Nước thải từ nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng xả ra môi trường đă làm nhiều diện tích lúa, hoa màu, việc chăn nuôi của bà con nhân dân thôn Xuân Lâm, xă Hải Lâm, huyện Hải Lăng bị ảnh hưởng nặng nề. Nhiều cá tôm, ếch nhái, ốc bươu trong đồng ruộng, ao, hồ cũng chết hàng loạt...
Cuộc sống sinh hoạt và sản xuất của 160 hộ dân nơi đây đă rơi vào t́nh trạng điêu đứng bởi nạn ô nhiễm nước thải từ nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng. Sự bức xúc của bà con kéo dài đă nhiều năm nay, tuy nhiên đến nay t́nh trạng trên vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Được xây dựng cách đây khoảng 10 năm, Nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng đóng trên địa bàn huyện Hải Lăng, Quảng Trị đă góp phần tích cực vào việc tiêu thụ nguyên liệu sắn và tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Đó là điều không thể phủ nhận. Tuy nhiên, đằng sau những cái lợi trước mắt đó th́ hậu quả về môi trường do nhà máy này để lại cũng vô cùng nặng nề và dai dẳng. Có mặt tại thôn Xuân Lâm, xă Hải Lâm - nơi phải gánh chịu hậu quả nặng nề do bị ảnh hưởng trực tiếp bởi nguồn nước thải không được xử lư hoặc xử lư sơ sài, chúng tôi được nghe rất nhiều bức xúc của bà con xung quanh chuyện nhà máy xả nước thải bừa băi, gây ảnh hưởng đến sản xuất cũng như sức khoẻ của họ.
Bà Trần Thị Thiện ở thôn Xuân Lâm, xă Hải Lâm bức xúc cho hay: “Nhà tôi ở gần nhà máy sắn, trước đây tôi trồng cây ǵ cũng phát triển tốt, nuôi con ǵ cũng lớn nhanh, nhưng kể từ khi nhà máy sắn được xây dựng tại đây, họ làm cống thải nước ra hướng ngay nhà tôi nên nguồn nước bẩn làm cây trồng nhà tôi chết hết, c̣n gà vịt, heo… uống nước thải của nhà máy cũng c̣i cọc rồi chết dần chết ṃn. Đó là chưa nói đến mùi hôi thối mà gần 10 năm nay người dân chúng tôi phải hít thở hàng ngày từ nhà máy sắn. Bà con chúng tôi chịu không nổi t́nh trạng này. Dù chúng tôi đă rất nhiều lần đề nghị các cơ quan chức năng có biện pháp giải quyết dứt điểm nhưng đến nay vẫn không có chuyển biến ǵ”.
Nhiều sinh vật tự nhiên bị chết do ô nhiễm từ nước thải của nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng
Không riêng ǵ gia đ́nh bà Thiện, gia đ́nh ông Đỗ Khiêm Dượng ở thôn Xuân Lâm cũng phải hứng chịu thiệt hại nặng nề do nước thải từ nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng. “Gia đ́nh tôi làm 3 ha ruộng nhưng từ nhiều năm nay luôn chịu cảnh thất thu do ảnh hưởng từ nguồn nước thải ô nhiễm của nhà máy sắn đổ trực tiếp ra phần ruộng của tôi. Những năm trước khi chưa có nhà máy sắn, mỗi vụ gia đ́nh tôi thu hoạch trên 55 tạ thóc/ha, nhưng năm nay đang trong thời ḱ thu hoạch nhưng 3 ha ruộng lúa của tôi lại bị nước thải của nhà mày tinh bột sắn Hải Lăng đổ trực tiếp ra làm cho cây lúa thối hoàn toàn, đành chấp nhận mất trắng”, ông Dượng đứng bên mảnh ruộng bốc mùi hôi nồng nặc bức xúc cho biết.
Khu vực ruộng tại thôn Xuân Lâm bị ô nhiễm nặng
Người dân thôn Xuân Lâm ở đoạn gần nguồn nước thải của nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng lo lắng cho biết, gần mười năm qua họ không dám trồng bất cứ loại cây hay nuôi con vật nào. Bởi khi tới mùa mưa lũ nguồn nước thải ô nhiễm của nhà máy làm cho tất cả các loại cây trồng thối thân và rễ; c̣n vật nuôi cứ uống nước này th́ cũng chết dần khiến đời sống của họ gặp nhiều khó khăn.
Nhiều người dân thôn Xuân Lâm đă dẫn chúng tôi men theo con đường đất đỏ để vào tận khu xử lư nước thải của nhà máy. Nói là “khu xử lư” nhưng thực ra đó chỉ là 4 cái hồ được đào đắp bằng đất thông với nhau, nằm khá sát với khu vực ruộng Hóc Đưng của người dân.
Nước thải của nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng bốc mùi hôi nồng nặc
Vậy mà với nguồn nước đặc quánh ở hồ chứa nước thải lại được nhà máy sắn trưng bày tấm biển “hồ nuôi cá thử nghiệm, cấm đánh bắt”.
“Chuyện nhà máy trưng biển “nuôi cá” ngay trên hồ chứa nước thải thật là nực cười. Ngay cả khi nước thải xả ra ngoài đă loăng hơn mà ốc bươu, cá mú, cây cối đều chết sạch th́ không hiểu có con cá nào sống được trong cái hồ ấy”, nhiều người dân thôn Xuân Lâm bức xúc cho biết.
Theo quan sát của chúng tôi, sau khi nước thải được “lọc” qua các hồ sẽ được xả ra ngoài theo một mương nước nhỏ cũng được đào đắp bằng đất rồi đổ thẳng ra sông Nhùng. Dù đă là “sản phẩm” cuối cùng của quá tŕnh xử lư nhưng ḍng nước này vẫn đen kịt, bốc mùi hôi nồng nặc không chịu nổi.
Ông Ngô Văn Phước, 51 tuổi vừa chỉ tay vào ḍng nước đen đặc, bốc mùi thối kinh khủng, nói: “Không biết người ta xử lư thế nào nhưng khi xả ra ngoài nước vẫn đen thui, sủi bọt trắng xoá và mùi th́ hết chịu nổi luôn. Cách cả cây số nhưng người dân chúng tôi vẫn ngửi thấy mùi hôi thối rất nặng. T́nh trạng này mà c̣n kéo dài chắc người dân chúng tôi bị bệnh hết mất thôi”.
Cống nước xả thải của nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng
Điều đáng nói là mương nước thải nói trên lại chạy song song và chỉ cách bờ ruộng của người dân khoảng chừng 2 mét. Và hầu như số ruộng nằm sát mương nước thải này không thể sản xuất, nếu có sản xuất th́ cũng thất thu. Theo ông Nguyễn Quốc Định, Bí thư chi bộ thôn Xuân Lâm th́ việc xả thải của nhà máy đă khiến cho khoảng 30 ha lúa của thôn bị ô nhiễm nghiêm trọng, năng suất sụt giảm nặng, trong đó có 3 ha ruộng Hóc Đưng gieo năm vừa qua đă bị chết sạch, chẳng thu được ǵ. Ngoài ra 7ha mặt nước nuôi cá của người dân cũng bị ô nhiễm nặng do nước thải nhà máy tinh bột sắn này. Ông Định cũng ngán ngẩm cho biết, mỗi năm thôn đều xin gặp, làm việc với lănh đạo nhà máy tinh bột sắn Hải Lăng 3 đến 4 lần, đồng thời thôn cũng đă nhiều lần viết đơn kiến nghị lên các cấp giải quyết nhưng sự việc đâu rồi lại vào đấy, cơ quan chức năng th́ thờ ơ c̣n nhà máy th́ cứ chây ́ ra đó nên chúng tôi cũng chẳng biết kêu ai!
“Đă 10 năm rồi người dân chúng tôi đă phải khổ sở với nạn ô nhiễm từ nhà máy sắn. Ngoài việc không sản xuất được, khoảng 50% trong tổng số 720 khẩu của thôn Xuân Lâm hàng ngày phải hít mùi hôi thối từ nguồn nước ô nhiễm này th́ không biết sức khoẻ sẽ ra sao. Ai dám chắc chúng tôi không bị bệnh tật, ai đảm bảo đời sống kinh tế cho chúng tôi do hậu quả của ô nhiễm. Ai sẽ phải đền bù những thiệt hại về kinh tế, về sức khoẻ mà người dân chúng tôi đang phải gánh chịu hàng ngày?”, nhiều người dân thôn Xuân Lâm chất vấn trong chua xót.
Thiên Thư
Người dân điêu đứng v́ nước thải nhà máy tinh bột sắn
