Nhóm tù nhân cấp cao Hamas muốn trao đổi với Israel gồm những ai?

[Romano]

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán về lệnh ngừng bắn tại Gaza và việc thả con tin đang diễn ra, Hamas dự kiến ​​tìm cách trả tự do cho một số tù nhân cấp cao nhất hiện bị Israel giam giữ, bao gồm cả nhân vật chính trị Palestine nổi tiếng nhất: Marwan Barghouti.

Theo hãng tin AP, Israel coi Barghouti và những nhân vật khác là những kẻ chủ mưu khủng bố đã sát hại dân thường Israel. Tel Aviv từng từ chối thả các nhân vật này trong các cuộc trao đổi tù nhân trước đây. Tuy nhiên, Israel đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong việc chấm dứt xung đột và đưa về 48 con tin còn lại bị bắt giữ trong vụ tấn công ngày 7/10/2023, trong đó khoảng 20 người được cho là vẫn còn sống.

Nhiều người Palestine coi hàng nghìn tù nhân do Israel giam giữ là tù nhân chính trị hoặc những chiến binh đấu tranh cho tự do, những người đã chống lại sự chiếm đóng quân sự trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, Israel lo ngại lịch sử sẽ lặp lại tương tự như khi họ thả lãnh đạo cấp cao của Phong trào Hamas Yahya Sinwar trong một cuộc trao đổi năm 2011. Tù nhân kỳ cựu này là một trong những kẻ chủ mưu chính của vụ tấn công ngày 7/10 và tiếp tục lãnh đạo phong trào này trước khi bị lực lượng Israel tiêu diệt tại Gaza vào năm 2024.

Dưới đây là một số tù nhân đứng đầu danh sách mà Hamas cho biết đã đệ trình lên các bên trung gian trong tuần này.

Marwan Barghouti

Trong nhiều năm, các cuộc thăm dò cho thấy Barghouti (66 tuổi) là nhân vật chính trị Palestine được yêu mến nhất và cho thấy ông sẽ dễ dàng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống, vốn đã không được tổ chức kể từ năm 2005.

Ông được coi là người có thể kế nhiệm Tổng thống Chính quyền Palestine Mahmoud Abbas và có khả năng hàn gắn rạn nứt lâu dài giữa phong trào Fatah của Abbas và Hamas. Một số người thậm chí còn so sánh ông với Nelson Mandela, tổng thống da màu đầu tiên của Nam Phi.

Barghouti là một lãnh đạo cấp cao của Phong trào Fatah tại Bờ Tây do Israel chiếm đóng trong cuộc nổi dậy của người Palestine nổ ra vào năm 2000. Israel cho biết ông đã chỉ đạo các cuộc tấn công khiến nhiều người thiệt mạng. Ông bị bắt vào năm 2002 và sau đó bị tuyên án năm án tù chung thân. Ông không đưa ra lời biện hộ nào, từ chối công nhận tính hợp pháp của tòa án Israel.

Ông ủng hộ việc thành lập một nhà nước Palestine ở Đông Jerusalem, Bờ Tây và Dải Gaza.

Abdullah Barghouti

Abdullah Barghouti sinh ra ở Kuwait, không có quan hệ với Marwan Barghouti, là một chỉ huy và chế tạo bom cấp cao của Hamas trong cuộc nổi dậy Intifada năm 2000, người bị tình nghi liên quan đến một số vụ tấn công khét tiếng nhằm vào thường dân Israel, chủ yếu ở Jerusalem.

Một tòa án Israel đã tuyên án tù chung thân đối với ông vào năm 2004 - bản án dài nhất trong lịch sử nước này - sau khi ông ta bị kết tội về các vụ tấn công khiến 66 người thiệt mạng, bao gồm 5 người Mỹ, và làm bị thương hơn 500 người.

Hiện Abdullah Barghouti đã ngoài 50 tuổi. Trong bản án, các thẩm phán viết rằng họ lấy làm tiếc vì không có án tử hình. Bản án tử hình duy nhất mà Israel áp dụng là đối với kẻ lên kế hoạch thảm sát Holocaust là Adolf Eichmann vào năm 1962.

Ahmed Saadat

Saadat là thủ lĩnh Mặt trận Giải phóng Palestine (PFLP), một phe cánh tả nhỏ có lực lượng vũ trang, bị cáo buộc tổ chức vụ ám sát Bộ trưởng Du lịch Israel Rehavam Zeevi do ông này từng kêu gọi trục xuất hàng loạt người Palestine vào năm 2001.

Saadat và bốn nhà hoạt động của PFLP liên quan trực tiếp đến vụ ám sát cuối cùng đã bị cảnh sát Palestine bắt giữ. Vào tháng 4/2002, một tòa án tạm thời được triệu tập khẩn tại khu nhà ở Bờ Tây của nhà lãnh đạo Palestine lúc bấy giờ là Yasser Arafat đã kết án bốn người này các mức án tù từ một đến 18 năm. Saadat không bị buộc tội. Các quan chức Palestine khi đó nói rằng họ không tin ông ta có liên quan đến vụ ám sát.

Theo một thỏa thuận do quốc tế làm trung gian cùng năm đó, ông ta đã bị chuyển đến một nhà tù Palestine ở thành phố Jericho, Bờ Tây. Năm 2006, lo sợ ông ta có thể được thả, Israel đã đột kích nhà tù và bắt giữ ông ta cùng những người Palestine khác. Ông bị kết án 30 năm tù vào năm 2008. Hiện ông đã ngoài 70 tuổi.

Hassan Salama

Hassan Salama, một chiến binh cấp cao của Hamas, bị tuyên 46 án ​​tù chung thân vào năm 1997 vì vụ đánh bom hai xe buýt chở khách ở Jerusalem và một vụ tấn công khác khiến hàng chục người thiệt mạng và bị thương.

Hắn đã chỉ huy một loạt các vụ tấn công trả thù sau vụ ám sát Yahya Ayyash, người chế tạo bom chính của Hamas, vào năm 1996. Salama, hiện ngoài 50 tuổi, đã bị bắt vào cuối năm đó.

Abbas al-Sayyed

Al-Sayyed, hiện ngoài 50 tuổi, là một chỉ huy cấp cao của Hamas ở Bờ Tây trong cuộc nổi dậy Intifada năm 2000 và bị cáo buộc liên quan đến vụ tấn công đẫm máu nhất của cuộc nổi dậy.

Ông bị tuyên 35 án tù chung thân và thêm 100 năm tù vì vai trò của mình trong nhiều vụ tấn công, bao gồm vụ đánh bom liều chết tại Khách sạn Park ở thành phố ven biển Netanya vào tháng 3/2002 khiến 30 người thiệt mạng và 140 người khác bị thương khi họ đang ăn mừng Lễ Vượt qua của người Do Thái.

Vụ tấn công đó đánh dấu đỉnh điểm của cuộc nổi dậy và dẫn đến việc Israel phát động các hoạt động quân sự lớn trên khắp Bờ Tây bị chiếm đóng.