LIÊN HIỆP QUỐC KÊU GỌI NGỪNG VŨ KHÍ CHO ISRAEL, DƯ LUẬN DẤY LÊN TRANH LUẬN VỀ THIÊN KIẾN QUỐC TẾ

[nguoiduatinabc]

Các chuyên gia độc lập thuộc Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc đã kêu gọi toàn thể các quốc gia thành viên lập tức đình chỉ việc chuyển giao vũ khí, đạn dược và thiết bị quân sự cho Israel, với lý do lo ngại các lô hàng này có thể góp phần vào những vi phạm nghiêm trọng đối với luật nhân quyền và luật nhân đạo quốc tế trong bối cảnh xung đột tại Dải Gaza.

Theo các phúc trình được công bố, các chuyên gia nhấn mạnh rằng bất kỳ việc cung cấp vũ khí nào có khả năng được sử dụng trong các hoạt động quân sự tại Gaza đều có thể khiến các quốc gia liên hệ vi phạm nghĩa vụ quốc tế. Họ viện dẫn trách nhiệm của các quốc gia trong việc ngăn ngừa nguy cơ đồng lõa vào các tội ác quốc tế, bao gồm cả nguy cơ diệt chủng mà Tòa án Công lý Quốc tế đã từng cảnh báo từ năm 2024.

Các chuyên gia thuộc cơ chế Đặc nhiệm của Hội đồng Nhân quyền cho rằng việc tiếp tục cung cấp vũ khí trong hoàn cảnh hiện tại có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý đối với các quốc gia và doanh nghiệp liên hệ. Họ nhắc lại các lời kêu gọi trước đó vào tháng 2 và tháng 6 năm 2024 về việc ngừng ngay việc xuất cảng vũ khí, kể cả việc cấp giấy phép và hỗ trợ quân sự.

Theo đó, các lập luận được đưa ra bao gồm nguy cơ cao các loại vũ khí này được sử dụng gây thiệt hại cho thường dân tại Gaza, cùng với nghĩa vụ theo Công ước Phòng chống Diệt chủng năm 1948, yêu cầu các quốc gia phải hành động để ngăn chặn những hành vi có thể dẫn đến diệt chủng. Một số tập đoàn sản xuất vũ khí lớn như Boeing, Lockheed Martin, RTX của Hoa Kỳ, Rheinmetall của Đức cùng nhiều nhà sản xuất khác cũng được nêu tên trong lời kêu gọi đình chỉ cung cấp, kể cả các hợp đồng đang có hiệu lực.

Trước đó, vào tháng 4 năm 2024, Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc đã thông qua một nghị quyết kêu gọi các quốc gia ngừng bán và chuyển giao vũ khí cho Israel nhằm ngăn chặn các vi phạm luật nhân đạo tiếp diễn.

Xung đột giữa Israel và Hamas, khởi phát từ ngày 7 tháng 10 năm 2023, đã gây ra hậu quả nhân đạo nghiêm trọng tại Gaza với số lượng thương vong lớn và tình trạng thiếu hụt trầm trọng về lương thực và y tế. Israel khẳng định các hành động quân sự của mình là nhằm tự vệ hợp pháp sau cuộc tấn công của Hamas, đồng thời cáo buộc lực lượng này sử dụng thường dân làm lá chắn.

Một số quốc gia Âu Châu như Bỉ, Ý, Tây Ban Nha, Hà Lan cùng một số công ty Nhật Bản đã tạm ngưng việc chuyển giao vũ khí cho Israel từ năm 2024. Tuy nhiên, Hoa Kỳ, với tư cách là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất, vẫn tiếp tục hỗ trợ quân sự, lập luận rằng Israel có quyền tự vệ và đã áp dụng các biện pháp nhằm giảm thiểu thương vong dân sự.



Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc từ lâu đã bị chỉ trích vì thiên kiến chống Israel. Từ năm 2015 đến 2024, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua 173 nghị quyết nhắm vào Israel, vượt xa tổng số nghị quyết đối với tất cả các quốc gia khác cộng lại. Thành phần của hội đồng cũng gây tranh cãi khi bao gồm những quốc gia có hồ sơ nhân quyền bị nghi vấn như Trung Cộng, Nga, Iran và Bắc Hàn.

Nhiều nhà phân tích cho rằng sự tập trung quá mức vào Israel đã làm lu mờ các cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khác tại Ukraine, Sudan hay Miến Điện, trong khi Israel là một quốc gia dân chủ đang đối diện với các mối đe dọa an ninh từ Hamas, Hezbollah và Iran.

Phía Israel thường xuyên bác bỏ các nghị quyết và lời kêu gọi từ Hội đồng Nhân quyền, cho rằng đây là công cụ mang tính chánh trị hơn là một cơ chế bảo vệ nhân quyền khách quan. Chính quyền Tel Aviv nhấn mạnh rằng quân đội Israel tuân thủ luật chiến tranh và mọi cáo buộc cần được điều tra độc lập, không nên bị chi phối bởi các diễn đàn quốc tế mang tính thiên lệch.

Lời kêu gọi đình chỉ chuyển giao vũ khí của các chuyên gia Liên Hiệp Quốc không có tính ràng buộc pháp lý, nhưng có thể ảnh hưởng đến dư luận quốc tế cũng như chánh sách của một số quốc gia Âu Châu. Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu cho thấy các cường quốc như Hoa Kỳ, Đức hay Anh sẽ thay đổi lập trường hỗ trợ Israel trong thời gian tới.

Trong khi đó, tình hình nhân đạo tại Gaza vẫn tiếp tục căng thẳng, và các nỗ lực đàm phán ngưng bắn do Hoa Kỳ, Ai Cập và Qatar làm trung gian vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể.