RUSSIA Kremlin im lặng sau cú bắt Maduro: Nga lên án rầm rộ, nhưng Putin chưa nói một lời

[Gibbs]

Tháng 5 năm ngoái, Vladimir Putin tiếp Nicolás Maduro trong Đại sảnh Kremlin như tiếp một đồng minh “đúng chuẩn”: cờ xí, nghi thức, những lời chào thân mật và cả ngoại trưởng Sergei Lavrov đứng kề bên. Trước thềm những lễ kỷ niệm lớn ở Moscow về chiến thắng phát xít Đức trong Thế chiến II, cuộc gặp đó mang tính biểu tượng rất rõ: Nga có một “điểm tựa” ở Tây bán cầu, và Maduro là cái tên được Putin đặt cược bằng “sự quan tâm cá nhân”.
Hai bên họp kín, ăn sáng chính thức, rồi ký một hiệp ước về “đối tác chiến lược và hợp tác”. Trên giấy, đó là lời hứa về một chiếc ô che chở. Nhưng ngoài đời, chỉ một chiến dịch quân sự do Tổng thống Donald Trump ra lệnh đã biến chiếc ô ấy thành… một tờ giấy mỏng.

Nga lên án rất nhanh, nhưng Putin lại vắng tiếng
Sau cuộc đột kích bắt Maduro, phản ứng của giới ngoại giao Nga đến như phản xạ: Lavrov gọi điện cho Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez (lúc này giữ vai trò tổng thống lâm thời), bày tỏ “đoàn kết mạnh mẽ” trước điều mà Moscow gọi là “xâm lược vũ trang”. Tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, đại sứ Vasily Nebenzya cáo buộc Washington đang bơm thêm sinh lực cho “tân thực dân” và “chủ nghĩa đế quốc”.
Nhưng trong chính trị Nga, người ta vẫn biết một điều: tiếng nói thật sự quyết định nằm ở Putin. Và chính Putin lại… im lặng một cách đáng chú ý. Khác với Chủ tịch Tập Cận Bình, người lên án “bắt nạt đơn phương”, Putin không đưa ra tuyên bố công khai rõ ràng ngay lập tức. Sự im lặng đó tạo ra một khoảng trống rất lớn: Moscow sẽ làm gì khi đồng minh bị “bốc” khỏi bàn cờ?

Không chỉ Maduro: vụ tàu dầu treo cờ Nga bị bắt càng làm Kremlin khó xử
Cùng lúc, Washington còn cho thấy họ sẵn sàng đi xa hơn câu chuyện Venezuela, khi lực lượng Mỹ lên tàu và tịch thu một tàu dầu treo cờ Nga (được nói là đổi tên từ Bella 1 sang Marinera). Putin cũng chưa lên tiếng về vụ này.
Với nhiều quan sát viên, chuỗi sự kiện ấy giống một thông điệp kép: Mỹ không chỉ “thay người” ở Caracas, mà còn thử phản ứng của Moscow trong một kỷ nguyên mà Nhà Trắng phát tín hiệu rất rõ về “ngoại giao pháo hạm”.

Một loạt thất bại địa chính trị: bạn bè Putin lần lượt rơi rụng
Nhìn rộng ra, việc Maduro bị bắt có vẻ là một mảnh ghép trong chuỗi bất lợi của Putin. Tháng 12/2024, Bashar al-Assad – khách hàng lâu năm của Moscow – phải chạy sang Nga khi chế độ sụp đổ. Mùa hè năm ngoái, Mỹ tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, trực tiếp bước vào xung đột với một nước cũng vừa ký “đối tác chiến lược” với Nga. Khi đó, quan chức Nga nhanh chóng giải thích rằng “đối tác chiến lược” không đồng nghĩa nghĩa vụ can thiệp quân sự nếu Iran bị đánh.
Venezuela cũng tương tự. Trên giấy, hiệp ước Putin–Maduro được quảng bá như biểu tượng “bảo vệ người anh em Venezuela trước đe dọa bên ngoài”. Nhưng khi đặc nhiệm Mỹ vào và đưa Maduro đi, không có phản ứng “cơ bắp” nào từ Nga. Tình bạn chiến lược, rốt cuộc, có thể dừng lại ở mức… tuyên bố.

Nỗi bẽ mặt của vũ khí Nga: S-300, Buk… và câu hỏi “phòng không đâu rồi?”
Vụ bắt Maduro còn là một đòn PR khó nuốt cho công nghiệp quốc phòng Nga. Dưới thời Hugo Chávez, quân đội Venezuela đã “thay máu” bằng trang bị Nga: S-300, Buk, Pechora… Maduro cũng từng khoe đã bố trí 5.000 hỏa tiễn phòng không tầm ngắn do Nga sản xuất ở các vị trí then chốt.
Và rồi chiến dịch vẫn diễn ra. Điều đó tạo ra một câu hỏi không cần nói thành lời: nếu phòng không mạnh như tuyên bố, vì sao không ngăn được cuộc đột kích? Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã mỉa mai công khai theo đúng kiểu “xát muối”: “Có vẻ phòng không Nga đâu hoạt động tốt lắm, phải không?”

Nhưng Putin lại có “mặt được”: Trump vẽ vùng ảnh hưởng, Kremlin nhặt được cái cớ
Trớ trêu là, trong cái mất lại có cái mà Putin có thể coi là “được”. Khi Trump khẳng định một vùng ảnh hưởng cứng rắn ở Mỹ Latin – thứ được gọi (một cách châm biếm) là “học thuyết Donroe” – Putin có thể nhìn thấy một thứ quý hơn cả vàng: cái cớ về mặt ngôn từ.
Nếu Washington công khai nói “thế giới vận hành bằng sức mạnh”, nếu Mỹ sẵn sàng dùng lực để áp đặt ưu tiên ở sân sau của mình, thì Kremlin càng dễ biện hộ cho luận điểm cũ: Nga có “quyền” can thiệp vào “vùng gần” hậu Xô-viết. Và nếu Trump còn phát tín hiệu sẵn sàng dùng sức mạnh để kiểm soát Greenland – lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, một đồng minh NATO – thì đó lại là tin “dễ chịu” với Moscow, vốn luôn muốn khoét sâu rạn nứt nội bộ liên minh xuyên Đại Tây Dương.

“Thời đại sức mạnh”: Miller nói thẳng, Putin thắp nến và gọi chiến tranh là sứ mệnh thiêng
Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller nói một câu lạnh như thép: thế giới thật “được cai trị bởi sức mạnh, bởi vũ lực, bởi quyền lực”. Câu đó vang rất hợp với cách Putin nhìn trật tự quốc tế.
Ngay trong ngày lễ Giáng sinh Chính thống (7/1 theo lịch Julius), Putin xuất hiện cùng quân nhân và gia đình họ, thắp nến như một nghi thức vừa tôn giáo vừa chính trị, rồi ca ngợi binh sĩ Nga như những người “được Chúa giao phó” sứ mệnh bảo vệ Tổ quốc. Thông điệp rất rõ: bất chấp các nỗ lực hòa bình, ông ta muốn cho thấy mình vẫn kiên quyết theo đuổi cuộc chiến ở Ukraine – vì trong “Game of Thrones” của thế giới này, kẻ mạnh vẫn muốn tự viết luật.

Maduro bị đưa tới tòa án New York: chiếc gương khó chịu cho tham vọng của Putin
Hình ảnh Maduro bị áp giải có thể khiến người ta liên tưởng ngược: Putin đã không thể áp đặt “thay đổi chế độ” ở Ukraine theo ý mình, trong khi Washington lại làm được điều đó với Venezuela chỉ bằng một chiến dịch chớp nhoáng.
Nhưng thay vì chỉ là thất bại, Kremlin có thể coi đây là lời nhắc hữu ích: khi các cường quốc đều nói bằng “sức mạnh”, chuẩn mực đạo lý sẽ bị đẩy lùi, và cuộc chơi quay về bản năng nguyên thủy nhất của chính trị quốc tế — ai mạnh hơn, người đó có quyền kể câu chuyện của mình.