Jacquou le Croquant - bộ phim đẹp về tình yêu và công lý

Jacquou le Croquant - Bộ phim đậm chất lãng mạn Pháp, một bản tình ca tuyệt đẹp về chủ đề tình yêu và ngợi ca những giá trị tự do và công lý làm cảm động, lôi cuốn trái tim của hàng triệu người...

Sau khi đọc bài viết nhan đề "Người nông dân nổi dậy - bộ phim đậm chất nhân văn của điện ảnh Pháp" trên Thế giới điện ảnh tôi cũng xin mạn đàm thêm về bộ phim này mà nội dung của nó đã trở nên rất quen thuộc với những người xem phim thế hệ trước.

Bản phim năm 1969 đã rất thành công, từng trình chiếu và rất được yêu thích ở Việt Nam cũng như nhiều nước. Nội dung của nó cơ bản phản ánh bất công của xã hội Pháp thế kỷ XIX, ca ngợi tình yêu cao đẹp và những giá trị tự do và công lý. Chế độ bảo hoàng của Louis XVIII nếu so với chế độ Napoléon trước đó, thực chất mang tính bảo thủ hơn nhiều, kìm chế cho các tư tưởng tự do, khẳng định uy thế của giới quý tộc và tăng lữ. Jacquou trong thời gian theo mẹ đòi công lý cho cha cũng nhận ra sự bất công của xã hội dù cậu còn nhỏ. Món bánh sau mang tên Jacquou từ cảm hứng bộ phim, gợi cho người ta nhớ đến một cậu bé mồ côi cả cha lẫn mẹ, nghèo khổ đến độ có khi không có miếng bánh để ăn, nạn nhân của một xã hội bất công.

Bộ phim dựa trên tiểu thuyết cùng tên phản ánh câu chuyện có thật tại vùng quê Dordogne của tiểu thuyết gia Eugène Le Roy, mặc dù cuốn tiểu thuyết bị một số người quy kết mang những dụng ý chính trị. Lâu đài Château de l'Herm (trong phim của bá tước Nansac) nay vẫn là một điểm du lịch lý tưởng. Cuộc đời của Jacquou Féral được miêu tả trong phim là quãng đời từ năm 1819 khi cha chú bé bị bắt vì chống lại triều đình cho tới năm 1830, khi Cách mạng nổ ra thiết lập quân chủ lập hiến. Mặc dù bị chi phối bởi sự hận thù mang tính cá nhân, nhưng ở Jacquou vẫn có lòng nhân đạo khoan dung mà chú chịu ảnh hưởng từ linh mục Bonal. Niềm tin vào Thiên Chúa nhưng không mù quáng làm cho Jacquou có thêm những đức tính cao quý và anh được xem như một biểu tượng anh hùng.

Bản phim năm 2007 nằm trong một chuỗi các bộ phim dựng lại của điện ảnh Pháp. Nếu như Lady Chatterley (ở Việt Nam hay dịch là Người tình của nữ bá tước) dành được 5 giải César năm 2007 (bản trước dựng năm1981 bị xem là rất "dung tục") thì Jacquou le Croquant lại gây ra rất nhiều sự tranh cãi. Những tranh cãi nằm ở chỗ bộ phim năm 1969 được xem là rất thành công, cho dù là phim truyền hình, vì thế người ta không dễ chấp nhận bản phim mới với một số khác biệt.

Có ý kiến cho là nó cổ súy tinh thần cách mạng, hay đề tài không có gì mới mẻ, không mang tính sáng tạo đột phá. Dẫu vậy bản phim này rất được yêu thích tại châu Âu, và ngay tại Trung Quốc. Bộ phim đậm chất lãng mạn Pháp, một bản tình ca tuyệt đẹp về chủ đề tình yêu, cảm động, say mê lôi cuốn giới trẻ. Tuy là bộ phim đề tài trả thù nhưng nó không mang tính bạo lực, trái lại đậm nét tư tưởng khoan dung, câu chuyện tình yêu tay ba không sến hay ủy mị, mà rất lãng mạn, nhẹ nhàng, sâu lắng. Song sau khi phim công chiếu, giới trẻ cũng tìm về bản phim 1969 để xem, một bản phim mà chỉ những người nhiều tuổi còn nhớ nhiều về nó, và đưa ra những sự so sánh đối chiếu. Có thể thấy một số sự tương đồng và khác biệt của hai bản phim:

- Phim năm 1969 là bản truyền hình, 6 tập, dài tới 9h35', mà hơn 60% thời lượng (4 tập) giành để miêu tả những cực nhọc mà Jacquou bé thơ phải nếm trải trong khi bản mới dài 2h30' giành khoảng 60% thời lượng cho Jacquou khi đã trưởng thành. Bản phim cũ nhấn mạnh đậm nét sự thối nát của xã hội Pháp khi đó, trong khi bản mới giành nhiều hơn cho những câu chuyện tình yêu. Hình ảnh của Jacquou hồi nhỏ do đó có phần hơi nhạt ở bản mới dù diễn viên đóng rất tốt. Bản mới do cắt xén nhiều chi tiết nên chưa lột tả được hình ảnh Jacquou xứng với vai trò thủ lĩnh của cuộc nổi dậy. Tính logic trong phim gây ra rất nhiều tranh cãi. Một số chi tiết được xem là thừa thãi, đôi khi các màn đánh nhau hơi dài gây mệt cho người xem. Mặc dù diễn viên bản mới khá đẹp và diễn xuất tốt, cộng với câu chuyện khá hấp dẫn cô đọng lại, nhưng cũng gây bức xúc một số người xem.

- Âm nhạc trong cả hai bản đều rất hay. Trong phim năm 2007 đạo diễn Laurent Boutonnat đã rất thành công khi biết kết hợp hiệu quả hình ảnh và âm thanh. Bài hát Devant Soi do Mylène Farmer (ca sĩ từng cộng tác nhiều lần với Laurent Boutonnat ) trình bày cuối phim rất ấn tượng.

- Phim bản cũ, cả Lina và Galiote không phải là những nhân vật chính, ngược lại phim giành nhiều đất cho Jacquou hồi nhỏ (Eric Damain đóng) và mẹ cậu, linh mục Bonal,... miêu tả chi tiết xung quanh phiên tòa xét xử cha cậu. Trong khi đó phim mới Lina và Galiote lại trở thành những nhân vật rất quan trọng. Đất diễn cho linh mục và hiệp sỹ bị hạn chế. Lina không chết khiến cho hình ảnh của cô hơi mờ nhạt trong phim, dù vẫn nổi bật tính cao thượng và tốt bụng. Galiote trong phiên bản cũ ngưỡng mộ Jacquou từ đó có cảm tình và yêu anh và cứu anh nhiều lần. Ngược lại, phim mới, Galiote từ chỗ biết ơn Jacquou cứu mình ở... chuồng lợn khi bé (thực ra nạn ở chuồng lợn do chính Jacquou gây ra vì cậu ghét bá tước Nansac nên muốn hại cô bé nhưng Galiote không biết) song không nhận được tình cảm của anh, cô đã sinh ra hận thậm trí muốn giết Jacquou.

Kịch bản phim mới làm cho người xem cảm nhận quan hệ hai người hơi yếu đi so với bản cũ. Galiote chỉ có sự thay đổi khi hi sinh quan hệ gia đình, nói đúng sự thực tại phiên tòa để giúp Jacquou, khiến anh thay đổi thái độ đối với cô và gây bất ngờ đối với người xem ở đoạn kết của phim. Tuy là sáng tạo so với bản phim cũ nhưng cũng dễ bị quy là theo lối mòn ở nhiều phim.

Bộ phim đã dựng rất thành công trường đoạn Jacquou chia tay Galiote, gây xúc động và đọng nhiều cảm xúc khó phai cho người xem. Cảnh quay rất lãng mạn mà ít bộ phim dựng thành công đến như thế. Chắc chắn đó là lần gặp mặt cuối cùng của hai người, vì Jacquou cho dù có cảm tình với Galiote thì cũng không thể phụ tình Lina. Hình ảnh "con thuyền buồm Ga-li-ốt" hiện ra ở giây cuối cùng của phim và khúc nhạc buồn đầy day dứt, nuối tiếc giành riêng cho Galiote khi phim kết thúc đã nói lên cái kết của bộ phim này.

Hải Anh
(TGĐA)