MUA ĐỨC

[troopy]

Vào một chiều đông lạnh giá cuối năm, trong căn nhà gỗ ấm áp giữa làng quê trù phú, ông phú hộ ngồi bên bàn gỗ lim, lật giở từng trang sổ sách. Ánh đèn dầu lập lòe chiếu lên khuôn mặt ông, đôi mắt sắc sảo nhưng không giấu được nét nhân từ. Sau khi tính toán xong, ông gọi người quản gia trung thành, trao cho anh một sấp giấy nợ dày cộp, giọng trầm ấm nhưng đầy ý vị:
• Chú Tín, hãy cầm số giấy nợ này, đi đến các làng bên, xem ai còn thiếu nợ thì thu hộ ta. Có lấy được bao nhiêu thì chú xem nhà ta còn thiếu gì, cứ dùng số tiền đó mà mua về cho ta, rõ chưa?
Người quản gia, tên Tín, dáng người khắc khổ nhưng đôi mắt sáng ngời lòng trung thực, cúi đầu vâng dạ. Anh khăn gói lên đường, lòng thầm nhủ phải làm tròn nhiệm vụ ông chủ giao phó.
Tín đi qua những con đường đất đỏ, qua những cánh đồng lúa chín vàng, đến từng ngôi làng nhỏ. Ở mỗi làng, anh tập hợp những người thiếu nợ dưới gốc đa cổ thụ hoặc bên bờ sông lặng lẽ. Dân làng xì xào, lo lắng, bởi cuối năm ai cũng sợ bị đòi nợ, nhất là những người nghèo khó, cả đời chưa từng thấy ngày dư dả.
Tín đứng giữa đám đông, giọng nói rõ ràng, ấm áp như xua tan cái se lạnh của trời đông:
• Thưa bà con, chủ tôi nhắn rằng, cuối năm rồi, ai có khả năng trả nợ thì trả, có ít trả ít, có nhiều trả đủ. Còn ai không có khả năng, cũng chẳng sao cả. Từ hôm nay, chủ tôi sẽ xóa hết số nợ mà bà con không thể trả!
Lời vừa dứt, cả đám đông im phăng phắc, rồi tiếng xôn xao nổi lên như sóng. Có người mừng đến rưng rưng, có người ngờ vực, tưởng mình nghe nhầm. Tín mỉm cười, lấy từng tờ giấy nợ từ trong tay áo, gọi tên từng người. Anh hỏi han nhẹ nhàng:
• Bác Hai, bác trả được bao nhiêu?
• Chị Ba, nhà chị thế nào, có trả được chút nào không?
Người trả được thì đưa vài đồng bạc lẻ, người không có thì ngượng ngùng lắc đầu. Tín không trách, chỉ cười hiền, rồi trước mặt mọi người, anh châm lửa đốt từng tờ giấy nợ của những người khốn khó. Ngọn lửa nhỏ cháy đỏ, hóa thành tro những gánh nặng đè lên vai họ bao năm.
Nhưng điều kỳ lạ hơn cả là sau khi thu được một ít tiền, Tín không giữ lại mà mang phân phát hết cho những người nghèo đói trong làng. Một bao gạo cho bà cụ neo đơn, một manh áo ấm cho đứa trẻ rách rưới, một ít tiền cho người cha đang lo thuốc thang cho con. Dân làng ngỡ ngàng, hỏi:
• Anh Tín, sao anh lại làm vậy? Tiền này chẳng phải để anh mang về cho chủ sao?
Tín chỉ đáp giản đơn, giọng chắc nịch:
• Lệnh của chủ tôi là làm như vậy!
Cả làng cảm động, tiếng khen ngợi ông phú hộ vang lên khắp ngõ. Họ bảo nhau: “Ông ấy giàu có mà nhân hậu, thật hiếm có trên đời!”. Có người rưng rưng nước mắt, quỳ xuống cảm tạ, có người nắm tay Tín, nói lời hứa sẽ khắc ghi ơn đức.
Tín đi qua hết thảy các làng, nơi nào cũng làm đúng như lời đã nói. Khi trở về, anh bước vào căn nhà gỗ, đứng trước ông chủ, dáng vẻ mệt mỏi nhưng đôi mắt vẫn sáng rực. Ông phú hộ nhìn anh, mỉm cười hỏi:
• Chú Tín, công việc thế nào?
• Dạ, thưa ông chủ, mọi việc đã xong xuôi! – Tín đáp, giọng trầm tĩnh.
• Tốt lắm! Thế chú mua được gì cho ta? – Ông phú hộ tò mò, ánh mắt lấp lánh.
Tín ngẩng đầu, đáp với vẻ tự tin lạ thường:
• Dạ, thưa ông chủ, con chỉ mua được cái “Đức” cho ông thôi!
Ông phú hộ khựng lại, đôi mày hơi nhíu. Căn phòng chìm trong tĩnh lặng, chỉ nghe tiếng gió rít qua khe cửa. Ông nhìn Tín, rồi trầm ngâm suy nghĩ. Một lúc sau, ông bật cười, giọng đượm phần hài lòng:
• Thế cũng được! Ta tin chú luôn sáng suốt. Thôi, chú mệt rồi, đi nghỉ đi.
Tín cúi đầu, lặng lẽ rời phòng. Ông phú hộ ngồi lại bên bàn, ánh mắt xa xăm, như đang nghĩ về điều gì sâu thẳm.
Thời gian trôi qua, mây đen bất ngờ kéo đến. Chiến tranh nổ ra, dịch bệnh hoành hành, cả vùng quê rơi vào cảnh điêu linh. Nhà ông phú hộ, dù giàu có, cũng không thoát khỏi cơn bão táp. Kho lẫm cháy rụi, gia sản tan tành, ông cùng vợ con phải dắt díu nhau tha hương, tìm nơi nương tựa.
Lang thang qua những ngôi làng xa lạ, ông phú hộ ngạc nhiên khi thấy người dân ở đâu cũng đón tiếp gia đình ông bằng sự tận tình. Người thì cho chỗ trú chân, người thì mang cơm nóng, áo ấm. Có gia đình nghèo khó, chỉ có vài củ khoai, cũng san sẻ cho ông mà không chút tính toán. Ông thầm hỏi han, mới hay tất cả đều vì lòng biết ơn những gì người quản gia Tín đã làm năm xưa.
Một đêm, ngồi bên đống lửa nhỏ trong căn nhà tranh tạm bợ, ông phú hộ ôm vợ con, giọng nghẹn ngào:
• May mà chú Tín đã mua “Đức” cho ta! Nếu ngày ấy chỉ giữ tiền bạc, của cải, thì trong cơn nguy biến này, liệu có giữ được gì?
Bà vợ nắm tay ông, mỉm cười giữa dòng lệ:
• Ông à, cái “Đức” ấy, giờ là cả một kho báu cứu sống chúng ta.
Từ đó, câu chuyện về ông phú hộ và người quản gia Tín lan truyền khắp nơi. Người đời nhắc mãi về cái “Đức” – thứ tài sản vô hình, không mua được bằng vàng bạc, nhưng lại đủ sức che chở cho con người qua bao giông bão cuộc đời.

VietBF@sưu tập