Từ nhiều năm nay, chủ đề du học sinh đi học nước ngoài xong rồi nên ở lại hay nên về là một chủ đề được thảo luận khá sôi nổi. Lâu nay em bận, với lại đi làm thuê cho một bọn ngu si đần độn, nên nhục quá, không dám đi đâu, thậm chí không dám vào cả Internet. Hôm nay, nhân dịp em mới chỉ mặt thằng sếp, chửi nó là một thằng ngu rồi em Quit, và nhân lúc đang chuẩn bị lên đường đi xuyên Mỹ bằng ô tô lần thứ 4, em cũng tham gia thảo luận một tí.
Ảnh minh họa. (Nguồn: internet)
Trước hết, các bạn lưu học sinh yêu quư của tôi nên xác định xem ḿnh là ai, ḿnh muốn làm ǵ, ḿnh muốn trở thành người như thế nào. Chỉ khi những điều này đă rơ ràng rồi, th́ các bạn mới có thể quyết định được việc ở hay về cho bản thân ḿnh.
Du học sinh, các bạn là ai? Thế nào cũng có bác bảo: “Thằng này hỏi ǵ mà ngu thế? Du học sinh là du học sinh.”. Du học sinh là những người đi học nước ngoài, được mời đi do tài năng, do xin học bổng sùi bọt mép, do cơ quan nhà nước, trường Đại học có suất cử đi, hoặc do hoàn cảnh gia đ́nh khá giả.
Dù đi theo bất kỳ dạng nào, học bất kỳ ngành ǵ, và lấy bất kỳ bằng cấp nào, các bạn cũng nên xác định một cách rơ ràng rằng ḿnh chỉ là người đi học. Học vấn là bước đường đầu tiên để cung cấp kiến thức, khả năng tư duy và phương pháp luận cho các bạn, để sau này ra trường đi làm, chứ không phải cứ học tốt nghiệp ra trường có cái bằng, là các bạn đă là nhân tài xuất chúng, phải được yêu thương, kính trọng và lễ phép. Giữa việc học hành ở trong trường với nghiên cứu khoa học trong thực tế và làm việc trong công nghiệp là khoảng cách một trời một vực.
Đây là bài viết đă lâu của đ/c Châu Hồng Lĩnh một kỹ sư tin học đang làm việc tại Mỹ. Viết khá lâu (khoảng 2009), đọc lại biết thêm sự đời của người đi du học. 2009 lúc đó cổ phiếu c̣n đang sốt, bất động sản làm ăn được. Chứ bây giờ về Việt nam, đói méo mồm
Ví dụ trực quan cho bọn chim non em chă không có khả năng tư duy trừu tượng là việc cần thiết, nên tôi cung cấp cho các bạn một ví dụ trực quan sinh động. Tôi có một ông anh quen biết, tạm gọi là H., được giải ǵ Toán quốc tế năm nào cũng lâu lắm rồi, tôi không c̣n nhớ nữa. Sau khi được giải, ông anh được mời đi học Toán tại trường Lomonosov ở Nga, rồi được Harvard mời sang Mỹ học Ph.D. Kinh tế. Ngày ông anh đặt chân vào Harvard, ông tuyên bố một câu xanh rờn “H. đi học ở Harvard là vinh dự cho Harvard, chứ không phải là vinh dự cho H.”.
Quả thật kết quả học tập của ông này cực kỳ khủng khiếp. Luận văn ra trường của ông anh làm cho không chỉ giáo sư Harvard mà giáo sư nhiều trường khác nữa kinh sợ và thán phục. Hiu hiu tự đắc, ông anh ôm hồ sơ lên một công ty của người Do thái về Thị trường chứng khoán ở New York city để xin việc. Hôm phỏng vấn, bọn nó đưa cho ông anh một model mà hàng ngày bọn nó vẫn dùng để dự báo Chứng khoán, bảo ông anh phân tích. Ông anh nghĩ măi không ra, nó cho cầm về nhà, ba ngày sau lên gặp lại. Ba ngày sau, ông anh lên gặp chúng nó, vẫn nghĩ chưa ra. Bọn Do thái bảo: “Mặc dù mày nghĩ không ra, nhưng thấy mày có khả năng tư duy, tao tuyển vào làm”. Làm một vài năm, thấy ḿnh không lại được với bọn kinh doanh trong thực tế, ông anh bỏ về Việt nam đi buôn, bây giờ là một triệu phú tiền đô lừng lẫy phết. Nhưng các bạn nên thấy là giữa học ở trường và thực tế nó khác nhau xa lắm.
Thỉnh thoảng lại thấy có tin chú sinh viên này, cô sinh viên kia thực tập ở NASA hoặc nhóm hightech này, nhóm hightech nọ. Nhưng các bạn sinh viên yêu quư của tôi nên biết rằng dù các bạn có đi thực tập ở trên trời, th́ người ta cũng chỉ giao cho các bạn làm những việc vớ vẩn, không làm th́ cũng có nguời khác làm, thậm chí chả ai làm th́ cũng không sao. Không phải cứ thực tập ở NASA ra là các bạn làm được tàu vũ trụ, cho nên tự nhận ḿnh là nhân tài, kể cũng khí sớm, phỏng?
Ngay cả giáo sư của các bạn đi làm project cho Bộ quốc pḥng hay các công ty công nghiệp để lấy tiền tươi, thóc thật c̣n chưa ăn ai, nữa là các bạn đi thực tập. Một ví dụ trực quan sinh động là có một lăo giáo sư làm hợp đồng nghiên cứu phần mềm điều khiển tên lửa để bắn máy bay chiến đấu. Phần mềm của lăo làm quá kém, tốc độ quá chậm, nên hôm nghiệm thu, lăo bảo “Thôi, tên lửa này dùng để bắn máy bay hành khách”.
Em của các bác và những người làm R&D trong công nghiệp có một thú vui rất tao nhă và rẻ tiền là khi nào muốn giải trí, th́ lấy scientific paperwork của bọn giáo sư Đại học về đọc thay truyện cười.
V́ thế, mới học được mấy chữ trong trường ra, được tấm bằng chứng nhận là qua giai đoạn học hành, mà đă vỗ ngực ḿnh là nhân tài, th́ hết sức nực cười và lố bịch. Đă thế, chưa làm ǵ được cho bản thân và gia đ́nh, chứ chưa nói là cho Tổ quốc, được đế quốc chào mời đồng lương mấy chục ngàn bẩn một năm (xin lỗi, đủ cho em ăn sushi 3 tháng, c̣n 9 tháng chết đói), mà đă tưởng ḿnh là thiên tài, ra điều kiện về nước phải có chỗ làm ngon, được làm lănh đạo, đ̣i Tổ quốc và nhân dân phải đăi ngộ, trong khi Tổ quốc c̣n khó khăn, nhân dân c̣n nghèo, th́ phải nói là cực kỳ vô liêm sỉ. Những kẻ yêu nước bằng mồm như thế nên học anh Kennedy yêu quư “Đừng hỏi Tổ quốc đă làm ǵ cho ta, mà hăy hỏi ta đă làm ǵ cho Tổ quốc.”
Mang tiếng là học ở Tây về, đầu đội trời, chân đạp ga xe ô tô, thế mà không t́m được việc ǵ mà làm, hết lạy ông đi qua, lạy bà đi lại rồi phàn nàn là không có ai trọng dụng nhân tài, th́ nên ở lại Tây mà phá hoại Đế quốc, đừng về cho nó khỏi thêm gánh nặng cho Tổ quốc và nhân dân.
Tất nhiên, đi học có dăm bảy loại, nên Về hay Ở cũng do quyết định của từng người, chứ không có câu trả lời duy nhất đúng cho ai cả. Tôi xin nêu một số ví dụ về các trường hợp nên ở hay nên về để các bạn tham khảo.
I. Các trường hợp nên ở lại
Bọn ngu dốt: Có những kẻ ngu dốt do may mắn, luồn lọt, xin xỏ, nịnh hót giỏi, được cử đi học. Bọn này ra ngoại quốc học chỉ làm nhục Tổ quốc, mai mốt về nước sẽ phá hoại Tổ quốc. Bọn này không nên về.
Bọn hoang tưởng: Có một số kẻ học tại ngoại quốc, thậm chí tại những trường nhất nh́ thế giới, nhưng chúng không biết rằng chúng được xét tuyển vào là do Quỹ học bổng mà chúng được tài trợ xin cho + Điểm ưu tiên cho các quốc gia nghèo đói, kém phát triển, ưu tiên châu Phi, nhà quê, miền núi, khu vực I, chứ không phải do tài năng của chúng. Chúng đi học hết năm này qua năm khác, thậm chí học tới hàng chục năm. Để chúng lê la trong trường lâu th́ tốn tiền học bổng, người ta phải tống chúng ra trường bằng cách cho chúng tốt nghiệp. Khi chúng ra trường, giáo sư thế nào cũng viết nhận xét tốt, để chúng dễ xin việc. Nhưng chúng lại không biết điều đó, tưởng ḿnh là thiên tài, nằng nặc đ̣i làm lănh đạo, mở mồm ra là nói toàn chuyện kinh bang tế thế, cứu vớt cả quốc gia, thế giới, thậm chí cả hệ mặt trời. Bọn này nếu cho về th́ cũng chỉ nên cho về Trâu Quỳ hoặc Biên Ḥa.
Gái xấu, gái già hoặc gái vừa già vừa xấu: Gái xấu quá, mà đă trót đi du học th́ cũng không nên về. Phong tục tập quán ở nhà mới ra khỏi lũy tre làng một tí, vẫn c̣n nặng thành kiến với gái học cao và lối sống sa đọa dễ nhiễm của bọn tư bản đế quốc, v́ thế các em gái xấu, gái già hoặc vừa già vừa xấu nếu về rất khó có khả năng kiếm được chồng. Quan niệm về Mỹ học của bọn Tây khác chúng ta, nên gái xấu của ta thành gái đẹp của chúng, với lại bọn nó tư duy thông thoáng cởi mở hơn, nên các em thuộc diện đă nêu trên ở lại trời Tây th́ rất dễ có một mái ấm gia đ́nh hạnh phúc.
Những người vay mượn để đi du học tự túc: Có một số bạn không phải gia đ́nh khá giả, v́ lư do này khác không xin được học bổng, nhưng có ư chí phấn đấu, nên vay tiền đi du học tự túc. Số tiền có thể khá lớn, nếu về ngay mà không có việc làm tốt để trả nợ th́ cũng kẹt. Các bạn này cũng chưa nên về, mà nên kiếm tiền trả nợ, rồi tích lũy lấy một số vốn rồi hăy về.
Những người học những ngành quá cao siêu: Những ngành đại khái như Vật lư nguyên tử hay Vật lư lư thuyết, hoặc PLM/PDM software for enterprise, Super Computing, Robotics … th́ nói chung là chưa nên về vội. Hiện nay máy móc ở Việt nam chưa có, và không biết bao giờ mới có, những người này về sẽ không có ứng dụng. Hơn nữa, sau khi về một thời gian, kiến thức sẽ bị mai một. Chẳng may đến lúc đấy, chúng ta có nhu cầu phóng tên lửa “Thần Ḅ” để đọ với tên lửa “Thần Trâu” của Tàu khựa, hoặc muốn làm bom nguyên tử hay máy bay chiến đấu, kiến thức của các bạn đă bị mai một rồi, không cống hiến được nữa th́ phí. Đây là diện các bạn chưa nên về.
II. Các trường hợp nên về
Học ngành kinh tế: Đất nước đang lúc phát triển kinh tế, và cần những chuyên gia giỏi.
Có một vài bạn học kinh tế nói là hệ thống ở Tây nó khác ở ta, những ǵ học được đem về không áp dụng được. Đấy là nói láo. Tất nhiên là không áp dụng một cách máy móc, nhưng những nguyên tắc, quy luật, quy tŕnh đều có những nét chung, đều có thể cải biến và ứng dụng một cách sáng tạo được. Bạn nào học Tây một cách máy móc th́ cũng không nên về.
Học ngành Văn hóa: Các bạn nên về để giúp đồng bào trong nước có thói quen dừng xe trước đèn đỏ, ra chỗ đông biết xếp hàng, không chen lấn xô đẩy và không xả rác ra đường …
Học ngành kiến trúc và quy hoạch đô thị: Các bạn nên về để quê ta đừng có những kiến trúc lố bịch kiểu “Em ơi Hà nội chóp”, đừng có những dự án trùng tu ngu xuẩn như thay cột gỗ của Hoàng cung Huế bằng cột bê tông, đừng có những dự án quy hoạch đô thị đần độn kiểu đ̣i thay nuớc Hồ Tây hay đ̣i đập khu phố cổ Hà nội …
Các bạn nhà giàu và có sẵn cơ sở kinh doanh, quan hệ ở nhà: Bây giờ đang giai đoạn phát triển kinh tế, ai có cơ sở và quan hệ sẵn th́ có thể kiếm tiền triệu (USD) , v́ thế ở lại Tây làm chó cún, kiếm vài chục ngh́n một năm, không đủ cho em các bác ăn sushi, th́ ở lại làm ǵ.
Việc về hay ở là quyết định của mỗi cá nhân, tùy theo tŕnh độ, khả năng, hoàn cảnh và mục đích của từng người. Không ai có thể quyết định thay cho ai được. C̣n các bác cứ to mồm yêu nước thương ṇi, hô hào về nước đi, hy sinh đi, cống hiến đi, th́ em xin các bác, các bác tỉnh lại đi, b́nh tĩnh xem xét lại xem ḿnh có bị thần kinh hay không? Các bác th́ làm được cái ǵ cho đời chưa, mà lư thuyết suông? Những loại đấy, nếu có sa chân lỡ bước ra đến nước ngoài rồi th́ cũng không nên về. Các bác cứ ở lại thật lâu vào, thay mặt Tổ quốc và nhân dân, em cảm ơn các bác.
Nguồn: Châu Hồng Lĩnh/ techmaster
Du học trời Tây, ở hay về?
