6 sai lầm chết người khiến Taliban san bằng Chính phủ Afghanistan

[Cupcake01]

Chiến lược sai lầm của Mỹ dẫn đến sự sụp đổ của Kabul đó là một bài học đắt giá!. Quan điểm được nêu lên trong bài viết của National Interest dưới đây.



Afghanistan là một khu vực có rất nhiều cạm bẫy. Nghĩa địa của các đế chế đã trở thành nghĩa địa của hòa bình, ổn định và tự do. Khi Mỹ rút quân, Taliban đã hoàn toàn kiểm soát gần như toàn bộ đất nước mà không gặp phải bất kỳ sự kháng cự nào. Kết quả của 20 năm can dự của Mỹ đã không giúp chính phủ Afghanistan đứng vững trên đôi chân của mình dù chỉ trong vài tuần. Điều gì đã xảy ra là một câu hỏi đáng để thăm dò.

Việc Tổng thống Joe Biden vội vàng rút lui khỏi Afghanistan đã tạo điều kiện cho các chiến binh Taliban đánh chiếm tỉnh này qua tỉnh khác trong vòng vài ngày. 20 năm xây dựng nhà nước sụp đổ chỉ trong vài ngày, mặc dù Biden không đồng ý với câu thần chú xây dựng quốc gia và đổ lỗi cho sự sụp đổ của Kabul cho các nhà lãnh đạo Afghanistan mà Mỹ đã nuôi dưỡng suốt những năm đó. Quân đội Afghanistan đã không chống lại bước tiến của Taliban và từ bỏ vũ khí trong khi Tổng thống Ashraf Ghani bỏ trốn khỏi đất nước.

Chiến lược sai lầm của Mỹ dẫn đến sự sụp đổ của Kabul cung cấp một bài học quan trọng đó là các quốc gia phát triển từ bên trong. Mỹ đã giữ Afghanistan trong tình trạng thở máy và duy trì một nền hòa bình tương đối bằng cách cung cấp cho Liên minh phương Bắc sự giúp đỡ từ bên ngoài. Một phân tích quan trọng về 20 năm qua có thể giúp hiểu được Mỹ đã sai thế nào ở Afghanistan.

Thứ nhất, khai sinh ra Mujahideen trong Chiến tranh Lạnh và dự kiến sẽ loại bỏ họ sau đó là một tính toán chiến lược sai lầm lớn. Taliban thành lập chính phủ ở Afghanistan vào năm 1996. Cuối năm 2001, sau vụ tấn công 11/9, Mỹ can thiệp vào Afghanistan trong nỗ lực truy lùng thủ phạm. Taliban Afghanistan không liên quan trực tiếp đến vụ việc đáng tiếc đó; tuy nhiên, họ đang cung cấp nơi ẩn náu cho Al Qaeda, bao gồm cả Osama bin Laden. Người Mỹ đến, chinh phục, và mắc kẹt trong một khẩu hiệu dài và đẫm máu. Quái vật Frankenstein sau đó vượt ra khỏi tầm kiểm soát và bin Laden và những người khác, những người từng là "tài sản chiến lược", trở thành kẻ thù lớn nhất của Mỹ.

Thứ hai, một khi Mỹ đã can dự vào Afghanistan, nước này đã xâm lược Iraq vào năm 2003 và chuyển hướng chú ý từ nơi này sang nơi khác dựa trên hai cáo buộc sai lầm - sự tồn tại của vũ khí hủy diệt hàng loạt và mối liên hệ của Saddam Hussain với Al-Qaeda. Một chính sách đối ngoại đầy tham vọng đã khiến Mỹ đánh mất vị thế quốc tế khi Mỹ can thiệp vào Iraq mà không có sự hậu thuẫn của cộng đồng quốc tế. Afghanistan là một nơi đủ khó để thực hiện một cuộc phiêu lưu nước ngoài, nhưng Mỹ đã thêm Iraq vào cuộc mặc cả. Xử lý đồng thời hai xung đột khó khăn mà không có chiến lược dài hạn đã là một thất bại.

Thứ ba, dành hai thập kỷ chỉ để giữ cho mọi thứ vận động mà không phát triển các thể chế ở Afghanistan nhất định khiến nước này yếu đi về mặt cấu trúc. Những năm tháng đó đã mất đi trong sự xấu hổ tột cùng. Cuộc chiến ở Afghanistan đã tiêu tốn của Mỹ gần 300 triệu đô la mỗi ngày trong hai thập kỷ. Với dân số Afghanistan là 40 triệu người, mỗi người dân tương đương khoảng 50.000 USD. Tuy nhiên, 90% dân số Afghanistan đang sống dưới 2 đô la một ngày. Một nền kinh tế được vận hành bằng viện trợ nước ngoài để duy trì sự ổn định tạm thời là điều không thể tránh khỏi. Các thể chế không thể được phát triển, chỉ để lại sự hỗn loạn khi thiếu vắng chúng.

Thứ tư, chính phủ Afghanistan bị cho là thiếu tính hợp pháp. Theo Peter Galbraith, cựu phó đặc phái viên LHQ tại Afghanistan, hai nhiệm kỳ của Ghani và nhiệm kỳ tổng thống của Hamid Karzai là kết quả của các cuộc bầu cử gian lận. Một chính phủ phi dân chủ và cần sự hậu thuẫn của nước ngoài sẽ không thể chống lại các chiến binh khi sự hỗ trợ từ bên ngoài biến mất. Các quan chức này cũng bị cáo buộc tham gia vào nhiều vụ tham nhũng.

Thứ năm, chiến lược rút quân của Mỹ đã không tính đến cuộc khủng hoảng tị nạn có thể xảy ra hiện nay. Những người từ Afghanistan đang di cư sang các nước khác. Vùng không ổn định cũng có hiện tượng chảy máu chất xám. Khi lớp kem mùa màng rời bỏ một quốc gia, phần dân số còn lại trở nên rỗng tuếch về trí lực. Các vấn đề kinh tế xã hội trở thành một định mệnh bất hạnh của người bị áp bức.

Thứ sáu, việc rút quân mà không đạt được một thỏa thuận hòa bình có thể chấp nhận được để quản lý Afghanistan là một lý do chính khiến quân đội Afghanistan tan rã và không thể giữ được vị trí của mình. Khi Mỹ ở Afghanistan, ngay cả khi đó chính phủ ở Kabul cũng khó có thể quản lý một nửa Afghanistan.

Sau khi Taliban đánh chiếm Afghanistan, các chiến binh khác ở các quốc gia khác nhau sẽ có được sự tự tin và có thể gây ra mối đe dọa cho an ninh của các quốc gia khác nhau. Nhưng sự cai trị của Taliban chỉ mới bắt đầu. Giành quyền cai trị quốc gia và quản lý nó là hai việc khác nhau: chúng ta vẫn chưa thấy Taliban điều hành nhà nước như thế nào. Rõ ràng, Taliban đã nói với thế giới rằng, xã hội mở cửa hơn một chút so với quy tắc cuối cùng của họ. Taliban đã chấp thuận hoạt động của phương tiện truyền thông, mặc dù có những hạn chế. Taliban cũng hứa cởi mở đối với nền giáo dục của phụ nữ, cho phép học lên đến trình độ đại học và cho phép họ làm việc, mặc dù trong điều kiện do Taliban xác định. Tuy nhiên, vẫn có người hoài nghi rằng Taliban chỉ đang thao túng thế giới bằng cách giả vờ là một "Taliban đã thay đổi" để có được sự công nhận chính thức từ các quốc gia khác nhau. Vai trò của các nước láng giềng, bao gồm các cường quốc khu vực như Trung Quốc và Nga, trong việc gây ảnh hưởng đến Taliban sẽ rất quan trọng. Bất chấp điều đó, Mỹ chắc chắn sẽ mất vị thế quốc tế khi trao trả Afghanistan cho Taliban 20 năm sau khi chiếm lấy từ tay phong trào này.

VietBF @ Sưu tầm