Ngày 11-5, giá gas của thương hiệu Saigon Petro (SP) lại tăng thêm 4.000 đồng so với giá hồi đầu tháng, lên 382.000 đồng/b́nh 12kg. Động thái bất thường này xảy ra một ngày sau khi báo Tuổi Trẻ đưa tin có hiện tượng một số đại lư gas tự tăng giá thêm 6.000 đồng/b́nh 12kg.
Điều đáng nói đây là lần tăng thứ bảy chỉ trong ṿng bốn tháng qua, trong khi đó giá gas thế giới lại đang có xu hướng giảm. Nhiều chuyên gia cho rằng đang có dấu hiệu bất thường trong mối quan hệ giữa các đầu mối kinh doanh gas với hệ thống phân phối.
Sức mạnh đại lư
Trong những ngày cuối tháng 4 đến đầu tháng 5, nhiều đại lư trên địa bàn quận Phú Nhuận, B́nh Thạnh, G̣ Vấp (TP.HCM) đă tự tăng giá bán lẻ mỗi b́nh gas 12kg thêm 4.000-6.000 đồng. Lư do được các đại lư đưa ra là giữa tháng 4 nhiều công ty đầu mối đă tăng giá bán sỉ 4.000 đồng nhưng không tăng giá bán lẻ đến tay người tiêu dùng.
Ông Lê Phúc Đại, tổng giám đốc Công ty cổ phần năng lượng Đại Việt (Vinagas), xác nhận do chi phí tăng nên các công ty đầu mối có siết lại chiết khấu cho đại lư. Tương tự, SP cũng giảm chiết khấu cho đại lư và gặp phải sự phản ứng quyết liệt, đỉnh điểm là các đại lư tự tăng giá bất chấp quy định của Nhà nước là chỉ có doanh nghiệp (DN) đầu mối mới được quyết định việc tăng hay giảm giá.
Điều bất ngờ là thay v́ chấn chỉnh các đại lư, SP lại công bố tăng giá bán lẻ, một động thái được xem như hợp thức hóa việc tăng giá không đúng của các đại lư.
Ông Hoàng Anh, phó chủ tịch Chi hội Gas miền Nam, thẳng thắn: “Xét các yếu tố đầu vào ở thời điểm này, tôi không thấy có lư do ǵ để tăng giá bán lẻ. Chưa kể giá gas nhập khẩu lại đang có khuynh hướng giảm trong mấy ngày gần đây”. Cụ thể, do giá dầu thô giảm nên giá gas hợp đồng (CP) trên thế giới thời gian gần đây giảm 75-100 USD/tấn, hiện chỉ c̣n 900 USD/tấn.
Dù SP tăng giá nhưng các công ty kinh doanh gas khác có b́nh gas mức giá tương đương với SP vẫn không tăng và đưa ra khuyến cáo các đại lư nếu tự ư tăng sẽ chịu trách nhiệm khi cơ quan chức năng kiểm tra. T
rước đây khi gọi gas, người tiêu dùng sẽ không bị đ̣i hỏi thêm tiền vận chuyển và dường như đương nhiên được tặng chai nước rửa chén hay gói đường. Nhưng nay để hợp thức hóa việc tăng giá, một số đại lư yêu cầu người tiêu dùng thêm tiền chi phí vận chuyển, hoặc cho người tiêu dùng lựa chọn giữa giá bán có khuyến măi khác với giá không khuyến măi...
Diễn biến giá gas loại b́nh 12kg từ đầu tháng 2-2011 đến nay - Đồ họa: Vĩ Cường
Mất kiểm soát
Giám đốc một công ty đầu mối giải thích: “Sở dĩ các công ty muốn cắt bớt mức chiết khấu cho tổng đại lư và đại lư v́ hiện nay khu vực trung gian này hưởng lợi tức quá cao, nhưng mong muốn này không thành v́ các DN đầu mối chưa đủ mạnh”. Trong khi đó, ông Hoàng Anh th́ cho rằng do cách thức phân phối hiện nay nặng về mua đứt bán đoạn nên các DN đầu mối gần như không kiểm soát nổi hệ thống tổng đại lư, đại lư. “Nhiều công ty chủ yếu bán sỉ xuống đến trạm chiết là coi như xong, trong khi từ đây xuống đến tay người tiêu dùng c̣n nhiều khâu trung gian nữa. Càng nhiều trung gian th́ sự lệch lạc càng nhiều” - ông Hoàng Anh nói.
Theo giám đốc một công ty gas, dù chi phí hoạt động của các đại lư hiện đă tăng lên nhiều, nhưng lợi nhuận ṛng của một b́nh gas cho một đại lư gần 40.000 đồng là quá cao.
Phân tích v́ sao đại lư có thể gây sức ép ngược trở lại các công ty kinh doanh gas, một chuyên gia trong ngành cho rằng DN đầu mối không nắm chắc chi phí của các khâu bên dưới nên dù biết là khâu trung gian được hưởng lợi quá nhiều cũng khó ḷng ép được họ. V́ thế, mặc dù luật quy định trách nhiệm của DN đầu mối là kiểm soát giá bán đến tay người tiêu dùng nhưng trên thực tế DN đầu mối đă trao quyền ấy cho các tổng đại lư và đại lư.
Không chỉ chuyện tăng giá bất hợp lư, người tiêu dùng c̣n thắc mắc không hiểu v́ sao cũng cùng nguồn gas, vỏ b́nh gas và phụ kiện như nhau nhưng giá giữa các thương hiệu lại chênh lệch nhau rất xa. Chẳng hạn cũng là b́nh 12kg, nhưng giá của SP là 382.000 đồng, Saigon Gas là 388.000 đồng, b́nh màu vàng của Gia Đ́nh Gas đến 398.000 đồng, Shell Gas có nơi bán 410.000 đồng, có nơi là 424.000 đồng...
Câu chuyện DN đầu mối không khiển nổi hệ thống phân phối đă xảy ra từ lâu, v́ thế giới kinh doanh gas hi vọng nghị định 107 ra đời năm 2009 sẽ chấn chỉnh lại trật tự khi quy định mỗi tổng đại lư hay đại lư chỉ được kư hợp đồng với tối đa ba thương nhân đầu mối.
Tuy nhiên quy định này trên thực tế đă bị vô hiệu hóa. Hiện các đại lư có thể bán cho nhiều thương hiệu gas khác nhau, chẳng khác ǵ mấy so với trước khi có nghị định.
“Chừng nào hệ thống đại lư gas thật sự bán hàng và hưởng hoa hồng chứ không phải mua đứt bán đoạn như hiện nay th́ t́nh h́nh mới có thể cải thiện” - giám đốc một công ty gas nhận định.
SP
382.000 đồng
Saigon gas
388.000 đồng
Gia Đ́nh gas (loại màu vàng)
398.000 đồng
Shell gas
410.000-424.000 đồng
LÊ NGUYÊN MINH
TTO
Gas: 4 tháng, 7 lần tăng giá!
