Lê Đại Hành (tên húy là Lê Hoàn) là vị vua đầu tiên của nhà Tiền Lê, trị v́ từ năm 980 đến 1005.
Trước và sau khi trở thành hoàng đế của Đại Cồ Việt, ông không chỉ có những đóng góp lớn trong việc chống lại quân Tống xâm lược đến từ phương Bắc, quân Chiêm Thành đến từ phương Nam, giữ ǵn và củng cố nền độc lập dân tộc mà c̣n có nhiều công lao trong sự nghiệp ngoại giao, xây dựng và phát triển đất nước.
Tài năng và đức độ của ông khiến các sứ thần Trung Quốc đồng loạt tôn sùng, các từ trưởng sơn động một ḷng thán phục. Nhờ đó, đất nước dưới thời Lê Đại Hành ngày một phồn vinh, thịnh vượng, kinh tế phát triển, đời sống nhân dân được ấm no, an lạc.
Lê Đại Hành có 5 hoàng hậu gồm Đại Thắng Minh hoàng hậu Dương Vân Nga, Phụng Càn Chí Ly hoàng hậu, Thuận Thánh Minh Đạo hoàng hậu, Trịnh Quắc hoàng hậu và Phạm hoàng hậu. Ngoài ra ông c̣n có một người vợ khác là Chi Hậu Diệu Nữ, bà này sinh được hai người con trai là Lê Long Việt và Lê Long Đĩnh.
Ông có 11 người con trai và 1 người con nuôi đều được phong vương trong đó có hai anh em ruột Lê Long Việt và Lê Long Đĩnh. Năm 989, hoàng tử Lê Long Việt được phong làm Nam phong vương. C̣n Lê Long Đĩnh (986 - 1009) là hoàng tử thứ 5 được vua cha phong làm Khai Minh Vương cử đi trấn giữ châu Đằng (nay là huyện Kim Động, Hưng Yên) vào năm 992. Con trưởng của Lê Đại Hành là Lê Long Thâu được phong làm thái tử nhưng vị này đă sớm qua đời năm 1000.
Lê Long Đĩnh lên ngôi sau khi thuê người ám sát Lê Trung Tông - Ảnh minh họa.
Năm Ất Tị (1005) vua Lê Đại Hành mất để lại di chiếu nhường ngôi cho con trai thứ 3 là Lê Long Việt nhưng Lê Long Việt chưa kịp đăng quang th́ người anh thứ 2 là Đông Thành Vương Lê Long Tích và người em thứ 6 là Trung Quốc Vương Lê Long Kính đem quân đến đánh nhằm chiếm đoạt ngôi báu.
Trong khi đất nước không thể một ngày không có vua th́ các hoàng tử nhà Tiền Lê hung hăng lao vào cuộc tương tàn kéo dài suốt 8 tháng trời khiến đất nước lâm vào cảnh hỗn loạn. Càng về sau, phần thắng càng nghiêng về Lê Long Việt và Lê Long Tích, người anh thứ 2 và cũng là người trội nhất trong số các hoàng tử.
Cuối cùng, Trung Quốc Vương thua chạy, trốn về trại Phù Lan (nay thuộc Mỹ Hào, Hưng Yên) c̣n Đông Thành Vương chạy vào đất Cử Long (nay thuộc Cẩm Thuỷ, Thanh Hoá), đến cửa biển Kỳ La (nay thuộc Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) th́ bị giết. Trong cuộc nổi loạn này Lê Long Đĩnh cũng tham gia nhưng Lê Long Việt nể t́nh anh em ruột thịt nên tha cho. Sau khi b́nh ổn được nội loạn, Lê Long Việt chính thức lên ngôi.
Nhưng làm vua chưa được 3 ngày, vua Lê Trung Tông đă bị chính người em ruột của ḿnh là Lê Long Đĩnh thuê sát thủ vào cung ám sát. Trước đó, khi cố t́nh làm loạn để tranh giành ngôi báu với anh ḿnh, Lê Long Đĩnh đă được Lê Trung Tông v́ nể t́nh ruột thịt mà tha chết. Tưởng em trai v́ thế mà biết ăn năn, hối cải, chung sức giúp ḿnh trị v́ thiên hạ, Lê Trung Tông đâu ngờ có ngày lại bị chính người em trai mà ḿnh thương t́nh tha chết ra tay sát hại.
Sau khi sát hại em ruột của ḿnh là vua Lê Trung Tông, Lê Long Đĩnh nghiễm nhiên trở thành người kế vị. Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, Lê Long Đĩnh được coi là hoàng đế tàn bạo, hoang dâm nhất. Mỗi khi nhắc đến ông, người ta thường nghĩ ngay đến h́nh ảnh một hôn quân, bạo chúa bị gọi bằng cái tên Lê Ngọa Triều. Học giả Trần Trọng Kim đă đúc kết toàn bộ sự nghiệp của ông vua cuối cùng nhà tiền Lê là Lê Long Đĩnh bằng một đoạn sau đây trong Việt Nam sử lược: "Long Đĩnh là người bạo ngược, tính hay chém giết, ác bằng Kiệt, Trụ ngày xưa.
Khi đă giết anh rồi, lên làm vua thường cứ lấy sự giết người làm tṛ chơi: có khi những tù phạm phải h́nh, th́ bắt lấy rơm tẩm dầu quấn vào người rồi đốt sống; Có khi bắt tù trèo lên cây rồi ở dưới sai người chặt gốc cho cây đổ; Có khi bỏ người vào sọt rồi đem thả xuống sông. Làm những điều ác như thế th́ lấy làm thích chí. Một hôm lấy mía để lên đầu nhà sư mà róc vỏ, rồi thỉnh thoảng giả tảng nhỡ tay bổ dao vào đầu sư chảy máu ra, trông thấy thế làm vui cười. C̣n khi ra buổi chầu, có ai tấu sớ điều ǵ th́ cho những thằng hề nói khôi hài hay là nhại tiếng làm tṛ. Long Đĩnh làm vua được 2 năm th́ đổi niên hiệu là Cảnh Thụy (1008 - 1009). Sang năm sau là năm Kỷ Dậu (1009) th́ mất, làm vua được 4 năm, thọ 24 tuổi. V́ lúc sống Long Đĩnh dâm dục quá độ, mắc bệnh không ngồi được, đến buổi chầu th́ cứ nằm mà thị triều cho nên tục gọi là Ngọa Triều".
H́nh ảnh ông vua bạo ngược Lê Long Đĩnh trong phim "Về đất Thăng Long" - Ảnh minh họa.
Ông bà ta vốn có câu "Khôn ngoan đá đáp người ngoài. Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau" nhưng thực tế lịch sử cho thấy không ít triều đại phong kiến đă xảy ra việc chỉ v́ tranh giành quyền lực mà anh em, con cháu lao vào cuộc tương tàn, sát hại lẫn nhau. Nhưng hiếm thấy trường hợp nào như Lê Long Đĩnh, đă được anh trai thương t́nh tha mạng, không những không biết ăn năn hối cải mà c̣n mượn người ám sát chính anh ruột của ḿnh để đoạt lấy ngai vàng. Việc làm bất nghĩa của Lê Long Đĩnh đă được ghi lại trong lịch sử và ngàn đời sau vẫn c̣n bị người đời lên án mỗi khi nhắc đến cái tên Lê Ngọa Triều.
Theo quy định tại điều 93 (Bộ luật H́nh sự Việt Nam), Lê Long Đĩnh đă phạm vào tội giết người. Mục M, khoản 1 của điều luật này quy định "người nào giết người thuộc trường hợp thuê giết người hoặc giết người thuê th́ bị phạt tù từ hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử h́nh".
Xét trường hợp của Lê Long Đĩnh, hành động giết người vốn đă là một trong những tội ác nghiêm trọng nhất trước pháp luật. Tội ác đó càng nghiêm trọng hơn khi nạn nhân không những là vua của một nước mà c̣n là anh em ruột thịt của hung thủ, người trước đó không lâu đă v́ t́nh thân mà tha chết cho y những mong y có thể cùng ḿnh sớm hôm lo toan việc nước. Chỉ v́ tranh quyền đoạt lợi, mưu cầu mục đích xấu xa, Lê Long Đĩnh đă ra tay sát hại chính anh ruột của ḿnh. Việc làm bất trung, bất nghĩa đó đă gây hậu quả nghiêm trọng, khiến t́nh h́nh trong nước vốn đă rối ren lại càng thêm hỗn loạn. Do đó, tội ác của Lê Long Đĩnh là không thể dung thứ và phải chịu mức án cao nhất của cung h́nh phạt là tử h́nh.
Lê Long Đĩnh là một ông vua bị "đóng đinh" trong lịch sử với hàng loạt những việc làm xấu xa, đồi bại trong đó có việc giết anh ruột để đoạt ngai vàng. Nhưng trong một số tài liệu sử học khác lại cho rằng Lê Long Đĩnh là một ông vua có nhiều công trạng trong việc chỉnh đốn triều chính, phát triển kinh tế và cầm quân đánh giặc. Về việc thuê người ám sát anh ruột của ḿnh là vua Lê Trung Tông, nhiều ư kiến cho rằng không đủ bằng chứng để luận tội. Trong "Đại Việt sử kư toàn thư" (Ngô Sĩ Liên) cũng chỉ rơ việc này khi viết "Sách dă sử chép rằng: Đại Hành băng, Trung Tông vâng di chiếu nối ngôi. Long Đĩnh làm loạn, Trung Tông v́ anh em cùng mẹ không nỡ giết, tha cho. Sau Long Đĩnh sai bọn trộm cướp đêm trèo tường vào cung giết Trung Tông".
Theo quy định tại điều 63 (Bộ luật Tố tụng H́nh sự) về những vấn đề phải chứng minh trong vụ án h́nh sự, khi điều tra, truy tố và xét xử vụ án h́nh sự, cơ quan điều tra, viện kiểm sát và ṭa án phải chứng minh: Có hành vi phạm tội xảy ra hay không, thời gian, địa điểm và những t́nh tiết khác của hành vi phạm tội...
Điều 64 (Bộ luật Tố tụng H́nh sự) quy định: Chứng cứ là những ǵ có thật, được thu thập theo tŕnh tự, thủ tục do bộ luật này quy định mà cơ quan điều tra, viện kiểm sát và ṭa án dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội cũng như những t́nh tiết khác cần thiết cho việc giải quyết đúng đắn vụ án. Trong khi đó, việc Lê Long Đĩnh thuê người lẻn vào cung ám sát anh trai chỉ là một sự kiện được ghi lại một cách chung chung trong dă sử và được các sử gia ghi chép lại. Trong các tài liệu sử học đó, việc nhà vua bị ám sát chưa được đề cập một cách chi tiết, thiếu tính chất thuyết phục cho nên nếu theo luật pháp ngày nay, Lê Long Đĩnh chưa thể bị kết tội giết người khi chưa có đủ bằng chứng chứng minh tội ác của ông vua được cho là bạo ngược vào loại bậc nhất trong lịch sử Việt Nam này.
Dương Dung
Nguoiduatin
Giết anh ruột để đoạt ngôi vua
