Đại sứ quán Anh tại Tehran vừa bị một phen chao đảo bởi cuộc tấn công bất ngờ và dữ dội của hàng trăm người biểu tình quá khích nhằm phản đối các biện pháp trừng phạt mới nhất mà Anh áp đặt đối với nước này.
Hàng trăm người biểu tình Iran quá khích, trong đó phần lớn là sinh viên xông vào Đại sứ quán Anh, đập vỡ cửa sổ, phá hỏng xe hơi, ném hết giấy tờ, tài liệu của Đại sứ quán ra ngoài và đốt quốc kỳ Anh.
Theo
Fars News, những người biểu tình còn mang theo các tranh ảnh cổ động với chân dung của không chỉ Majid Shahriari, nhà khoa học hạt nhân người Iran bị ám sát mà còn cả Qassem Suleimani, Thủ lĩnh của lực lượng Quds, "cái gai" trong mắt phương Tây và Mỹ.
Vụ tấn công vào Đại sứ quán Anh hôm 29/11 vừa qua theo sau quyết định của Quốc hội nước này liên quan đến việc hạ cấp quan hệ với London và trục xuất các nhân viên ngoại giao nước này về nước hôm 27/11.
 |
| Người biểu tình Iran xông vào đập phá Đại sứ quán Anh tại Tehran. Ảnh minh họa: Katu. |
179 đại biểu Quốc hội ủng hộ cho quyết định này và 11 người bỏ phiếu trắng. Đáng chú ý là có bốn đại biểu thậm chí bỏ phiểu chống lại quyết định hạ cấp quan hệ ngoại giao bởi họ cho rằng Chính phủ Iran cần hành động mạnh mẽ hơn nữa và nên cắt đứt hoàn toàn quan hệ ngoại giao với Anh mới phải.
Về phía Anh, đáp trả lại hành động đầy khiêu khích của Iran, Ngoại trưởng William Hague lập tức tuyên bố đóng cửa sứ quán Iran tại London và trục xuất tất cả các nhà ngoại giao nước này về nước. Đồng thời, Ngoại trưởng Hague cáo buộc vụ tấn công vào Đại sứ Anh tại Tehran được hậu thuẫn, thậm chí dàn xếp bởi Chính phủ Iran để phản đối việc London quyết định áp dụng lệnh trừng phạt bổ sung đối với nước này liên quan đến các chương trình hạt nhân của họ. Lý do là các lực lượng an ninh người Iran chịu trách nhiệm bảo vệ Đại sứ quán Anh, thay vì ngăn chặn các hành động phá hoại, lại đứng dẹp sang một bên để cho những người biểu tình mặc sức phá phách.
“Khu nhà ở dành cho nhân viên ngoại giao bị phá hoại tan tành. Đám người biểu tình xộc vào các căn hộ, đập phá và nhặt nhạnh đồ đạc. Trông họ như một đám người hung dữ được cho phép phá hoại càng nhiều càng tốt", một nhân viên ngoại giao Anh kể lại.
Tuy nhiên, vụ Đại sứ quán Anh bị tấn công bởi các lực lượng quá khích Iran không phải là điều quá bất ngờ đối với nhiều người. Lý do là phương Tây đã quá quen với kiểu hành xử vô nguyên tắc, không tuân theo bất cứ luật lệ hay các quy ước quốc tế nào của người Iran bất cứ khi nào họ cảm thấy giận dữ.
Cách đây 33 năm, vào tháng 11/1979, một nhóm sinh viên quá khích người Iran cũng từng xông vào chiếm Đại sứ quán Mỹ và bắt hàng chục nhân viên ngoại giao cùng hàng chục người nước ngoài khác làm con tin. Vụ bắt giữ khiến Tổng thống Mỹ Jimmy Carter thời đó đóng băng mọi tài khoản của Iran và cắt đứt mọi quan hệ ngoại giao với Tehran. Tuy nhiên, từ đó cho đến nay Chính phủ Iran vẫn chưa từng đưa ra bất cứ lời xin lỗi chính thức nào đối với Mỹ.
Song Mỹ, sau đó, dù không chính thức khôi phục lại quan hệ ngoại giao với Iran nhưng giới chức Mỹ từng tỏ thái độ ủng hộ và kỳ vọng vào cựu Tổng thống có tư tưởng cải cách của Iran là Muhammad Khatami bởi đề xuất “Sự đối thoại giữa các nền văn minh” của ông. Tuy nhiên, ngay sau đó, ông Khatami quay lại chơi Mỹ một vố đau khi ca ngợi những kẻ đã bắt giữ nhân viên ngoại giao Mỹ làm con tin.
Thậm chí, ông Khatami còn làm sụp đổ mọi nỗ lực và hi vọng của người Mỹ khi bổ nhiệm Masoumeh Ebtekar, phát ngôn viên cho những kẻ bắt cóc làm phó Tổng thống trong chính phủ của ông.
Kế đó, trước vụ tấn công vào Đại sứ quán Anh hôm 29/11 vừa qua, tháng 2/1989 vụ Giáo chủ Hồi giáo Iran lúc bấy giờ là Ayatollah Khomeini ra sắc chỉ hạ sát tác giả mang quốc tịch Anh Salman Rushdie bởi cho rằng cuốn “Những Vần Thơ Của Quỷ” của ông phỉ báng đạo Hồi đẩy quan hệ Anh - Iran chìm trong băng giá trong suốt 10 năm.
.
Không riêng gì Mỹ và Anh, Đại sứ quán Đức tại Tehran cũng từng phải đối mặt với sự đe dọa đến từ Cộng hòa Hồi giáo.
Nguyên nhân xuất phát từ việc Tòa án Đức cáo buộc Chính phủ Iran đứng sau vụ giết hại bốn người Đức có tư tưởng chống Iran ngay tại Thủ đô Berlin năm 1992 sau 5 năm điều tra và lấy lời khai của 176 nhân chứng.
Ngay sau cáo buộc này, 1.000 người quá khích tập trung ở trước Đại sứ quán Đức tại Tehran và Hossein Allah-Karam, thủ lĩnh của những người này mạnh mẽ cảnh báo: “Một trong số đồng chí của chúng tôi có quấn bom quanh người và sẵn sàng cho nổ tung Đại sứ quán Đức, thổi bay nó nếu Chính phủ Đức tiếp tục cáo buộc và giữ thái độ thù địch chống lại các nhà lãnh đạo của chúng tôi”.
Thậm chí, ba ngày sau đó, một nhóm gồm 250 sinh viên Iran đụng độ với nhân viên an ninh bảo vệ sứ quán Đức và hùng hồn tuyên bố: “Nếu Chính phủ kêu gọi, chúng tôi sẵn sàng tiến hành cuộc chiến chống lại những kẻ ngoại đạo”.
Những sinh viên này còn nhấn mạnh thêm vào rằng: “Chúng tôi chính là những người đi xâm chiếm và đập nát các ổ gián điệp”, ám chỉ vụ bắt cóc nhân viên ngoại giao Mỹ.
Tuy nhiên, Berlin thậm chí, không hề đưa ra bất cứ phản ứng hay hành động cứng rắn, trừng phạt nào đối với Tehran sau khi giới chức Iran cam kết sẽ đảm bảo an toàn cho các nhân viên ngoại giao Đức.
Không những thế, những năm sau này, Đức còn nỗ lực xây dựng quan hệ gần gũi hơn với Iran. Và những nỗ lực này của người Đức mang lại kết quả là kim nghạch thương mại giữa Liên minh châu Âu với Cộng hòa Hồi giáo tăng gấp 3 lần trong giai đoạn từ năm 2000 - 2005.
Tuy nhiên, điều trớ trêu là khoản lợi nhuận kếch xù từ việc đẩy mạnh quan hệ thương mại với châu Âu lại được chính quyền Iran rót vào các chương trình hạt nhân và chế tạo tên lửa thay cho việc đầu tư vào các cơ sở hạ tầng dân sự.
Theo nhiều tài liệu, giai đoạn 2000 - 2005 cũng là khoảng thời gian giới chức Iran tăng cường theo đuổi kế hoạch làm giàu uranium bí mật và nỗ lực chế tạo đầu đạn hạt nhân, điều mà cả châu Âu lẫn Mỹ luôn quan ngại và phản đối.
 |
| Không như mong đợi của Mỹ và phương Tây, Iran phát triển chương trình hạt nhân. Ảnh minh họa: Philebersole. |
Từ việc điểm lại những hành động gây hấn, khủng bố, khó lòng chấp nhận được của Iran trong quá khứ cộng với vụ tấn công Đại sứ quán Anh hôm 19/11 mới đây, nhiều nhà phân tích phương Tây cho rằng đến lúc chính quyền Iran phải bị trừng phạt cho lối hành xử mà họ cho là ngang ngược, vô nguyên tắc, vi phạm luật pháp và các quy ước quốc tế.
Họ chỉ trích giới chức phương Tây đã hình thành thói quen nhún nhường và quá tin vào sự tử tế giả dối của Tehran khi hết lần này đến lần khác, bỏ qua cho các hành động khiêu khích, khủng bố của người Iran để tiếp tục nỗ lực duy trì, đẩy mạnh quan hệ ngoại giao với Tehran. Theo họ, thói quen này đã khiến Iran ngày càng lẫn tới và do đó, đặt các nhân viên ngoại giao phương Tây vào tình thế nguy hiểm.
Nhóm các nhà phân tích này dẫn chứng ở Iran, nhân viên ngoại giao phương Tây, thậm chí người nước ngoài luôn phải đối mặt với những kẻ bắt cóc và những hành động quấy rối của những kẻ quá khích theo Chủ nghĩa dân tộc, thù ghét Mỹ và phương Tây.
Theo nhóm này, vụ tấn công Đại sứ quán Anh lần này làm “sáng mắt” giới chức phương Tây và do đó, đây là lúc không cần phải thương lượng, nhường nhịn Iran thêm nữa. Thay vào đó, họ cần phải đưa ra các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ hơn đối với Tehran chứ không nên ngồi chờ những điều tồi tệ hơn vụ tấn công Đại sứ quán Anh rồi mới tính đến việc triển khai “phi đội bay” NATO trên bầu trời Tehran. Lý do là một Chính phủ quen với lối hành xử vô nguyên tắc, ngang ngược, không theo bất cứ luật pháp và quy ước quốc tế nào cần phải bị cô lập và trừng phạt.
Tuy nhiên, cái khó cho phương Tây là việc đe dọa trừng phạt hay việc áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Tehran dường không hiệu quả đối với nước này. Cộng hòa Hồi giáo tỏ thái độ coi thường bất cứ lời đe dọa nào từ phương Tây và Mỹ.
Chủ tịch Quốc hội Iran Ali Larijani thậm chí còn chỉ trích Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc vội vàng lên án vụ tấn công vào Đại sứ quán Anh: “Hội đồng Bảo an đã quá vội vàng trong việc lên án hành động của các sinh viên Iran để che đậy tội ác của Mỹ và Anh trong khi cảnh sát Iran đã làm tất cả những gì có thể để duy trì trật tự”.
Trong khi đó, truyền thông Iran ra sức cỗ vũ và ca ngợi những người tham gia tấn công đại sứ quán Anh: “Những người con cách mạng chiếm giữ ổ gián điệp thứ hai”, tờ
Ya Lesarat của Iran viết.
Mỹ và phương Tây không thể đe dọa Iran?
