Spirit Airlines bị phá sản: Hậu quả từ sự thất bại của cuộc chiến ở Iran

[S9g*]

Hãng hàng không với giá rẻ Spirit Airlines đã chính thức cho ngừng mọi hoạt động vào hôm thứ Bảy, 2/5/26, khi trở thành nạn nhân lớn đầu tiên của ngành hàng không trên toàn cầu trước sức ép tàn khốc từ cuộc chiến ở Iran, theo NBC News vừa loan tin ra.

Sự sụp đổ này không chỉ là một thảm kịch về kinh tế đánh dấu việc một hãng hàng không có giá rẻ đã biến mất ra khỏi bầu trời Hoa Kỳ mà còn bộc lộ ra những vết nứt sâu sắc trong chiến lược đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng Thống Donald Trump.

Một khách hàng gọi cầu cứu khi quầy dịch vụ của Spirit Airlines vắng bóng nhân viên làm việc trong sáng hôm thứ Bảy, ở phi trường Fort Lauderdale-Hollywood International Airport ở Florida. (Ảnh: Getty Images)
Hãng hàng không giá rẻ đang gặp khó khăn lớn về tài chính này đã gửi ra thông báo về việc cho "thu hẹp lại hoạt động có trật tự" và bắt đầu với câu: "Thưa quý khách thân mến, tất cả các chuyến bay đã bị hủy bỏ, và dịch vụ hàng không của chúng tôi không còn hoạt động nữa".

Cùng với thông báo trên là 17,000 nhân viên phải cho nghỉ việc và hàng ngàn chuyến bay bị hủy bỏ ngay lập tức.
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến "cái chết" của Spirit Airlines chính là cơn ác mộng về nhiên liệu.

Chỉ trong vòng hai tháng kể từ khi cuộc chiến Iran bùng nổ, giá nhiên liệu dành cho máy bay phản lực đã tăng lên gấp đôi. Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa sau các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel làm tê liệt nguồn cung cấp dầu mỏ trên toàn cầu, đẩy ngành hàng không vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ đại dịch COVID-19.

Đối với một hãng hàng không có giá rẻ vốn đã gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lợi nhuận như Spirit Airlines, mức tăng giá xăng dầu bất ngờ này là "nhát dao cuối cùng". Dù đã tung ra nỗ lực tái cấu trúc sau lần phá sản đầu tiên hồi năm 2025, hãng Spirit Airlines hoàn toàn bị sụp đổ khi chi phí để vận hành nay đã vượt xa khả năng chi trả.

Trước nguy cơ bị sụp đổ của một hãng bay từng chiếm 5% thị phần nội địa, Tổng Thống Trump tìm cách can thiệp qua việc đề xuất ngân khoản cứu trợ trị giá 500 triệu USD. Giới phân tích nhận định đây là hành động chỉ để "chữa cháy" cho những sự thiệt hại kinh tế do chính cuộc chiến của ông này gây ra. Tuy nhiên, nỗ lực này bị thất bại khi gặp phải sự phản đối quyết liệt từ các dân biểu đảng Cộng Hòa tại Quốc Hội và sự thiếu đồng thuận từ phía các chủ nợ.

Ông Dave Davis, tổng giám đốc và chủ tịch hội đồng quản trị Spirit Airlines, có cho biết: "Việc duy trì hoạt động đòi hỏi phải có hàng trăm triệu USD để trả nợ mà Spirit hiện tại là không có và không thể kiếm ra được nỗi".

Trong cuộc phỏng vấn với tờ The Wall Street Journal vào hôm thứ Bảy, Tổng Giám Đốc Davis có nói thêm rằng, ông không hề có ý định để cho hãng hàng không ngừng hoạt động đột ngột khiến cho những hành khách mua vé từ trước sẽ gặp khó khăn. "Chúng tôi không cố ý bán bất cứ chiếc vé nào ra nếu biết rằng sẽ phải cho đóng cửa", ông nói với tờ báo. "Chúng tôi thật sự nghĩ rằng, sẽ nhận được thanh toán nợ mà chúng tôi đang cần".

Tại một cuộc họp báo vào sáng hôm thứ Bảy, ông Sean Duffy, Bộ trưởng Giao Thông có cho biết, mặc dù có khả năng về một thỏa thuận giữa hãng hàng không và chính phủ, nhưng "đó phải là một thỏa thuận tốt", và nói thêm rằng, "Thoả thuận này đã không đạt được là do phía chủ nợ".

Tuy nhiên, ông Duffy cũng nói nước đôi khi có ý đổ lấy trách nhiệm cho hãng hàng không, khi cho rằng ,"liệu họ có muốn thực hiện một thỏa thuận với chính phủ hay không", rồi lại thừa nhận, "Nhưng cũng từ góc độ của chính phủ, chúng ta thường không có sẵn nửa tỷ USD nằm trong một tài khoản dự phòng để ra tay cứu trợ của một hãng hàng không".

Trong nỗ lực nhằm xoa dịu dư luận, giới chức chính quyền Trump và Bộ trưởng Duffy đổ lỗi cho chính quyền tiền nhiệm Biden khi ngăn cản sự sáp nhập giữa Spirit Airlines và JetBlue Airlines hồi năm 2024. Họ lập luận rằng, nếu sự sáp nhập này được cho thông qua, Spirit Airlines đã có đủ tiềm lực tài chính để vượt qua cuộc khủng hoảng.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế và chiến lược hàng không đã đưa ra nhận định cho rằng lập luận này không thuyết phục nỗi. Thực tế cho thấy, ngay cả khi có cho sáp nhập thành công đi chăng nữa, không một hãng hàng không nào có thể chống đỡ được cú sốc khi giá nhiên liệu phản lực đã tăng lên gấp đôi chỉ trong vòng có hai tháng. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm kịch này là việc Iran cho đóng cửa eo biển Hormuz, hậu quả từ cuộc chiến với Iran do ông Trump phát động ra.

Việc cho triển khai chiến tranh mà không có kế hoạch dự phòng cho thấy Hoa Kỳ thiếu hẳn một chiến lược quan trọng. Thay vì đưa ra lộ trình thoát hiểm an toàn cho nền kinh tế, chính quyền hiện tại đã đẩy các doanh nghiệp nội địa như Spirit Airlines vào thế ngặt nghèo, trước các biến động về giá dầu mà họ không thể kiểm soát được.

Sự phá sản của Spirit Airlines đã để lại một khoảng trống khổng lồ. Việc mất đi một đối thủ cạnh tranh với giá rẻ sẽ trực tiếp đẩy giá vé máy bay lên cao nữa, tạo thêm gánh nặng tài chính cho người dân Mỹ vốn đang lao đao vì nạn lạm phát từ chiến tranh gây ra.

Tổng Giám đốc Dave Davis thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn rằng công ty từng hy vọng vào một kế hoạch vay mượn để duy trì hoạt động, nhưng cơn ác mộng từ giá dầu hóa thạch đã vượt quá mọi dự tính.

Tình hình hiện nay cho thấy, nếu chiến cuộc Iran không sớm chấm dứt, ngành hàng không sẽ còn chứng kiến thêm nhiều sự sụp đổ tương tự. Nền kinh tế đang phải trả một cái giá quá đắt cho những quyết định quân sự thiếu tầm nhìn, và sự biến mất của Spirit Airlines chính là lời cảnh cáo đầu tiên về một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn diện trong tương lai rất gần.