HP Việt Nam DCCH 1946
A – Điều 4 chống lại Hiến pháp Việt Nam
Phải nói Điều 4 Hiến pháp 1992 đă có “đổi mới” khá hơn Điều 4 Hiến pháp 1980.
Điều 4 Hiến pháp 1980 quy định: “Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiền phong và bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân, được vũ trang bằng học thuyết Mác-Lênin, là lực lượng duy nhất lănh đạo Nhà nước, lănh đạo xă hội, là nhân tố chủ yếu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam …”.
Điều 4 Hiến pháp 1992 ghi: “Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiền phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lănh đạo Nhà nước và xă hội”.
Lược bớt hai chữ “duy nhất” cho đỡ trắng trợn, song tinh thần chung th́ vẫn thế.
Về điểm này, nhà cách mạng kỳ cựu Trần Độ đă viết trong bài “Một chiến lược dân chủ hóa để chống tham nhũng”: “Lập ra bộ máy nhà nuiớc để quản lư xă hội th́ bộ máy đó phải có quyền lực. Nhưng mà dân làm chủ th́ phải có cơ chế cho dân giám sát và kiểm sóat quyền lực đó … Thế mà ngược lại, Hiến pháp lại ghi ở Điều 4: “Đảng Cộng sản Việt Nam … là lực lượng lănh đạo nhà nước và xă hội ”. Thế th́ chỉ có Đảng là trên cả Nhà nước, trên cả nhân dân, và đó là nguyên lư phản dân chủ lớn nhất”.
Điều tệ hại là, Điều 4 đă dẫm đạp lên nhiều điều khác trong chinh bản Hiến pháp này:
1 - Đối với Điều 2 – Điều 2 ghi: “Nhà nước CHXHCNVN là nhà nước pháp quyền XHXN của nhân dân, do nhân dân, v́ nhân dân. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân”
Điều 2 xác định Việt Nam là một nước dân chủ theo định nghĩa của tổng thống Hoa Kỳ Abraham Lincoln: “Một quốc gia dân chủ là một quốc gia mà chính quyền của dân, do dân, v́ dân”. Điều 4 khẳng định “Đảng CSVN là lực lượng lănh đạo Nhà nước và xă hội”. Vậy tức là đảng chủ, là chính quyền của Đảng, dân của Đảng, dân phải v́ Đảng. Rơ ràng Điều 4 chống lại Điều 2.
2 - Đối với Điều 15 – Điều 15 ghi: “Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách phát triển kinh tế thị trường …” trong khi Điều 4 ghi: “Đảng CSVN theo chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh ….”.
Kinh tế thị trường là kinh tế hàng hóa phát triển ở trinh độ cao trong khi chủ nghĩa Mác nói chung không thừa nhận kinh tế hàng hóa và chủ trương xoá bỏ sở hữu tư nhân. Rơ ràng Điều 15 “bất đồng chính kiến” với Điều 4.
3 - Điều 17 ghi: “Phát huy mọi năng lực sản xuất, mọi tiềm năng của các thành phần kinh tế gồm kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế cá thể, tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế tư bản nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài … ”.
Điều 21 ghi: “Kinh tế cá thể, tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân được chọn h́nh thức tổ chức sản xuất, kinh doanh, được thành lập doanh nghiệp, không bị hạn chế về quy mô hoạt động …”.
Cùng với Điều 15, hai điều này không thể thích nghi Điều 4, hoặc là Điều 4 là cái cùm gông xiềng ba điều 15, 17, 21.
4 - Đối với Điều 83 – Điếu 83 ghi: “Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực cao nhất của nước CHXHCNVN”. Thế là, Điều 83 cùng với Điều 2 hoàn toàn phủ định Điều 4, hoặc là Điều 4 chống lại Điều 2 và Điếu 83.
5 - Đối với Điều 101 – Điều 101 quy định:quyền hạn của Chủ tịch nước: “Chủ tịch Nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước CHXHCNVN về đối nội và đối ngoại” trong khi Điều 4 xác định đảng CSVN là lực lượng lănh đạo nhà nước và xă hội. Hai điều này chồng chéo dẫm đạp lên nhau, nói khác đi, cũng chống nhau.
V v …..
B
- Điều 4 biểu hiện Đảng toàn trị chứ không phải Đảng lănh đạo
1 – Khi đặt ra Điều 4, Đảng chỉ nh́n thấy mặt lợi là dựa vào đấy để giữ “ổn định chính trị”, củng cố vị trí độc tôn, vĩnh viễn của Đảng.
Song, mấy chục năm qua, thực tiến đă trả lời: Điều 4 đă làm tha hóa Đảng rất tai hại. Không ai, kể cả những người cầm đầu Đảng, không dễ dàng nhận rơ được rằng Đảng ta đă và đang suy thoái trầm trọng.
Đảng suy thoái như thế nào? ở điểm nào? ở đâu? người ta đă nói quá nhiều, thiết tưởng không cần nhắc lại ở đây.
Nhưng có thể khái quát là tín nhiệm của Đảng đă sa sút, nội bộ Đảng đă bị lũng đoạn, sức mạnh Đảng đă suy giảm đến mức báo động. Biết bao nhiêu nan đề: giao thông ách tắc, môi trường hủy hoại, giầu nghèo doăng xa, tham nhũng tệ hai, văn hóa suy đồi …! Điều 4 có trách nhiệm ǵ ở đây? Đảng toàn trị có phải là nguyên nhân?
2 - Đảng toàn trị làm Đảng suy yếu. Tác động của Đảng làm nẩy sinh tiêu cực trong nhân dân. Sự thờ ơ, vô cảm, vô trách nhiện … là các tệ đoan tầm thấp. Cao hơn là chà đạp lên văn hóa dân tộc, gian dối lừa đảo, bức hại người lành, tội phạm tràn lan …. Đảng khống chế và chi phối xă hội. Đảng suy thoái làm cho xă hội suy thoái. Đấy là hậu quả tai hại của đảng toàn trị do Điều 4 gây ra?.
Điều 4 nguy hại như vậy, cho nên đặt vấn đề xem xét, nghiên cứu, giai tỏa Điều 4 là điều cần làm và cần làm ngay.
Giải tỏa Điêu 4 là vấn đề hệ trọng, bao trùm lên tất cả. Bởi vậy nó đ̣i hỏi toàn Đảng, toàn dân thực sự đề cao tinh thần trách nhiệm v́ nhân dân, v́ Tổ quốc mà dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám dũng cảm đương đầu.
II – Sửa đổi Hiến pháp như thế nào?
1 - T́nh h́nh một đất nước luôn biến đổi đ̣i hỏi hiến pháp phải được sửa đổi, tu chính cho phù hợp là tất nhiên.
Những điều tŕnh bầy trên cho thấy Hiến pháp 1992 tồn tại rất nhiều nghịch lư và bất cập, trong đó, nổi cộm nhất, nhức nhối nhất là Điều 4. Cho nên, tốt nhất là viết lại Hiến pháp. Nếu chỉ sửa đổi th́ trước hết phải hủy bỏ Điều 4.
Từ lập quốc đến nay, nước Cộng ḥa Nhân dân Trung Hoa đă 4 lần sửa đổi hiến pháp.
Ngày 14 tháng 3 năm 2004, Quốc hội Bắc Kinh đă thông qua bản Hiến pháp Trung Quốc sửa đổi lần thứ tư.
Trong 14 điều tu chính người ta chú ư đến những điều khoản có liên hệ đến kinh tế thị trường và những điều khoản liên quan về chính trị.
Về kinh tế thị trường, tu chính chú trọng đến việc bảo vệ quyền sở hữu cá nhân hợp pháp, trong đó có quyền sở hữu đất đai và chính sách đối với các ngành kinh tế tư nhân.. Về phương diện chính trị, Hiến pháp 2004 có hướng đến tôn trọng và bảo vệ nhân quyền, cải thiện hệ thống an ninh xă hội, quy định về việc ban bố t́nh trạng khẩn cấp và quyền hạn của Chủ tịch Nước, nhiệm kỳ của chính quyền ở cấp thành phố …
Khoản 2 điều 11 Hiến pháp sửa đổi của Trung Quốc ghi: “Nhà nước bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp kinh tế cá thể, kinh tế tư doanh và kinh tế phi công hữu …”.
Điều 13 ghi: “Tài sản tư hữu hợp pháp của công dân không thể bị xâm phạm. Nhà nước bảo vệ, chiểu theo quy định pháp luật, quyền có tài sản tư hữu và quyền kế thừa của công dân …”.
Điều 33 ghi: “Mọi người có quốc tịch Cộng ḥa Nhân dân Trung Hoa là công dân của Cộng ḥa Nhân dân Trung Hoa. Mọi công dân của Cộng ḥa Nhân dân Trung Hoa đều b́nh đẳng trước pháp luật. Nhà nước tôn trọng và bảo vệ nhân quyền”.
Hệ quả của bản sửa đổi Hiến pháp 2004 cho phép ngày 15 tháng 11 năm 2007 Trung Quốc đă cho ban hành sách trắng về “Chế độ chính đảng của Trung Quốc”. Sách trắng giải thích rất chi tiết về sự h́nh thành đặc điểm, sự phát triển và vai tṛ của chế độ hợp tác đa đảng trong quá tŕnh phát triển xă hội và kinh tế của Trung Quốc.
Chúng ta thường quan tâm đến việc tham khảo kinh nghiệm Trung Quốc, thiết nghĩ việc sửa đổi Hiến pháp Trung Quốc 2004 và tinh thần sách trắng nêu trên càng rất đáng để ta phải xem trọng.
2 - Về quy phạm sửa đổi hiến pháp ta đă không theo lề lối của thế giới mà cũng không theo các điều khoản khoản hiến định trong Hiến pháp 1946.
Từ trước tới nay, Hiến pháp nước ta đều do Quốc hội soan thảo và thông qua, mà Quốc hội chỉ là cơ quan lập pháp trong khi lập hiến có chức năng riêng và quyền lập hiến là một quyền riêng.
Luật gia Thomas Jefferson, tác giả của bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ 1776 là người có công thúc đẩy h́nh thành tư tưởng hiến trị. Trong đó quyền lập hiến được đặt cao hơn quyền lập pháp. Từ đấy bảo đảm cho hiến pháp không bị cơ quan lập pháp làm biến chất. Đề xuất nâng quyền lập hiến thành quyền riêng cao hơn quyền lập pháp đ̣i hỏi phải thành lập cơ quan lập hiến gồm những đại biểu không chỉ gồm các đại biểu quốc hội.
Những người làm cuộc cách mạng 1789 của Pháp cũng như những người làm cuộc cách mạng 1776 tại Mỹ đều chủ trương phải phân biệt quyền lập hiến (quyền làm và sửa đổi hiến pháp) với quyền lập pháp (quyền làm luật). Giáo sư George Vedel, trong giáo tŕnh về luật hiến pháp đă chỉ ra rằng quyền lập hiến là một “thẩm quyền đặc biệt”. Quyền này là một biểu hiện của chủ quyền quốc gia nên nó là một quyền “nguyên thủy”. Do vậy, về mặt pháp lư, nó không thể bị hạn chế bởi bất cứ quyền nào khác.
Làm lại hay sửa đổi Hiến pháp ở Việt Nam cũng nên giao cho một cơ quan quyền lực kiểu như thế .
*
Tóm lại, cần kíp thời làm bản Hiến pháp mới, hoặc ít ra, phải sửa đổi Hiến pháp 1992 một cách cơ bản.
Để làm việc này, phải thành lập một Ủy hội Lập hiến gồm các chính khách, các trí thức tên tuổi, các đại biểu xuất sắc thuộc mọi thành phần xă hội không chỉ là đại biểu Quốc hội hay đảng viên đảng CSVN. Bản Hiến pháp mới hay Hiến pháp 1992 sửa đổi, nhất thiết phải được đưa ra cho nhân dân phúc quyết.
Dứt khoát gạt bỏ Điều 4 Hiến pháp 1992 khỏi Hiến pháp mới hoặc Hiến pháp sửa đổi. Gạt bỏ Điều 4 chính là phương sách cứu chữa và vực đảng CSVN dậy.
Tuyên bố: “Đảng ta bỏ Điều 4 là tự sát” phải chăng là câu gở miệng. Hăy nhớ, ngày 20 tháng 11 năm 1989 trong cuộc họp Bộ Chính trị đảng Cộng sản Liên Xô, ông Michail Gorbachev vừa gióng giả: “Phải giữ cho được điều 6 Hiến pháp (tương tự Điều 4 của Việt Nam), đó không phải là t́nh trạng cứu hỏa và cũng không phải là t́nh trạng đặc biệt”. Oái oăm thay, đấy lại chính là “Tiếng chuông nguyện hồn ai” bi thảm, cáo chung đảng Cộng sản Liên Xô liền ngay sau đó. Đó là gương tầy liếp buộc người có trách nhiệm ở Việt Nam phải cảnh tỉnh.
Một lần nữa, chúng tôi xin nhắc lại, hăy kíp thời hủy bỏ Điều 4 Hiến pháp, làm cơ sở hủy bỏ Điều 88 Bộ Luật h́nh sự, nhằm giúp đảng CSVN c̣n có cơ tồn tại và ra sức vươn lên đặng sánh vai cùng các đảng khác trong một chế độ dân chủ đa nguyên, đa đảng, ngơ hầu xây dựng được một nước Việt Nam mạnh giầu, nhân dân được hưởng tự do, hạnh phúc.
Nhân kỳ Sửa đổi Hiến pháp năm 2012
Ls Trần Lâm và Ts Nguyễn Thanh Giang
(Dân luận)
Sửa đổi Hiến Pháp thế nào - V́ sao phải bỏ điều 4?
