USA Bắc Cực dậy sóng: Mỹ chuẩn bị chiếm đóng Greenland

[Gibbs]

Nhà Trắng nói rõ: Tổng thống Donald Trump đang “thảo luận một loạt phương án” để giành được Greenland. Và điều khiến cả châu Âu lạnh gáy là câu chốt đi kèm: sử dụng quân đội Mỹ không bị loại trừ.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh đây là “ưu tiên an ninh quốc gia” của Hoa Kỳ, nhằm răn đe đối thủ ở khu vực Bắc Cực. Thông điệp được đặt trong một giọng điệu vừa cứng, vừa dứt khoát: mục tiêu là thật, cách làm thì “đang cân nhắc”, nhưng cây gậy quân sự vẫn để sẵn trên bàn.

Hiệu ứng “Venezuela”: lời nói bỗng nặng ký hơn
Chỉ vài ngày sau vụ Mỹ bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro, các phát biểu về Greenland không còn là “ý tưởng gây sốc để đo phản ứng” như trước. Khi một mối đe dọa đã từng bị xem là khoa trương nay biến thành hành động ở nơi khác, thì mọi câu chữ tiếp theo đều đổi trọng lượng.

Và Greenland — vùng đất băng giá, thưa dân, xa xôi — bỗng trở thành tâm điểm của một thứ cảm giác mới: cảm giác rằng “kịch bản không ai muốn tin” vẫn có thể được mang ra thử.

Mua Greenland hay “liên kết tự do”? Rubio được nói là đã đề cập phương án mua
Trong tuần này, Ngoại trưởng Marco Rubio được cho là đã trao đổi với các nhà lập pháp về việc chính quyền cân nhắc mua Greenland, đồng thời giảm nhẹ lo ngại về khả năng can thiệp quân sự trong ngắn hạn, theo các nguồn tin.

Nhưng chuyện “giảm nhẹ” không đồng nghĩa “xóa bỏ”. Bởi chính Nhà Trắng đã phát tín hiệu ngược lại: quân đội vẫn nằm trong danh sách lựa chọn. Hai luồng thông điệp, vì vậy, tạo ra một bức tranh vừa mờ vừa sắc: có cánh cửa ngoại giao, nhưng cũng có tiếng then cửa kim loại kêu lách cách ở phía sau.

Châu Âu đồng loạt đáp trả: “Greenland thuộc về người Greenland”
Ngay sau các phát biểu từ Washington, các lãnh đạo châu Âu thể hiện sự ủng hộ rõ ràng với Đan Mạch. Lãnh đạo Pháp, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh và Đan Mạch khẳng định Greenland thuộc về người dân của họ, và an ninh Bắc Cực phải được bảo đảm một cách tập thể cùng các đồng minh NATO, bao gồm cả Mỹ.

Song song đó, các ngoại trưởng Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy và Thụy Điển ra tuyên bố nhấn mạnh các quốc gia Bắc Âu “cam kết bảo vệ an ninh, ổn định và hợp tác ở Bắc Cực”, và an ninh khu vực phải dựa trên các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hiệp Quốc, đặc biệt là tính bất khả xâm phạm của biên giới. Họ nhắc lại: mọi vấn đề liên quan Đan Mạch và Greenland là chuyện Đan Mạch và Greenland tự quyết.

Một chi tiết đáng chú ý: Ngoại trưởng Bỉ cũng nói ông đã chia sẻ quan ngại với Rubio về những phát biểu liên quan Greenland. Cuộc gặp được mô tả “tốt” và “thú vị”, nhưng không nói rõ Washington có đưa ra cam kết gì hay không.

Greenland xin gặp Rubio, Đan Mạch cảnh báo “suýt thành chiến tranh với đồng minh”
Greenland cho biết họ đã đề nghị một cuộc gặp với Ngoại trưởng Rubio sau các tuyên bố gần đây của Nhà Trắng. Đó là phản xạ tự nhiên khi một vùng lãnh thổ nghe thấy chữ “ưu tiên an ninh quốc gia” từ nước khác — và nghe thêm câu “quân đội luôn là một lựa chọn”.

Trong khi đó, nghị sĩ Đan Mạch Rasmus Jarlov cảnh báo Mỹ đang “gần như bắt đầu một cuộc chiến với một quốc gia đồng minh” vì Greenland. Ông nói thẳng: nếu Mỹ tấn công Greenland bằng quân sự, Đan Mạch sẽ phòng vệ, và như vậy “sẽ là chiến tranh”.

Câu chữ ấy không phải lời đe nẹt. Nó là ranh giới đỏ được vạch bằng mực đậm: đồng minh vẫn là đồng minh, nhưng chủ quyền không phải thứ đem ra đùa.

Quốc hội Mỹ cũng rạn: Johnson né tránh, Gallego tính chặn “ý định xâm lược”
Ngay trong nội bộ Mỹ cũng không hẳn một giọng. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson bị đặt câu hỏi về việc dùng quân đội để đạt mục tiêu Greenland và đã có phản ứng né tránh.

Ở chiều ngược lại, Thượng nghị sĩ Dân chủ Ruben Gallego tuyên bố sẽ đưa ra một nghị quyết nhằm ngăn Mỹ “xâm lược” hòn đảo. Chỉ riêng việc câu chữ “ngăn xâm lược” xuất hiện trong tranh luận lập pháp đã cho thấy mức độ căng của bầu không khí: đây không còn là chuyện phát biểu cho vui.