GiadinhNet - Ḥa b́nh lập lại, di chứng một thời khói lửa khiến ông bị ảnh hưởng thần kinh nặng nề. Lập gia đ́nh, nhưng người “dũng sĩ” một thời ấy chưa bao giờ biết đến một ngày vui.
Vợ chồng ông Chương trong ngôi nhà của ḿnh. (Ảnh: K. Long).
Những năm chiến tranh ác liệt, ông là thành viên trong đội quân rà phá bom ḿn lừng danh đất Hà Tĩnh, góp phần mở đường cho những chuyến xe chở hàng hoá vào chiến trường miền Nam. Ḥa b́nh lập lại, di chứng một thời khói lửa khiến ông bị ảnh hưởng thần kinh nặng nề. Lập gia đ́nh, nhưng người “dũng sĩ” một thời ấy chưa bao giờ biết đến một ngày vui. Để nuôi sống tổ ấm của ḿnh, hàng ngày ông chống gậy, bước khập khiễng đi khắp nơi làm kẻ hành khất. Giấc mơ được hưởng chế độ của ông, dù được chính quyền hết ḷng tạo điều kiện cũng chẳng cách ǵ thực hiện được, khi hầu hết các giấy tờ chứng minh liên quan đều đă thất lạc.
Đời long đong cùng “bữa đói, bữa no”
Quá khứ của ông rất đỗi hào hùng. Nhớ thời trai trẻ, ông Nguyễn Thế Chương (xă Thượng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) t́nh nguyện hy sinh tuổi thanh xuân để cầm vô lăng lái xe đường dài phục vụ cho công tác vận chuyển lương thực, đạn dược cho tuyền tuyến. Chính những tháng ngày công tác ở Hạt 4 của Pḥng giao thông huyện Can Lộc đă rèn cho ông bản tính gan dạ, cương trực. Nhưng khoảng thời gian đáng nhớ hơn cả trong cuộc đời của chàng trai đặc biệt này là khi tham gia lớp rà phá, vô hiệu hóa bom ḿn do công ty Giao thông Hà Tĩnh tổ chức. Nhờ sự thông minh, cộng với bàn tay huấn luyện đầy tài hoa của thầy giáo Vương Đ́nh Nhỏ, ông Chương nhanh chóng gia nhập vào đội quân rà phá bom ḿn nổi tiếng đất Hà Tĩnh, góp phần làm nên những chiến công lừng lẫy như ở bến đ̣ Hạ Vàng, thuộc xă Thiên Lộc, huyện Can Lộc. Năm 1966, ông được cấp trên điều về Ngă ba Đồng Lộc tiếp tục sứ mệnh quan trọng của ḿnh. Đây là chiến trường ác liệt nhất nhưng cũng là khoảng thời gian đáng nhớ nhất đối với ông.
V́ phải chịu áp lực lớn của những lần rà phá bom ḿn, nên ông bị ảnh hưởng nặng về hệ thần kinh. Chính bởi ảnh hưởng nặng nề này, nên dù được bố trí công tác tại Ban quản lư đường bộ Hà Tĩnh khi ḥa b́nh lập lại, ông đă không có đủ sức khỏe để làm việc. Lo sợ sức khỏe của ḿnh trở thành gánh nặng cho mọi người, một đêm mưa gió năm 1979, ông đột ngột bỏ đi mà không nói với bất kỳ ai. Từ đây, hành tŕnh lưu lạc gian khổ của người đàn ông từng hiên ngang đối mặt với mưa bom băo đạn bắt đầu.
Thời gian đầu sau khi rời Ban quản lư đường bộ Hà Tĩnh, nơi ông đặt chân đến là thành phố Đà Nẵng. Không giấy tờ, không người quen thân thích, không đồng tiền lẻ trên người, ông đă chọn nghề nhặt ve chai để kiếm sống. Hàng ngày với chiếc bao trên tay, ông đi bộ khắp nơi từ ngoài đường cho đến những chiếc cống ẩm ướt hay những băi rác hôi thối để nhặt ve chai. Đêm xuống, ông lại t́m đến những hầm cầu để t́m cho ḿnh giấc ngủ. Cuộc sống như vậy cứ trôi qua cho đến một ngày ông gặp cô gái “đồng nghiệp” Nguyễn Thị Nguyện (SN 1955, quê Thanh Hóa - PV). Lúc đầu, t́nh cảm của họ chỉ đơn thuần là sự cảm thông của những con người đồng cảnh ngộ phải lam lũ kiếm sống nơi đất khách quê người. Dần về sau này, cô gái thương hoàn cảnh đă dọn đến ở với ông Chương dưới mái nhà… hầm cầu. Trong khoảng thời gian sống ở đó, họ đă kịp có với nhau mấy đứa con”.
Đến năm 2001, cả gia đ́nh chuyển về thành phố Đông Hà (Quảng Trị) mưu sinh. Tại thành phố đầy nắng và gió này, họ vẫn chỉ biết tiếp tục “nghề gia truyền” của ḿnh là đi nhặt ve chai. Với ông, những ngày mưa to gió rét phải nằm gầm cầu, xó chợ, những ngày đói phải ăn lá cây cầm hơi, sự xa lánh, hắt hủi của người đời... khi lang thang ở Quảng Trị sẽ là những kỷ niệm không bao giờ quên.
Năm 2004, sau 3 năm vất vưởng, ông quyết định trở lại quê nhà Thượng Lộc. Những người dân xă, sau hơn 20 năm tưởng ông đă chết nơi đất khách, nay quá đỗi kinh ngạc, bởi ông Chương không những trở về một ḿnh mà c̣n “đèo ḅng” thêm vợ cùng con. Không có tấc đất cắm dùi, gia đ́nh ông được chính quyền địa phương tạo điều kiện cấp cho 300m2 đất để làm chỗ nương thân. Khổ nỗi khi có đất rồi, họ cũng không có tiền để xây nhà. Cả gia đ́nh cứ thế sống “màn trời chiếu đất” suốt hai tháng, cho đến lúc được Trung tâm Dịch vụ kỹ thuật quản lư bay (Sân bay Gia Lâm, Hà Nội) và chính quyền địa phương, bà con lối xóm đă đóng góp tiền, vật liệu, xây cho một ngôi nhà t́nh thương trên mảnh đất đó. Cuộc sống từ đây không c̣n lưu lạc. Nhưng “bám rễ” trên quê hương, không có nghĩa là ông Chương bớt cơ cực.
Hơn 10 năm sau khi trở về, gia đ́nh ông vẫn thuộc diện khó khăn nhất của xă. Hàng ngày, ông Chương chống gậy đi bộ khắp nơi làm nghề hành khất. Ngày gặp may mắn, ông được người ta cho vài chục ngh́n hay mớ rau, con cá, miếng thịt lợn mỡ về cho gia đ́nh ăn. Nhưng có ngày, ông ra về với hai bàn tay trắng. Nhà không có đất sản xuất nông nghiệp, hàng ngày bà Nguyện đi bộ khắp nơi để đào rau má về bán kiếm tiền mua chút gạo. Ba đứa con của ông bà lớn lên, đứa nào đứa nấy đều phải bươn chải khắp nơi để tự nuôi sống ḿnh mà vẫn chật vật.
Huyền thoại Ngă ba Đồng Lộc. (Ảnh: K. Long). Tự hào đă góp sức làm nên huyền thoại Ngă ba Đồng Lộc
Trong ngôi nhà nền đất sụt lở, khách đến chơi t́m đỏ mắt cùng chẳng thấy ǵ đáng giá ngoài bộ bàn ghế người vợ ông mua cách đây 10 năm với giá 300 ngh́n đồng. Thấy phóng viên đến nhà, ông lê từng bước nhọc nhằn rời khỏi chiếc giường ọp ẹp rồi nhanh miệng nói: “Nh́n tôi thế này chứ lúc trước phá biết bao quả bom ở ngă ba Đồng Lộc đó cô à. Cái thời khổ cực, nhưng oanh liệt lắm. Có sống thời đó mới biết quư giá cuộc sống hiện tại. Giờ, mọi người thường gọi tôi là “lăo Chương ăn xin”, nhưng tôi không màng để ư v́ tôi đă góp một phần nhỏ xương máu của ḿnh làm nên huyền thoại Ngă ba Đồng Lộc”. |
Trí năo không được minh mẫn như những người b́nh thường, trong khi đó vợ con lại không ai biết chữ, nên tất cả mọi thủ tục liên quan đến giấy tờ xin chế độ cho ông Chương đều do người em ruột Nguyễn Thế Lương đảm nhận. Khi chúng tôi t́m đến gia đ́nh ông Lương, bà vợ cho biết v́ mắc bệnh nan y, nên ông đang điều trị ngoài Hà Nội. Bà đă đưa ra hàng loạt giấy tờ chứng thực thời chiến tranh, ông Chương tham gia ra phá bom ḿn như: Giấy chứng thực của đồng đội Nguyễn Văn Tú, trú xă Thượng Lộc, huyện Can Lộc được viết ngày 1/3/1998; Ông Hoàng Xuân Lư (SN 1940) xă Sơn Phú, huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) nguyên Giám đốc công ty xây dựng và quản lư đường bộ số 4 (Hà Tĩnh) cũng đă viết giấy chứng thực ông đă hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, có công trong chiến đấu, hay giấy làm chứng của ông Lê Văn Lúa, từng ông tác với ông ở phân khu quản lư đường bộ 474 từ năm 1964 – 1969.
Được biết, cách đây hơn 10 năm nhân dịp Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân La Thị Tám có mặt tại địa phương, ông Lương đă đưa cho bà một bộ hồ sơ có đầy đủ giấy tờ để xét duyệt chế độ cho người anh trai, vậy nhưng đợi măi họ vẫn không thấy hồi âm. Sau đó, ông Lương mới nghe mọi người nói bà Tám thuộc bên thanh niên xung phong, trong khi đó ông Chương lại ở đội giao thông vận tải v́ vậy hồ sơ đó đă nộp sai đơn vị. Sau lần đó, không hiểu v́ lư do ǵ, đại diện gia đ́nh ông Chương cũng không đi làm lại giấy tờ để xét chế độ. Mấy năm gần đây, người em trai lại đổ bệnh nặng khiến mọi công việc đành phải gác lại. “Ông ấy sức khỏe yếu lắm, lỡ chẳng may ông ra đi th́ không biết ai sẽ làm tiếp công việc xin chế độ cho bác Chương đây”, bà vợ thở dài nói.
Cũng theo những thông tin từ phía gia đ́nh, th́ ngoài những giấy tờ nói trên, trong hai năm 1967 - 1968, ông Chương c̣n được phong tặng danh hiệu “Chiến sỹ thi đua toàn quốc”, nhận hai huân chương chiến công, một bằng khen của Thủ tướng Chính phủ. Tất cả đều giữ tại nhà em trai, thế nhưng sau một trận cháy bất ngờ, toàn bộ giấy tờ, bằng khen đó hiện không c̣n nữa. Bà Nguyện (vợ ông Chương – PV) thở dài bảo: “Những chuyện về quá khứ của ông ấy, tôi không hiểu rơ. Hỏi chuyện, nhưng nhiều lúc ông không được tỉnh táo nên chẳng biết đâu mà lần. Hàng xóm láng giếng cũng bảo tôi nên xin chế độ cho ông, nhưng khổ nỗi, giấy tờ quan trọng giờ không c̣n nên đành chấp nhận vậy”.
Trao đổi chúng tôi về trường hợp ông Nguyễn Thế Chương, ông Vơ Xuân Khánh, Phó chủ tịch UBND xă Thượng Lộc cho hay: “Gia đ́nh ông Chương thuộc dạng khó khăn của xă, cả gia đ́nh không có nghề ǵ ngoài đi ăn xin và làm thuê, chúng tôi rất muốn ông được hưởng các chế độ của Nhà nước. Nhưng cho đến hiện tại, toàn bộ hồ sơ, giấy tờ liên quan đến quy tŕnh xét duyệt để hưởng các chế độ ông ấy không có đầy đủ, nên chính quyền xă cũng đành bất lực”.
Đă nhiều năm qua, anh em họ hàng, người thân trong gia đ́nh đă cầu cứu khắp nơi chỉ mong ông nhận được sự trợ cấp ít ỏi của xă hội. Vậy nhưng, xem ra điều đó lại chỉ là giấc mơ xa vời khi ông không có đủ giấy tờ để làm hồ sơ (?).
Kim Long
Gia cảnh khốn khó của dũng sĩ đội phá bom ngă ba Đồng Lộc
