Nga xây dựng mạng lưới cảm biến bí mật ở Bắc Cực

[Romano]

Mạng lưới ngầm này được xem như lá chắn vô hình bảo vệ hạm đội tàu ngầm hạt nhân chiến lược của Moskva trước Mỹ và NATO.
Cuộc điều tra chung giữa The Washington Post và các đối tác châu Âu vừa phanh phui chương trình bí mật mang tên Harmony, một mạng lưới cảm biến âm thanh dưới đáy biển mà Nga xây dựng nhằm bảo vệ căn cứ tàu ngầm chiến lược ở vùng Bắc Cực.

Công nghệ phương Tây trong tay Nga

Theo tài liệu, Moskva đã dùng công ty bình phong Mostrello Commercial Ltd., đăng ký tại Síp, để lách lệnh cấm vận và mua loạt thiết bị công nghệ cao của phương Tây như sonar, ăng-ten ngầm, cáp quang và cả tàu ngầm không người lái. Toàn bộ được dùng để rải các cảm biến dọc thềm lục địa Bắc Cực - khu vực án ngữ lối ra vào các căn cứ tàu ngầm hạt nhân của Hạm đội phương Bắc.Cấu trúc Harmony gồm hệ thống sonar thụ động cố định, bố trí trên các sườn dốc và rặng ngầm để tận dụng khả năng truyền âm xa trong môi trường nước lạnh đặc trưng của Bắc Băng Dương. Dữ liệu thu thập từ mạng lưới được truyền qua hàng trăm km cáp quang về trung tâm chỉ huy, cho phép theo dõi tàu ngầm đối phương theo thời gian thực.

Để triển khai dự án, công ty Mostrello đã mua sonar quét đa tia từ các hãng Mỹ như EdgeTech và R2Sonic, cùng hệ thống dẫn hướng dưới nước của Kongsberg (Na Uy). Những thiết bị này vốn dành cho khảo sát dân dụng, nhưng hoàn toàn có thể phục vụ mục đích quân sự.

Một máy bay không người lái lặn sâu tới 3.000 mét được cho là đã được dùng để đặt và bảo dưỡng các cảm biến ở những khu vực con người khó tiếp cận. Theo dữ liệu hải trình, tuyến lắp đặt kéo dài từ Murmansk qua Novaya Zemlya đến Franz Josef Land, tạo thành “vòng cung” bao quanh tuyến tiếp cận chính của Hạm đội phương Bắc.

Giới chức Na Uy từng kịp ngăn chặn một thương vụ bán thiết bị định vị âm thanh cho Mostrello - động thái cho thấy các quốc gia Bắc Âu đã nhận ra tầm nguy hiểm của dự án này. Tuy nhiên, phần lớn thiết bị đã kịp đến Nga thông qua các kho logistics tại Đức và Síp, trước khi các biện pháp kiểm soát gắt gao được siết lại sau năm 2022.

“Khiên chắn hạt nhân”

Mục tiêu của Harmony là bảo vệ tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo (SSBN) - lực lượng răn đe hạt nhân sống còn của Nga. Hệ thống giúp phát hiện sớm tàu ngầm NATO xâm nhập, tạo điều kiện cho các chỉ huy Nga thực hiện “bài kiểm tra bám đuôi”, cố tình đi qua khu vực cảm biến để xác định xem có bị đối phương theo dõi hay không.

Theo các cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, mạng lưới này sẽ cho phép tàu ngầm lớp Borei rời cảng Gadzhiyevo an toàn hơn, mở rộng thời gian tuần tra bí mật và củng cố khả năng phản đòn hạt nhân nếu lãnh thổ Nga bị tấn công.

Báo cáo của The Washington Post nhận định: “Harmony giúp Nga lấy lại thế cân bằng dưới lòng biển Bắc Cực, biến vùng nước từng là ‘sân sau’ của NATO thành khu vực giám sát chặt chẽ”.Các cơ quan điều tra Đức và Mỹ cho biết, Mostrello chỉ là bình phong cho công ty UPT đặt tại Moskva, có liên hệ với cơ quan an ninh Nga. Nhiều giao dịch bị phanh phui cho thấy mạng lưới trung gian phức tạp qua Đức, Síp và Hà Lan, sử dụng hồ sơ giả về mục đích dân sự để vượt qua kiểm soát xuất khẩu.

Một tòa án Frankfurt đã kết án doanh nhân Alexander Shnyakin vì điều phối các thương vụ này, trong khi Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt toàn bộ chuỗi công ty liên quan.

Với Harmony, Nga đã tạo ra “vành đai báo động sớm” quanh căn cứ chiến lược, làm phức tạp đáng kể hoạt động của tàu ngầm Mỹ và NATO ở khu vực. Những tuyến tuần tra vốn từng cho phép phương Tây theo dõi SSBN Nga nay trở thành “điểm mù chiến thuật” đầy rủi ro.

Các chuyên gia nhận định, Mỹ, Anh và Na Uy sẽ buộc phải đầu tư mạnh vào chiến tranh đáy biển, phát triển công nghệ đối phó như drone phá cảm biến, hệ thống gây nhiễu âm thanh và tăng cường kiểm soát xuất khẩu các thiết bị thủy âm lưỡng dụng.

Harmony không chỉ là mạng lưới cảm biến, đó còn là biểu tượng cho cuộc chiến công nghệ âm thầm dưới lòng đại dương, nơi Nga đang biến chính công nghệ phương Tây thành “khiên thần” bảo vệ phần mạnh nhất của bộ ba răn đe hạt nhân: tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo.