Dịch vụ đổi pin 'siêu nhanh' sẽ thúc đẩy việc sử dụng xe điện ở châu Á

[Romano]

Tiết kiệm thời gian, giảm bớt lo lắng về phạm vi sử dụng là những ưu thế của dịch vụ đổi pin cho xe điện. Dịch vụ này được đánh giá sẽ giúp thúc đẩy việc người dùng sử dụng xe điện ở châu Á đông đảo hơn.
Xu thế mới

Hsiao Ding Hong (Đài Bắc) rất yêu thích chiếc xe máy điện của mình. Đó là một chiếc xe hai bánh chạy bằng pin không gây tiếng ồn, rung lắc hay phát ra bất kỳ khí thải nào. Nó có vỏ ngoài màu xanh xám bóng bẩy, có thể được điều khiển thông qua ứng dụng trên điện thoại thông minh và thậm chí còn hát cho Hsiao nghe vào ngày sinh nhật của anh. Hơn hết, nó chỉ mất một phút để sạc đầy.

Để làm được điều đó Gogoro Inc., công ty có trụ sở tại Đài Bắc, đã bán cho Hsiao chiếc xe máy cho phép anh thay hai cục pin của xe bao nhiêu lần tùy thích cho quãng đường lái xe lên tới 630 km mỗi tháng, tất cả chỉ với một khoản phí đăng ký là 849 Đài tệ (27,80 USD). Mỗi ngày trong tuần, ứng dụng của Hsiao sẽ xác định trạm đổi pin gần nhất có pin đã sạc trong kho. Khi đến đó, anh ta chỉ cần rút pin đã cạn của chiếc xe gắn máy của mình và lắp chúng vào một thiết bị giống như máy bán hàng tự động, sau đó thiết bị này sẽ phân phát pin mới. Trong vòng 60 giây, anh lại đi trên đường với quãng đường mới lên tới 64km.

Hsiao, người đã lái một mẫu xe chạy bằng xăng cho đến năm 2021 cho biết: “Dịch vụ đổi pin thực sự hấp dẫn vì nó tiết kiệm rất nhiều thời gian”.

Hsiao là một trong số nhiều người ở châu Á bắt đầu sử dụng phương tiện di chuyển bằng điện với sự trợ giúp của pin có thể thay đổi nhanh chóng. Mặc dù việc hoán đổi pin rất phức tạp để thực hiện trên ô tô điện, một phần lý do tại sao nó không được ưa chuộng ở phương Tây, nhưng các công ty như Gogoro đang chứng minh rằng xe gắn máy, xe kéo và các loại xe hai và ba bánh khác rất phù hợp.

Nhưng sự thúc đẩy cũng không thể đến sớm. Ví dụ, ở Ấn Độ, gần 80% phương tiện được bán là xe xe máy hai bánh và xe kéo chiếm khoảng 1/3 lượng nhiên liệu tiêu thụ trên đường, theo nhóm nghiên cứu năng lượng sạch BloombergNEF.

Nhà phân tích Allen Tom Abraham của BloombergNEF cho biết: “Điện khí hóa xe hai bánh và xe kéo có thể giúp tăng cường giảm thiểu khí thải trong thập kỷ này trước khi việc sử dụng xe điện diễn ra ở các phân khúc khác”. Vào năm 2020, chỉ 2% xe hai bánh ở Đông Nam Á là xe điện. BloombergNEF hy vọng con số đó sẽ đạt 20% vào năm 2030, một phần nhờ vào việc hoán đổi pin.

Tại sao hoán đổi pin phát triển mạnh?

Ngày nay, Gogoro cho biết họ có hơn 500.000 người dùng hoạt động hàng tháng và hơn 260 giao dịch hoán đổi trên mạng của mình mỗi phút, cộng với các chương trình thí điểm ở Indonesia, Philippines và Ấn Độ. Cũng tại Ấn Độ, RACEnergy có trụ sở tại Hyderabad bán bộ dụng cụ trang bị thêm để biến xe kéo chạy bằng xăng thành mô hình điện với pin có thể hoán đổi tại các trạm của mình

Tại Singapore, MO Batteries cung cấp chương trình thí điểm hoán đổi pin cục bộ và có kế hoạch thâm nhập Malaysia. Công ty này cũng đang thử nghiệm hoán đổi pin với công ty DHL tại Việt Nam. Tiềm năng của hoán đổi thậm chí còn thu hút các công ty đa quốc gia: Honda Motor gần đây đã lắp đặt trạm hoán đổi đầu tiên cho người lái xe gắn máy ở Tokyo.

Xu thế đó trái ngược với các công ty phương Tây, những nỗ lực hoán đổi pin phần lớn đã thất bại. Công ty khởi nghiệp Better Place của Israel ra mắt vào năm 2007 nhằm mục tiêu hoán đổi pin cho xe ô tô điện, nhưng đến năm 2013, công ty này đã phá sản, phần lớn là do chi phí phát triển cơ sở hạ tầng sạc và hoán đổi cho ô tô quá cao. Cùng năm đó, Tesla Inc. đã tiết lộ kế hoạch cho phép hoán đổi pin 90 giây cho Model S, nhưng chưa bao giờ triển khai nó trên quy mô lớn.

Abraham tại BloombergNEF cho biết các trạm đổi pin cho xe gắn máy và xe kéo dễ xây dựng và tài trợ hơn so với các trạm đổi pin cho ô tô. Các công ty như Gogoro cũng có thói quen ký kết quan hệ đối tác để đảm bảo nhiều nhà sản xuất xe sử dụng một loại pin tiêu chuẩn có thể hoán đổi cho nhau. Ngược lại, khả năng tương tác hạn chế đối với pin ô tô đã khiến việc hoán đổi trở nên khó bán ở hầu hết mọi nơi bên ngoài Trung Quốc.

Chetan Maini, người đã tạo ra chiếc ô tô điện đầu tiên của Ấn Độ, chiếc Reva, biết rằng việc khiến người lái xe sử dụng điện khí hóa khó khăn như thế nào. Khi Maini bắt đầu bán Reva vào đầu những năm 2000, việc áp dụng EV ở Ấn Độ bị hạn chế bởi chi phí trả trước cao và cơ sở hạ tầng sạc tối thiểu. Ông đã mất một thập kỷ để phát triển một doanh nghiệp có thể vượt qua những hạn chế đó. Năm 2017, Maini đồng sáng lập Sun Mobility, một công ty khởi nghiệp trao đổi pin có trụ sở tại Bangalore, hợp tác với khoảng 10 nhà sản xuất.

Maini nói rằng việc cho phép người lái xe đăng ký quyền truy cập theo yêu cầu một cách hiệu quả giúp cho việc điện khí hóa trở nên dễ quản lý hơn về mặt tài chính, vì pin chiếm khoảng một nửa chi phí của xe điện. Được hỗ trợ bởi Bosch Gmbh của Đức, công ty có 26% cổ phần trong công ty khởi nghiệp, Sun Mobility có khoảng 15.000 khách hàng, tăng 650% so với năm ngoái, và đang làm việc với các nhà đầu tư để huy động ít nhất 100 triệu USD để mở rộng hơn nữa, theo nhà đồng sáng lập Ajay Goel. Maini ước tính rằng những người lái xe gắn máy tiết kiệm tới 40% chi phí hàng tháng.

Abhinav Singh, giám đốc phụ trách hoạt động giao hàng tại Amazon Ấn Độ, cho biết: “Từ góc độ thời gian và không gian, giải pháp hoán đổi là hiệu quả. Năm ngoái, công ty này đã tăng gấp đôi số lượng xe trong đội xe sử dụng pin của Sun Mobility lên 200 chiếc”.

Tương lai

Đối với một số công ty khởi nghiệp hoán đổi pin, điện khí hóa phương tiện mới chỉ là bước khởi đầu. Người sáng lập và Giám đốc điều hành của Gogoro, Horace Luke, nói rằng công ty của ông đã chuyển đổi một số trong số hơn 12.000 trạm của mình thành cái gọi là nhà máy điện ảo, nghĩa là pin chưa sử dụng có thể gửi điện trở lại lưới điện khi nhu cầu tăng đột biến. Cho đến nay, Gogoro đã thử nghiệm ý tưởng này tại 10 nhà ga ở Đài Loan và đang chuẩn bị kiếm tiền từ dịch vụ này.

Mặc dù kinh nghiệm hoán đổi pin của châu Á cung cấp một nghiên cứu điển hình cho các quốc gia đang phát triển khác - các dịch vụ tương tự đang nổi lên ở Kenya và Brazil - nhưng mô hình này vẫn còn những trở ngại cần vượt qua, trong đó chủ yếu là nhu cầu tiêu chuẩn hóa pin nhiều hơn. Các công ty như Pin MO đang làm việc để cung cấp các giải pháp toàn cầu, nhưng khả năng tiếp cận của bất kỳ công ty khởi nghiệp hoán đổi pin cụ thể nào cũng bị giới hạn bởi số lượng nhà sản xuất sử dụng kiểu pin mà nó hỗ trợ.

Trong khi các trạm hoán đổi pin đang phát triển nhanh chóng, vẫn không có đủ để hỗ trợ quá trình chuyển đổi điện toàn diện. Ví dụ, ở Ấn Độ, mỗi lần hoán đổi Sun Mobility cho phép một tài xế xe kéo của Amazon đi được 45 km, đủ để giao hàng tạp hóa ở trung tâm thành phố Mumbai nhưng không đến được các vùng ngoại ô.

Người lái xe cũng sẽ mất thời gian để vượt qua sự lo lắng về phạm vi của họ, ngay cả khi đổi chỗ trên bàn. Tại Đài Loan, nơi Gogoro đã chi hàng trăm triệu USD và gần một thập kỷ mở rộng mạng lưới của mình, Hsiao vẫn lên kế hoạch trước cho tất cả các lần hết pin của mình, ngay cả khi lái xe vài chục km đến một hẻm núi địa phương. Hsiao cũng đổi pin nhiều hơn mức cần thiết, với lý do các yếu tố như lái xe lên dốc khiến anh lo lắng về việc hết năng lượng. Đơn giản đó là tâm lý để “đảm bảo sự an tâm”, Hsiao nói. “Nếu tôi đi xe tay ga chạy bằng xăng, tôi sẽ không lo lắng về điều đó”.