Chứng khoán ngán ngẩm vì lãi suất

Bất chấp những dự đoán mức tăng giá tiêu dùng đã đạt đỉnh trong tháng 4 và rất có triển vọng hạ nhiệt trong tháng 5, khối lượng giao dịch trên thị trường chứng khoán ngày càng giảm, chứng tỏ nhà đầu tư vẫn chưa thực sự tin tưởng vào cơ hội phục hồi trong tình trạng các ngân hàng đang bức bối vì lãi suất.

Huy động giảm

Báo cáo mới nhất về tình hình tín dụng tháng 4-2011 cho thấy nhiều điểm khác lạ. Tổng số dư tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng đến 21-4-2011 ước giảm 1,09% so với tháng trước, trong đó tiền gửi bằng VND giảm 1,84%, tiền gửi bằng ngoại tệ tăng 1,46%. So với cuối năm trước, tổng số dư tiền gửi của khách hàng ước tăng 0,46%.

Tín dụng đối với nền kinh tế đến 21-4-2011 ước tăng 0,11% so với tháng trước, trong đó tín dụng bằng VND tăng 0,14%, tín dụng bằng ngoại tệ tăng 0,02%. So với cuối năm trước, tín dụng đối với nền kinh tế ước tăng 5,01%.

Lãi suất huy động VND bình quân trong tháng là 13,41%/năm; cho vay bình quân chỉ 17%/năm, cao nhất ở tín dụng tiêu dùng từ 18% - 22%/năm.

Mức tăng tiền gửi giảm trong tháng 4 là điều bất ngờ vì từ giữa tháng, cơ quan quản lý quyết liệt bình ổn thị trường ngoại tệ, nhiều phân tích kỳ vọng về một sự dịch chuyển từ ngoại tệ sang nội tệ. Tỉ giá hạ nhiệt nhưng dòng vốn nội tệ lại chưa chảy vào hệ thống ngân hàng như mong đợi. Ông Trương Văn Phước, Tổng giám đốc Eximbank cho biết, lượng vốn vào ngân hàng này trong tháng 4 giảm hơn 1%.

Điều này góp phần lý giải hiện tượng các ngân hàng đẩy lãi suất huy động lên, bất chấp quy định trần lãi suất 14% của Ngân hàng Nhà nước. Các chương trình khuyến mại được tiến hành rầm rộ. Hệ thống ngân hàng đang khát vốn vì chính sách thắt chặt tiền tệ khiến các tổ chức đều phải co lại để dự phòng thanh khoản cho mình. Các tổ chức kinh doanh là nguồn tiền quan trọng đối với các ngân hàng nay cũng phải tự lo cho bản thân mình khi mặt bằng lãi suất quá cao, nhất là đối với các doanh nghiệp cần vốn để sản xuất.

Tình trạng thỏa thuận ngầm lãi suất lại tái diễn và gần như các thành phần kinh tế không còn tin vào mức lãi suất niêm yết nữa.

Chứng khoán gặp khó

Logic đầu tiên của hiện tượng lãi suất cho vay tăng cao là doanh nghiệp sản xuất kinh doanh gặp khó khăn. Giới đầu tư chứng khoán không lạ gì tình cảnh dở sống dở chết của doanh nghiệp niêm yết năm 2008 khi lãi suất cho vay gần như trở thành bất khả thi đối với họ. Mặc dù báo cáo chính thức chỉ ước đoán mức cho vay bình quân chỉ là 17%/năm, cao nhất ở tín dụng tiêu dùng từ 18% - 22%/năm, thì hàng loạt thông tin trên cả báo chí lẫn nguồn không chính thức về mức lãi vay 24-27%.

Báo cáo tài chính quý 1 vừa rồi cũng cho thấy, không ít doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán không đề kháng nổi trước mức lãi suất cao như vậy. Điều này được dự đoán sẽ còn tiếp diễn ít nhất trong quý 2.

Một thực tế nữa khiến giới đầu tư chứng khoán không khó để nắm được “độ căng” của mặt bằng lãi suất. Có trong tay một lượng tiền mặt lớn, các nhà đầu tư cá nhân cũng là đối tượng được các nhân viên tín dụng của các ngân hàng chăm sóc. Nắm bắt nhu cầu gửi/rút tiền linh hoạt, chuyển tiền nhanh của giới đầu tư, các ngân hàng đã “đánh” vào lãi suất không kỳ hạn. Hiện nhà đầu tư đứng ngoài thị trường, giữ tiền trong tài khoản thì cũng chỉ được hưởng lãi suất không kỳ hạn. Việc gửi kỳ hạn theo tháng hơi kém linh hoạt và rất hiếm nhà đầu tư gửi toàn bộ số dư tiền hiện có vào tài khoản kỳ hạn.

Một nhà đầu tư cho biết, cách đây hai ngày họ được một ngân viên của ngân hàng M mời chào gửi tiền không kỳ hạn với lãi suất từ 8-10%. Với món tiền dưới 40 triệu đồng, lãi suất không kỳ hạn đã là 8%. Khả năng chuyển tiền ngoài hệ thống là 100 triệu mỗi ngày và trong hệ thống là 500 triệu đồng. Mức lãi suất như vậy đã cao gấp đôi báo cáo của Ngân hàng Nhà nước về lãi suất không kỳ hạn phổ biến ở mức 3-4%. Vậy mà trên diễn đàn, có nhà đầu tư khác còn khoe được chào mời lãi suất không kỳ hạn tới 12%. Báo cáo chính thức của Ngân hàng Nhà nước chỉ thừa nhận bằng một dòng nhỏ: “cá biệt có một số Ngân hàng thương mại quy mô nhỏ áp dụng mức lãi suất không kỳ hạn 6-9%/năm”.

Hiện tại, CPI không còn là tâm điểm của thị trường chứng khoán nữa vì gần như có khả năng mức tăng giá tiêu dùng sẽ phải giảm từ tháng 5 trở đi khi các biện pháp thắt chặt tiền tệ bắt đầu có hiệu lực rõ ràng. Tuy nhiên, vấn đề tiếp theo là, vậy khi nào lãi suất hạ xuống cho doanh nghiệp dễ thở? CPI là bệ đỡ để thị trường không giảm mạnh nữa, nhưng phải cần lãi suất hạ xuống để có động lực cho một cơ hội tăng trưởng.

Hoàng Ngân
Stockbiz