Cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger trong cuộc thảo luận về sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc và phản ứng của Hoa Kỳ tại Trung tâm Woodrow Wilson, Washington, DC hôm 03/10/2012
Mặc Lâm phỏng vấn nhà nghiên cứu Trung Quốc Trần B́nh Nam, người có theo dơi những hoạt động chính trị của ông Kissinger trong cuộc chiến Việt Nam cũng như về sau này để biết thêm một góc nh́n khác của người Việt trước sự vận động cho Trung Quốc của nhà ngoại giao nổi tiếng là giảo hoạt này.
Cái nh́n về Trung Quốc
Mặc Lâm : Thưa, ông nghĩ thế nào về vai tṛ đi đêm của Kissinger trong cuộc chiến tranh Việt Nam, đặc biệt là những đàm phán với Trung Quốc xảy ra giữa Kissinger và Chu Ân Lai? Ông này dưới mắt người Mỹ là một người tài năng, nhưng cũng tỏ ra không ngại hy sinh đồng minh của ḿnh, đặc biệt là trong cuộc chiến Việt Nam như chúng ta đă thấy. Với những thành quả có vẻ thiếu lương thiện như thế th́ liệu khi ông lên tiếng để góp ư cho hai ứng viên tổng thống Hoa Kỳ có đáng để dư luận chú ư hay không ạ?
Ông Trần B́nh Nam : Tôi thấy ông Kissinger khi đưa ư kiến có tính phê b́nh chính sách đối với Trung Quốc của hai ứng cử viên Mitt Romney và ông Tổng Thống Obama trong thời gian đang tranh cử tôi nghĩ là ông đưa ư kiến không đúng lúc, v́ thường thường khi các ứng cử viên tuyên bố trong thời gian tranh cử th́ nó có nhu cầu tranh cử và cũng nhằm đáp ứng những đ̣i hỏi của quần chúng để kiếm phiếu, nhưng b́nh thường sau khi đắc cử rồi th́ vị tổng thống nào, Dân Chủ hay Cộng Ḥa, th́ họ sẽ áp dụng chính sách thích hợp với sức mạnh và thế đứng của quốc gia vào lúc đó.
Đối với TS Kissinger th́ chúng ta cũng không nên ngạc nhiên v́ ông xuất thân là một giáo sư và lại là người mở đường tiếp cận với Trung Quốc cho nên ông vẫn tự xem ḿnh là người có thẩm quyền nhất để lên tiếng về các liên hệ giữa Hoa Kỳ với Trung Quốc. Dù vậy, tôi nghĩ ư kiến của ông hiện nay cũng không có trọng lượng lắm đâu, bằng chứng là trong 30 năm qua th́ không một vị tổng thống Cộng Ḥa nào giống ông ta hết cả.
Sự đánh giá của TS Kissinger đối với các nhà lănh đạo Trung Quốc từ Mao Trạch Đông đến nay th́ nó gần như có tính ngoại giao và phải nói là hơi cường điệu một chút.
Ông Trần B́nh Nam
Mặc Lâm : Theo như The Washington Post ghi nhận lại th́ ông Kissinger đă ca tụng Mao Trạch Đông là một nhà cách mạng nh́n xa trông rộng, Chu Ân Lai là một nhà ngoại giao lỗi lạc, rồi Đặng Tiểu B́nh là một nhà cải cách tuyệt vời, rồi Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào cho tới người mới nhất là Tập Cận B́nh…tất cả dưới cái nh́n của Kissigner đều có cá tính và ít nhất là có công giúp Trung Quốc ḥa nhập với thế giới như ngày nay. Theo ông, cái nh́n như vậy của TS Kissinger sẽ có ảnh hưởng như thế nào đến tầm nh́n của người dân Hoa Kỳ vốn rất lờ mờ về các chính khách Trung Quốc?
Ông Trần B́nh Nam : Vâng, tôi thấy sự đánh giá của TS Kissinger đối với các nhà lănh đạo Trung Quốc từ Mao Trạch Đông đến nay th́ nó gần như có tính ngoại giao và phải nói là hơi cường điệu một chút, v́ thật ra trong những người lănh đạo đó ngoài Mao Trạch Đông là người đă đưa cuộc cách mạng vô sản Trung Quốc đến thành công th́ có lẽ chỉ có Đặng Tiểu B́nh là người lỗi lạc nhất, chứ c̣n các vị khác sau ông như là Giang Trạch Dân, rồi Hồ Cẩm Đào th́ tôi thấy các ông này cũng chỉ là những nhà lănh đạo trung b́nh thôi, và họ lănh đạo có tính cách tập thể cho nên cũng không có ǵ để mà ca ngợi như những lời lẽ mà TS Kissinger đă dùng.
Về ảnh hưởng đối với dân chúng Hoa Kỳ th́ tôi nghĩ thế này, dân chúng Hoa Kỳ bây giờ họ tiếp cận với rất nhiều thông tin cho nên họ sẽ có nhận xét riêng của họ, chứ không đến nỗi v́ tiếng tăm của ông Kissinger mà họ sẽ đánh giá quá cao hay nhầm lẫn về các nhà lănh đạo Trung Quốc đâu.
Mối quan hệ Mỹ - Trung
Phó Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận B́nh (giữa) tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh hôm 29/9/2012. AFP photo
Mặc Lâm : Ông Kissinger cho rằng sẽ không có bất cứ đe dọa nào từ Trung Quốc đối với Mỹ ít nhất là chưa thấy xuất hiện trong nghị tŕnh sắp tới của tân chủ tịch Tập Cận B́nh. Liệu những kết luận này có ngây thơ hay không đối với một nước Trung Quốc có truyền thống luôn luôn thay đổi trong các ván bài chính trị?
Ông Trần B́nh Nam : Vâng. Về điểm này th́ tôi thực sự ngạc nhiên khi tôi đọc bài báo trên Washington Post khi họ thuật lại nhận định này. Một ngạc nhiên nữa là ông Kissinger đưa ra kết luận này từ một cuộc nói chuyện ngắn ngủi với ông Tập Cận B́nh. Tôi nghĩ rằng trong ṿng 10 năm tới th́ ông Tập Cận B́nh sẽ để nhiều th́ giờ lo chuyện kinh tế và củng cố sức mạnh của Trung Quốc, nhưng củng cố để làm ǵ? Có lẽ trong nghị tŕnh của ông th́ củng cố để chuẩn bị đương đầu với Hoa Kỳ. Và tôi nghĩ việc Trung Quốc sẽ đương đầu với Hoa Kỳ và sẽ đương đầu như thế nào, đáp ứng với Hoa Kỳ như thế nào, đó là quan tâm số 1 của ông Tập Cận B́nh trong 10 năm tới, ngoài vấn đề kinh tế. Có thể nói rằng Trung Quốc trong 10 năm tới dưới sự lănh đạo của ông Tập Cận B́nh th́ ông ta không có kế hoạch tấn công Hoa Kỳ, nhưng nếu Hoa Kỳ lấn át Trung Quốc ở đâu đó th́ ông Tập Cận B́nh chắc là sẽ không nhượng bộ đâu.
Mặc Lâm : Ông Kissinger hoàn toàn không nhắc ǵ tới nỗ lực trở lại Châu Á-Thái B́nh Dương của Mỹ cả. Phải chăng nước Mỹ thật sự không chú ư lắm tới vần đề này hay c̣n nguyên nhân nào khác, thưa ông?
Trong 10 năm tới dưới sự lănh đạo của ông Tập Cận B́nh th́ ông ta không có kế hoạch tấn công Hoa Kỳ, nhưng nếu Hoa Kỳ lấn át Trung Quốc ở đâu đó th́ ông ta chắc là sẽ không nhượng bộ đâu.
Ông Trần B́nh Nam
Ông Trần B́nh Nam : Nói Mỹ không có chú ư th́ rơ ràng là không đúng sự thật. Sự quan tâm của Hoa Kỳ đối với vấn đề Tây Thái B́nh Dương, hay Châu Á-Thái B́nh Dương th́ rất rơ ràng. Năm 2010 khi bà Clinton đến Hà Nội th́ bà đă tuyên bố chính sách của Hoa Kỳ đối với Biển Đông, đối với Tây Thái B́nh Dương. Và từ đó đến nay cũng có những chuyến đi rất quan trọng như là chuyến đi của Bộ Trưởng Quốc Pḥng Panetta đến Việt Nam, đến căn cứ Cam Ranh, th́ như vậy rơ ràng là Hoa Kỳ có quan tâm đến vấn đề Tây Thái B́nh Dương. Nhưng có lẽ ông Kissinger không nhắc lại việc này là v́ có lẽ ông cho rằng nỗ lực đó là quá sớm và không cần thiết, v́ chúng ta nhớ ở một diễn đàn khác mà tôi nhớ h́nh như trong cuốn sách On China của ông th́ TS Kissinger từng cho rằng quan hệ giữa Trung Quớc và Hoa Kỳ sẽ là một quan hệ tiệm tiến, mỗi bên một bước, nên không có ǵ phải hoảng hốt mà điều b́nh khiển tướng đến Châu Á-Thái B́nh Dương cả. Tôi th́ hoàn toàn không đồng ư với cách nh́n này của ông TS Kissinger.
Mặc Lâm : Vâng. Một lần nữa xin cám ơn nhà nghiên cứu về Trung Quốc – ông Trần B́nh Nam đă giúp chúng tôi hoàn thành cuộc phỏng vấn ngày hôm nay ạ.
Ông Trần B́nh Nam : Vâng. Xin cảm ơn anh Mặc Lâm.
Mặc Lâm, biên tập viên
RFA
Hoa Kỳ có nên theo đối sách của TS. Kissinger?
