Đại dịch khủng khiếp khiến nhân loại phải hoảng sợ khi nhắc đến

[june04]

Với con số người chết lên tới 20 – 50 triệu người, đại dịch cúm Spanish Flu (1918-1919) đã trở thành nỗi kinh hoàng của nhân loại mỗi khi nhắc tới. Khoa học y tế đã mất hơn 4 năm mới có thể tìm ra được “thần dược” cứu được tính mạng nhân loại khỏi đại dịch này.

Năm 1918 là một năm đáng nhớ, không thể nào quên về thảm họa kinh hoàng nhất lịch sử nhân loại. "Năm 1918 đi qua, một năm quan trọng của cuộc chiến tranh tàn bạo nhất trong lịch sử loài người, một năm đánh dấu ít nhất là sự kết thúc giai đoạn hủy diệt. Thật không may, đó là một năm bệnh truyền nhiễm lên ngôi, gây nên cái chết của hàng trăm nghìn người. Khoa học y tế suốt hơn 4 năm ròng rã đã cống hiến để tìm ra một loại "thần dược" có thể cứu nhân loại. Hiện giờ, con người phải chiến đấu với toàn bộ sức mạnh của mình để chống lại chống lại kẻ thù - Đại dịch cúm Spanish Flu".

"Cơn ác mộng" mang tên đại dịch cúm “Spanish Flu”
Đại dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918 – 1919 được gọi là “Spanish Flu” hoặc "La Grippe" – là một thảm họa toàn cầu. Nó đã cướp đi sinh mạng của 50 triệu người trong hơn 18 tháng. Con số này nhiều hơn là số người chết trong Chiến tranh thế giới thứ I (17 triệu người). Thậm chí, số người chết trong đại dịch này trong một năm còn nhiều hơn cả sự tàn phá 4 năm liền của "Cái chết đen" (1347-1351). Dịch cúm khởi phát từ châu u, Mỹ và một phần châu Á rồi lan truyền ra khắp cả thế giới. 28 % dân Mỹ bị nhiễm bệnh, khoảng 675.000 người chết.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra điều làm cho siêu dịch cúm này trở nên đáng sợ như vậy: “Ở nhiều nạn nhân, virus cúm đã xâm nhập vào phổi của họ, gây nên bệnh viêm phổi”.

Dịch cúm tấn công và lan rộng
Dịch bùng phát vào mùa xuân năm 1918 và chỉ ở mức độ nhẹ.
Người bệnh có triệu trứng giống cúm thông thường như mệt mỏi, cảm lạnh và sốt; có thể bình phục sau một vài ngày. Số người chết được báo cáo là không nhiều. Tuy nhiên, vào mùa thu năm đó, dịch lây lan nhanh chóng. Người bệnh chỉ chết trong một vài giờ hoặc một vài ngày xuất hiện triệu trứng bệnh. Da của người nhiễm dịch chuyển sang màu xanh, phổi chứa đầy chất lỏng khiến bệnh nhân bị nghẹt thở.

Bệnh nhân ho dữ dội có thể dẫn tới tự xé cơ bụng, ói mửa, tiểu tiện không tự chủ, thậm chí dẫn đến chảy máu miệng và mũi vô cớ. Chỉ trong một năm 1918, tuổi thọ trung bình của Mỹ giảm đến 12 tuổi. Nhiều người cho rằng bệnh bắt nguồn từ bán đảo Iberia, nhưng tên của bệnh dịch lại gây ra một sự hiểu lầm ghê gớm. Gọi là “dịch cúm Tây Ban Nha” không phải vì siêu dịch này bắt đầu sinh sôi nảy nở và hoành hành mạnh nhất ở Tây Ban Nha.

Nguồn gốc của tên gọi này chỉ đơn giản là vì Tây Ban Nha là quốc gia đưa ra lời cảnh báo đầu tiên về sự tàn phá của dịch cúm này. Và ngay cả vua Alfonso XIII (1886-1931) của Tây Ban Nha cũng dịch cúm này tấn công.

Thậm chí người dân Tây Ban Nha lại tin rằng virus này được lan truyền từ Pháp, do đó, họ gọi là “French Flu – Cúm Pháp). Tuy không chắc rằng "cúm Tây Ban Nha" có nguồn gốc từ Tây Ban Nha, nhưng các nhà khoa học vẫn chưa chắc chắn về “nơi sinh” của dịch này. Pháp, Trung Quốc và Anh đều được cho là những nơi “sản xuất” tiềm năng của virus. Trong khi Hoa Kỳ báo cáo rằng trường hợp đầu tiên được biết nhiễm cúm là tại một căn cứ quân sự Kansas vào ngày 11 tháng 3 năm 1918.

Các nhà khoa học cũng đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng về những nạn nhân còn lại của đại dịch, nhưng họ vẫn chưa tìm được lý do tại sao virus này lại có sức “hủy diệt” lớn đối với nhân loại năm 1918 như thế. Một điều bất thường của dịch cúm năm 1918 là chủ yếu tấn công người trẻ khỏe mạnh trước, trong đó có rất nhiều binh lính trong Chiến tranh Thế giới I. Trên thực tế, nhà báo Gina Kolata đã báo cáo rằng binh sĩ Hoa Kỳ tử vong do cúm nhiều hơn hi sinh trong các trận chiến năm 1918. 40% hải quân và 36% quân đội Hoa Kỳ bị nhiễm cúm, Kolata đã ghi lại trong cuốn sách của mình về đề tài này.

Mặc dù số người chết do cúm 1918 thường được ước tính là 20-50 triệu nạn nhân trên toàn thế giới. Cũng có tính toán khác cao hơn khoảng 100 triệu nạn nhân. Tuy nhiên, không biết con số nào là chính xác, bởi không có đủ nhân viên để ghi lại những con số xác thực. Tuy nhiên, những gì được biết là có vài địa điểm tại Mỹ được miễn dịch với Spanish Flu 1918. Những dân cư nằm dọc từ thành phố lớn tới những cộng đồng thiểu số Alaska xa xôi là những nạn nhân chịu nặng nề nhất.

Thậm chí Tổng thống Woodrow Wilson (1856-1924) được báo cáo nhiễm cúm vào đầu năm 1919 khi đang đàm phán Hiệp ước Versailles, hiệp ước chấm dứt Chiến tranh thế giới I.

Chiến đấu chống đại dịch
Năm 1918, khi dịch cúm bùng phát, các bác sĩ và các nhà khoa học không chắc chắn nguyên nhân và cách điều trị chúng. Thời đó cũng chưa có vắc-xin hiệu quả, các thuốc kháng virus, hoặc các loại thuốc điều trị cúm. Thuốc chủng ngừa cúm được cấp phép đầu tiên xuất hiện ở Mỹ vào những năm 1940.

Sau một thập kỷ, các nhà sản xuất vắc-xin có thể sản xuất loại vắc-xin giúp kiểm soát và ngăn ngừa đại dịch tương lai, theo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ. Thực tế là một số lượng lớn các bác sỹ và nhân viên y tế phải vào chiến trường để phục vụ Chiến tranh Thế giới, nên mới gây thiếu hụt nghiêm trọng như vậy. Và trong số những nhân viên y tế còn lại phục vụ ở Mỹ, nhiều người cũng bị mắc cúm.

Thêm vào đó, các bệnh viện ở một số khu vực bị quá tải dẫn đến trường học và một số nhà riêng và các công trình có “cơ hội” biến thành bệnh viện dã chiến. Các quan chức ở một số địa phương chứa dịch đề nghị công dân phải đeo khẩu trang; những nơi công cộng như trường học, nhà thờ, nhà hát… buộc phải đóng cửa. Tránh bắt tay và ở trong nhà, thư viện buộc phải ngừng cho mượn sách và quy định cấm khạc nhổ.

Theo một báo cáo trên tờ The New York Times ngày 30/04/2009 cho biết, nếu nhìn thấy bất kỳ ai khạc nhổ trên đường phố, Hội Nam Hướng đạo Mỹ sẽ đến gần và “tặng” cho họ tấm thẻ có dòng chữ: "Bạn đang vi phạm quy tắc vệ sinh dịch tễ".

Sức “hủy diệt” của dịch cúm
Dịch cúm gây ra sự mất mát lớn về người. Chúng “quét” qua rất nhiều gia đình, rồi chỉ để lại những người phụ nữ góa chồng, những đứa trẻ mồ côi. Nhiều khu vực trở thành những hố chôn tập thể, chứa đầy thi thể người. Thâm chí, có những người đã phải tự đào mộ cho các thành viên gia đình của mình.

Dịch cúm cũng đã gây bất lợi cho nền kinh tế.
Tại Hoa Kỳ, các doanh nghiệp buộc phải đóng cửa vì nhiều người lao bị ốm. Các dịch vụ cơ bản như chuyển phát thư và thu gom rác thải cũng không trì trệ bởi người lao động bị nhiễm cúm. Ở một số nơi đã không có đủ công nhân trang trại để thu hoạch mùa màng.

Ngay cả các sở y tế nhà nước ở địa phương phải đóng cửa, gây khó khăn cho việc ghi lại sự lây lan của dịch cúm và đưa ra một câu trả lời cho người dân.

Dịch cúm kết thúc
Mùa hè năm 1919, đại dịch cúm đã kết thúc, bởi những người đã bị nhiễm bệnh hoặc là chết hoặc phát triển khả năng miễn dịch. Gần 90 năm sau, năm 2008, các nhà nghiên cứu công bố họ đã phát hiện ra nguyên nhân khiến bệnh cúm 1918 hại chết nhiều người: Một nhóm có ba gen kích hoạt virus, làm suy yếu các ống phế quản và phổi của nạn nhân và dọn đường cho bệnh viêm phổi do vi khuẩn.

Kể từ năm 1918, đã có nhiều đại dịch cúm khác, mặc dù không gây chết nhiều người như Spanish Flu. Một đại dịch cúm 1957-1958 giết chết khoảng 2 triệu người trên thế giới, trong đó có khoảng 70.000 người tại Hoa Kỳ. Đại dịch 1968-1969 giết chết khoảng 1 triệu người, trong đó có 34.000 người Mỹ. Hơn 12.000 người Mỹ thiệt mạng trong đại dịch H1N1 (hoặc "cúm lợn") đã xảy ra 2009-2010.

vbf @ sưu tầm