ASEAN Sóng Gió Biển Đông: Thái Lan Chính Thức Hủy Bỏ Bản Ghi Nhớ Hợp Tác Dầu Khí Với Campuchia

[Gibbs]

Mối quan hệ giữa hai nước láng giềng Thái Lan và Campuchia vừa qua đã chứng kiến một bước ngoặt quan trọng khi Chính phủ Thái Lan vào thứ Ba đã chính thức chấm dứt Bản ghi nhớ (MoU) ký năm 2001 với Campuchia. Đây là văn bản vốn được kỳ vọng sẽ tạo ra một khuôn khổ song phương để giải quyết các tuyên bố chủ quyền chồng lấn trên biển giữa hai quốc gia.

Dấu chấm hết cho hy vọng khai thác tài nguyên chung

Bản thỏa thuận lịch sử này từng được hai chính phủ ký kết với mục đích cao đẹp là cùng nhau phân định biên giới trên biển một cách hòa bình, đồng thời tạo cơ sở để quản lý chung các nguồn tài nguyên sinh vật và khoáng sản theo luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, "lực bất tòng tâm", sau hơn hai thập kỷ với 5 vòng đàm phán, hai bên vẫn không đạt được bất kỳ tiến triển thực chất nào. Quyết định chấm dứt này – vốn sẽ chính thức có hiệu lực ngay sau khi Thái Lan gửi thông báo văn bản cho phía Campuchia – đã dập tắt mọi hy vọng về việc cùng nhau khai thác các mỏ dầu khí dồi dào tại khu vực tranh chấp. Điều này gợi nhớ đến cảnh "trâu buộc ghét trâu ăn", khi những nguồn lợi khổng lồ dưới đáy đại dương vẫn chưa thể được đánh thức vì những bất đồng chưa thể khỏa lấp.

Hệ lụy từ những xung đột biên giới và làn sóng dân tộc

Quyết định hủy bỏ thỏa thuận của Thái Lan không phải là chuyện ngày một ngày hai, mà nó diễn ra sau một thời kỳ quan hệ hai nước xuống dốc trầm trọng, đỉnh điểm là các cuộc đụng độ vũ trang xảy ra vào tháng 7 và tháng 12 năm ngoái dọc theo biên giới đất liền. Những cuộc giao tranh tàn khốc đó đã khiến hàng chục dân thường và binh sĩ thiệt mạng, đồng thời đẩy hàng trăm ngàn người vào cảnh ly tán. Dù một thỏa thuận ngừng bắn mong manh đã được thiết lập vào cuối tháng 12, nhưng tình hình vẫn luôn âm ỉ như "lửa gần rơm" với các lực lượng quân sự quy mô lớn vẫn đang được triển khai. Chính những xung đột này đã thổi bùng lên ngọn lửa chủ nghĩa dân tộc trong nội bộ chính trường Thái Lan. Thủ tướng Anutin Charnvirakul cùng đảng Bhumjaithai của ông đã đưa việc chấm dứt thỏa thuận này vào danh sách các cam kết chính sách quan trọng trong chiến dịch tranh cử vừa qua.

[COLOR=" Red"] Hướng đi mới và phản ứng từ phía Campuchia [/COLOR]

Sau cuộc họp Nội các, Thủ tướng Anutin khẳng định việc chấm dứt MoU không liên quan và sẽ không làm ảnh hưởng đến tình hình biên giới hiện tại, đồng thời hy vọng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong các khuôn khổ khác như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Người phát ngôn Chính phủ Thái Lan, bà Rachada Dhnadirek, cũng nhấn mạnh đây chỉ là sự điều chỉnh lại khuôn khổ hợp tác để tìm kiếm một cơ chế toàn diện và hiệu quả hơn, chứ không phải là hành động cắt đứt quan hệ hay đối thoại. Phía Campuchia, dù bày tỏ sự nuối tiếc sâu sắc, nhưng vẫn thể hiện thiện chí tiếp tục giải quyết vấn đề. Ngoại trưởng Campuchia Prak Sokhonn cho rằng quyết định của Thái Lan là sự đi chệch khỏi tinh thần hợp tác hòa bình ban đầu. Trong khi đó, Thủ tướng Hun Manet chia sẻ trên mạng xã hội rằng Campuchia vẫn luôn chân thành hy vọng vào một giải pháp công bằng, lâu dài, để nhân dân hai nước có thể "tối lửa tắt đèn có nhau", cùng chung sống trong hòa bình, ổn định và hài hòa.

Quyết định này đánh dấu một chương mới trong cuộc tranh chấp kéo dài, nơi luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc sẽ đóng vai trò là "trọng tài" tối cao cho những đợt sóng ngầm nơi biển cả.