Việc Mỹ bắt giữ ông Nicolas Maduro và kiểm soát Venezuela khiến Trung Quốc đứng trước nguy cơ mất các trạm vệ tinh, hạ tầng dầu mỏ và viễn thông chiến lược tại Caracas và nhiều khu vực trọng yếu.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh vào tháng 9/2023. Ảnh: Reuters.
Từ hạ tầng dầu mỏ đến viễn thông, các khoản đầu tư của Trung Quốc tại Venezuela đã tồn tại lâu dài và có quy mô sâu rộng.
Tuy nhiên, Bắc Kinh đang đối mặt nguy cơ mất quyền tiếp cận các trạm theo dõi vệ tinh và nhiều hạ tầng công nghệ nhạy cảm khác tại quốc gia Nam Mỹ này, sau khi Mỹ giành quyền kiểm soát bộ máy lãnh đạo Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro, đưa ông sang New York để xét xử.
Những “tài sản cắm rễ” của Trung Quốc tại Venezuela – từ các trạm mặt đất vệ tinh, hệ thống khai thác dầu mỏ cho tới mạng lưới viễn thông – có thể bị tổn hại nghiêm trọng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ “điều hành” Venezuela và “sửa chữa lại hạ tầng dầu mỏ” của quốc gia sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới.
Trạm theo dõi El Sombrero đặt tại căn cứ không quân Captain Manuel Rios, cùng trạm dự phòng ở Luepa, bang Bolivar, hiện đang hỗ trợ vệ tinh viễn thám duy nhất còn hoạt động của Venezuela và nằm trong số rất ít cơ sở mặt đất ở nước ngoài mà Trung Quốc có thể tiếp cận
Các trạm này do Tập đoàn Công nghiệp Trường Thành Trung Quốc (China Great Wall Industry Corporation), một doanh nghiệp nhà nước, xây dựng và vận hành, đảm nhiệm các chức năng đo xa, theo dõi và điều khiển cho vệ tinh VRSS-2 – vệ tinh quan sát Trái Đất dân sự do Trung Quốc phát triển và phóng cho Venezuela vào năm 2017.
Dù được thiết kế phục vụ nhu cầu trong nước của Venezuela, những trạm mặt đất này có thể còn đóng vai trò hỗ trợ các nỗ lực theo dõi vệ tinh và trung chuyển dữ liệu rộng hơn của Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh tham vọng không gian ngày càng mở rộng của Bắc Kinh đang gặp nhiều hạn chế trong việc thiết lập hạ tầng ở nước ngoài do căng thẳng địa chính trị.
Trung Quốc hiện cũng là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất của Venezuela và là một trong những khách hàng mua dầu hàng đầu của nước này, với dấu ấn sâu đậm trong toàn bộ ngành dầu khí – lĩnh vực nay có nguy cơ rơi vào tay Washington.
Theo một tài liệu giới thiệu của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) năm 2014, các kỹ sư Trung Quốc đã giúp đại tu những mỏ dầu già cỗi của Venezuela bằng giàn khoan hiện đại, hệ thống bơm ép nước và nâng cấp nhà máy lọc dầu, qua đó nâng sản lượng lên tới gấp 8 lần tại một số khu vực.
Tại các địa điểm nhạy cảm trong rừng mưa nhiệt đới, các nhóm kỹ thuật Trung Quốc còn áp dụng các quy trình an toàn và bảo vệ môi trường, giúp họ giành được giải thưởng quốc gia “Green Rig” của Venezuela dành cho hoạt động khai thác sạch và an toàn, theo nội dung tài liệu.
Hôm Chủ nhật tuần trước, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố rằng Mỹ không cần dầu của Venezuela, nhưng sẽ không cho phép “các kẻ thù của Mỹ kiểm soát những nguồn tài nguyên đó” – một phát biểu được xem là ám chỉ trực tiếp tới Trung Quốc và Nga.
Lĩnh vực viễn thông của Trung Quốc tại Venezuela cũng đang đứng trước nguy cơ lớn. Các công ty như Huawei và ZTE – những doanh nghiệp từng góp phần xây dựng hệ thống số lõi của quốc gia này, từ phủ sóng 4G, lắp ráp điện thoại di động cho tới các công cụ an ninh mạng – hiện có thể đối mặt với khả năng hủy hợp đồng, hạn chế hoạt động hoặc trừng phạt nếu một chính phủ thân Mỹ được thiết lập tại Caracas.
Huawei, bắt đầu hoạt động tại Venezuela từ năm 1999, đã hợp tác chặt chẽ với nhà mạng quốc doanh CANTV suốt hơn hai thập niên và hiện vẫn ăn sâu trong hạ tầng quốc gia. Những mối quan hệ từng được hậu thuẫn bởi Sáng kiến Vành đai và Con đường cùng các hợp đồng mua sắm nhà nước này có thể nhanh chóng tan rã trong bối cảnh chính trị mới.
Sau khi lực lượng Mỹ bắt giữ ông Maduro và phu nhân Cilia Flores vào rạng sáng 3/1, Tòa án Tối cao Venezuela đã chỉ định Phó Tổng thống Delcy Rodríguez làm Tổng thống lâm thời. Bà chính thức tuyên thệ nhậm chức vào ngày 5/1.
Cũng trong hôm đầu tuần, ông Nicolas Maduro và phu nhân lần đầu xuất hiện trước Tòa án Liên bang Manhattan. Trước thẩm phán Mỹ, ông Maduro khẳng định mình “vô tội” và tuyên bố vẫn là “Tổng thống của đất nước tôi”.
VietBF@ sưu tập