháp lý và kinh tế đan nhau như tơ vò, thế giới chỉ còn biết giữ một tư thế: ... chờ sắc lệnh tiếp theo.