Vì sao Trump đề nghị gặp Putin ở Ả Rập Xê Út

[vuitoichat]

Theo như có nhiều người mới đây tự hỏi tại sao Tổng thống Mỹ Donald Trump lại chọn vương quốc vùng Vịnh Ả Rập Xê Út cho một sự kiện quan trọng để hội đàm với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, sau khi ông Donald Trump nói có thể sẽ hội đàm với ông Vladimir Putin tại Ả Rập Xê Út về cách chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

Vị tổng thống Mỹ không nêu rõ ngày diễn ra cuộc gặp nhưng nói sự kiện này có thể diễn ra trong tương lai gần.

Ông thậm chí còn bóng gió rằng Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman, tên viết tắt là MBS, cũng có thể tham gia.

Ông Trump đưa ra những phát biểu này chỉ vài giờ sau khi có các cuộc điện đàm riêng với Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, tập trung vào kế hoạch hòa bình.

Trong một tuyên bố, Ả Rập Xê Út đã ca ngợi cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Putin cũng như khả năng tổ chức một hội nghị thượng đỉnh tại vương quốc này.

"Vương quốc này khẳng định những nỗ lực liên tục của mình nhằm đạt được hòa bình lâu dài giữa Nga và Ukraine," theo tuyên bố.

Địa điểm trung lập

Đối với hội nghị thượng đỉnh Trump-Putin sắp tới, các nước như Trung Quốc và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) được cho là đã tự đề cử mình như nước chủ nhà tiềm năng.

Ả Rập Xê Út đã ca ngợi cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Putin

"Ả Rập Xê Út là lựa chọn hợp lý cho cuộc gặp Trump-Putin vì đây là địa điểm trung lập," Paul Salem, phó chủ tịch Viện Trung Đông tại Washington, lập luận.

Ông Salem nhận định việc tổ chức cuộc gặp tại một quốc gia châu Âu sẽ không khả thi vì lập trường cứng rắn của châu Âu đối với cuộc chiến ở Ukraine.

"Theo truyền thống, các địa điểm trung lập như Geneva sẽ được chọn cho các hội nghị thượng đỉnh như vậy. Tuy nhiên, mối quan hệ ngày càng xấu đi của Nga với Thụy Sĩ và các quốc gia châu Âu khác có thể đã dẫn đến lựa chọn thay thế này," Tiến sĩ Khattar Abou Diab, chuyên về quan hệ quốc tế, bình luận.

Ông Diab cũng chỉ ra rằng Ả Rập Xê Út đã xây dựng thành công lòng tin và lợi ích chung với ông Putin và rằng nước này không phải là thành viên Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC).

Năm 2023, ICC đã ban hành lệnh bắt giữ Tổng thống Putin, cáo buộc ông phạm tội ác chiến tranh liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine. Các nhà phân tích chỉ ra rằng ông Putin có thể đến Ả Rập Xê Út mà không đối mặt nguy cơ bị bắt giữ.

Vai trò trung gian

Ả Rập Xê Út là một trong những bên tham gia làm trung gian trao đổi tù nhân giữa Nga và Ukraine, giành được sự tin tưởng từ cả hai nước.

Thái tử Ả Rập Xê Út đóng vai trò quan trọng trong việc thả tự do cho giáo viên người Mỹ Marc Fogel (ảnh), theo các quan chức Mỹ

Trong một cuộc trao đổi tù nhân gần đây do Riyadh hỗ trợ, Nga đã thả giáo viên người Mỹ Marc Fogel sau hơn ba năm giam giữ.

Thái tử Ả Rập Xê Út đã đóng vai trò quan trọng trong quá trình thả tự do ông Fogel, theo đặc phái viên Trung Đông của Mỹ Steve Witkoff.

Ả Rập Xê Út cũng đã chào đón cả ông Zelensky lẫn ông Putin nhiều lần và thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa hai quốc gia. Để đạt được mục đích đó, nước này đã tổ chức một cuộc họp quốc tế tại Jeddah với đại diện từ một số quốc gia.

Các nhà phân tích chỉ rằng ông Putin có thể đến Ả Rập Xê Út mà không đối mặt nguy cơ bị bắt giữ do nước này không phải thành viên của ICC

Trong chuyến thăm Riyadh của ông Putin vào tháng 12/2023, Thái tử MBS đã gọi ông là "một vị khách đặc biệt và đáng kính của Ả Rập Xê Út, cả ở cấp chính phủ lẫn công chúng".

Chuyên gia về các vấn đề vùng Vịnh Abdullah Baaboud tin rằng Ả Rập Xê Útmong muốn tham gia vào công tác hòa giải, tương tự như Oman, Qatar và UAE, cũng như muốn tăng cường ảnh hưởng của mình như một người chơi chủ chốt trong khu vực.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đến thăm Jeddah ở Ả Rập Xê Út vào năm 2023 để tham dự hội nghị thượng đỉnh Liên đoàn Ả Rập lần thứ 32

Ông Baaboud cho rằng việc tổ chức cuộc gặp Trump-Putin có thể đem đến lợi ích ngoại giao cho Ả Rập Xê Út, có thể mang lại cơ hội cho Riyadh tham gia nhiều hơn vào các lợi ích chiến lược của Mỹ, chẳng hạn như ký Hiệp định Abraham hay các thỏa thuận song phương nhằm bình thường hóa quan hệ giữa bốn quốc gia Ả Rập và Israel.

Ông Paul Salem thì tin rằng Tổng thống Trump mong muốn củng cố mối quan hệ Mỹ-Ả Rập Xê Út vì lý do kinh tế, tài chính, đầu tư và chiến lược, và lưu ý rằng Trump quan tâm đến việc đảm bảo một thỏa thuận tiềm năng giữa Hoa Kỳ-Ả Rập Xê Út-Israel trong tương lai.

Tiến sĩ Nidal Choucair, chuyên về truyền thông chiến lược, chỉ ra rằng Ả Rập Xê Út đóng vai trò quan trọng đối với các chính sách Trung Đông của ông Trump, đặc biệt là liên quan đến xung đột Israel-Palestine.

Ông cũng nhấn mạnh đến áp lực gần đây của Mỹ đối với Ả Rập Xê Út, đặc biệt là sau phát biểu của Thủ tướng Israel Netanyahu về việc di tản người dân Gaza đến vương quốc vùng Vịnh này, điều mà Riyadh kiên quyết phản đối.

Yếu tố dầu mỏ

Mỹ là quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới, tiếp theo là Ả Rập Xê Út và Nga.

Khi chiến tranh Nga-Ukraine ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu, các chuyên gia chỉ ra rằng Ả Rập Xê Út đã đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định của giá dầu.

Ả Rập Xê Út là nhà sản xuất dầu lớn thứ hai toàn cầu

Vào tháng 12/2024, tám thành viên của liên minh OPEC+, bao gồm Ả Rập Xê Út và Nga, đã quyết định hoãn việc tăng sản lượng dầu vì họ phải đối mặt với nhu cầu yếu hơn dự kiến ​​và sản lượng cạnh tranh từ các quốc gia không phải là đồng minh.

Ông Abdullah Baaboud nói Ả Rập Xê Út và Nga có chung lợi ích với vai trò là những nhà sản xuất dầu lớn. Ông hy vọng hội nghị thượng đỉnh Trump-Putin không chỉ tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh ở Ukraine mà còn đề cập đến giá dầu toàn cầu và hợp tác kinh tế.

"Trump có thể tìm cách đảm bảo giá dầu thô thuận lợi cho các công ty năng lượng của Mỹ, nhất là khi ông từng đề nghị giảm giá," ông nói.

Ông chỉ ra rằng ông Trump ưu tiên sản xuất nhiên liệu hóa thạch hơn năng lượng sạch, phù hợp với vai trò của Ả Rập Xê Út là một nước xuất khẩu dầu lớn.

Lợi ích chiến lược

Chuyến đi chính thức đầu tiên của ông Trump với tư cách là tổng thống vào năm 2017 là tới Ả Rập Xê Út, thúc đẩy vị thế ngoại giao toàn cầu của vương quốc này.

Ông Trump trong chuyến thăm Ả Rập Xê Út năm 2017

Tổng thốngTrump đã bóng gió rằng chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông trong nhiệm kỳ thứ hai có thể lại là đến vương quốc vùng Vịnh và ông đã đưa ra mức giá cho chuyến đi này.

"Nếu Ả Rập Xê Út muốn mua 450 tỷ đô la hoặc 500 tỷ đô la [sản phẩm của chúng ta]… Tôi nghĩ có lẽ tôi sẽ đi tới đó," ông nói với các nhà báo tại Phòng Bầu dục vào tháng trước.

Vài ngày sau, thái tử Ả Rập Xê Út cho hay vương quốc này muốn đầu tư 600 tỷ đô la vào Mỹ trong bốn năm tới.

"Nhưng tôi sẽ đề nghị thái tử, một người tuyệt vời, làm tròn con số lên khoảng một ngàn tỷ đô la," ông Trump nói tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos sau đó không lâu.

"Tôi nghĩ họ sẽ làm như vậy vì chúng tôi đã rất tốt với họ," ông nói.

Tiến sĩ Nidal Choucair tin rằng ông Trump coi Ả Rập Xê Út là đối tác chiến lược và kinh tế quan trọng.

Ông cũng chỉ ra rằng ông Trump đang tìm cách đảm bảo vai trò kinh tế thống trị của Mỹ ở vùng Vịnh, đặc biệt khi cựu tổng thống Joe Biden đã dần chuyển hướng sang châu Á.

Theo Tiến sĩ Khattar Abou Diab chuyên về quan hệ quốc tế, ông Trump cũng đang tìm cách củng cố ảnh hưởng của Mỹ tại Ả Rập Xê Út và khu vực rộng lớn hơn như một phần trong cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Washington và Bắc Kinh.

Trong khi Ả Rập Xê Út bị chỉ trích vì hồ sơ nhân quyền của mình, cả ông Abou Diab và Tiến sĩ Choucair đều lập luận rằng những cải cách gần đây ở vương quốc này, chẳng hạn như bãi bỏ cảnh sát tôn giáo hoặc cho phép phụ nữ lái xe, đã cải thiện hình ảnh toàn cầu của nước này, khiến họ ít bị chính quyền Trump chi phối hơn.