Với những người yêu nhạc Trịnh ở Hà Nội, Khánh Lê không c̣n là một cái tên xa lạ. Giọng hát khàn khàn liêu trai, đôi mắt ướt và buồn thăm thẳm, người đàn bà ấy giống như con tằm vẫn từng đêm rút ruột nhả ra những lời ca chất chứa đầy tâm sự, và cũng để trút những nỗi niềm riêng bằng lời ca tiếng hát.
Âm nhạc của Trịnh Công Sơn đă cứu rỗi linh hồn tôi trong những phút giây tuyệt vọng nhất
Đă rất nhiều lần ngồi dưới khán đài nghe chị hát, trong những quán trà lung linh đèn nến, trong những đêm hội ngộ, trong những buổi biểu diễn ca nhạc lớn nhỏ, nhưng chưa bao giờ tôi có cảm giác nhàm chán bởi mỗi lần biểu diễn, tiếng hát chị lại mang đến một cảm xúc khác.
Khánh Lê nói rằng, mỗi ngày được đứng trên sân khấu là một ngày chị được sống, được thỏa măn với những khát khao của chính ḿnh.
Với Khánh Lê, nhạc Trịnh giống như một mối duyên từ kiếp trước, giống như một câu hát đầy day dứt của ông: “Ta biết em trong tiền kiếp với cọng buồn cỏ khô”.
Năm 1975, khi cuộc kháng chiến trường ḱ của dân tộc vừa kết thúc, cũng là lúc cô bé Lê vụt trở thành thiếu nữ.
Vốn đam mê ca hát từ nhỏ, cô nữ sinh Hà Thành cùng với những người bạn của ḿnh đă lập nhóm biểu diễn với mục đích đem lời ca tiếng hát cổ vũ cho mọi người hăng say lao động sản xuất, xây dựng đời sống mới.
Được hát nhạc Trịnh phục vụ khán giả là niềm đam mê lớn nhất của Khánh Lê
Họ hát những ca khúc chính trị, hát những bài dân ca, những bản t́nh ca và cả những ca khúc nước ngoài. Hát để thể hiện niềm đam mê, t́nh yêu với cuộc sống này và truyền những cảm hứng đó tới những người khác chứ không phải để cầu sự nổi tiếng.
Lê c̣n nhớ rất rơ, lúc bấy giờ chị c̣n chưa biết Trịnh là ai, chỉ biết tới những bài hát của Khánh Ly trong “Sơn ca 7” mà một người bạn may mắn đem được từ Sài G̣n về tới Hà Nội. Những ca từ đầy chất thơ của ông đă tạo nên một ấn tượng đặc biệt với chị:
“Gọi nắng cho cơn mê chiều nhiều hoa trắng bay, cho tay em dài gầy thêm nắng mai,... áo xưa dù nhàu cũng xin bạc đầu gọi măi tên nhau”, “Trên bước chân em âm thầm lá đổ, chợt hồn xanh buốt cho ḿnh xót xa”.
Nhưng ngày đó, nghe và hát Trịnh vẫn c̣n là một điều cấm kị, chỉ có thể tập và hát cho nhau nghe một cách bí mật, chị chưa từng nghĩ rằng có ngày được tương ngộ cùng người nghệ sĩ tài hoa xứ Huế này.
Ấy vậy mà điều đó lại trở thành sự thật, lại không chỉ một lần. Năm 1983, chị hoàn toàn bất ngờ khi một buổi tối có hai người đàn ông t́m đến nhà t́m ḿnh, một người trong số đó là nhạc sĩ Trần Long Ẩn chị đă quen biết từ lâu, người đàn ông kia th́ cao gầy, điềm đạm, nói giọng Huế, trông rất là nghệ sĩ.
Ông tự giới thiệu ḿnh là Trịnh Công Sơn và xin phép mẹ để chị có thể tham gia vào buổi giao lưu cùng những người bạn hôm đó. Hóa ra những người bạn trong nhóm ca khúc chính trị đă bằng những mối quan hệ quen biết bắt được liên lạc với Trịnh và mời ông một chuyến ra thăm Hà Nội.
Cái tên Khánh Lê vô t́nh đến được tai người nhạc sĩ tài hoa. Không phụ sự ḱ vọng của ông, Lê đă hát với tất cả nhiệt huyết và tài năng của ḿnh, như một người đàn bà đang yêu, thậm chí quên mất những đầu ngón tay rỉ máu v́ dây đàn hoen rỉ.
Đêm đó chị chỉ hát hai bài nhưng đă khiến Trịnh Công Sơn phải thốt lên: “Cám ơn em v́ đă thổi những ngọn lửa mănh liệt nhất vào nhạc của anh” như một sự tri ngộ với người con gái đất Bắc.
Chị bảo, có lẽ không phải ḿnh t́m đến với nhạc Trịnh mà chính Trịnh đă đến và khai hóa cho ḿnh. Rồi cứ thế, những ca khúc của ông trở nên thân thiết và gắn bó mỗi khi chị hát.
Giữ mối liên lạc với nhau, đến năm 1990, chị một ḿnh lên tàu vào Sài G̣n chơi theo lời mời của Trịnh. Ông dẫn chị đến gặp gỡ những người bạn của ḿnh: Nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu, Từ Huy, Trần Long Ẩn,... Tất cả đều đă trở thành kỉ niệm khó phai trong ḷng chị.
Đến bây giờ, sau bao nhiêu năm ôm đàn hát, cảm xúc của chị vẫn như c̣n nguyên vẹn. Giọng nói ấy, con người ấy, t́nh cảm ấy vẫn như c̣n đang hiển hiện trước mặt.
Nhạc Trịnh đối với chị không chỉ c̣n là đam mê mà c̣n là một t́nh yêu lớn, một mối lương duyên của những tâm hồn đồng cảm. “có nhớ em trong từng ngày yêu dấu/có biết trong em t́nh măi bền lâu/ trong em mặt trời khô héo/ trong em ngày ấy vực sâu một đời”.
Tài hoa cũng lắm, đa đoan cũng nhiều
Người ta hay nói, phàm những thứ đam mê quá mức th́ lại trở thành sợi dây oan trói xuống đời người.
Người ta thấy chị hát trên sân khấu trẻ trung và sôi nổi dường như không có tuổi, nhưng mỗi khi cánh màn khép lại, chị lặng lẽ trở về với cuộc sống của một người đàn bà b́nh thường, với công việc giáo vụ ở trường học, cũng bận bịu và đầy những lo toan.
Chị nói: “Đừng bảo Lê không may mắn, bởi v́ cuộc đời đâu thể toàn vẹn được tất cả mọi điều. Được hát, đó đă là niềm an ủi và hạnh phúc lớn nhất rồi, huống hồ ḿnh c̣n có hai đứa con rất ngoan ngoăn và thương mẹ”.
Những đêm đi hát về muộn, bật điện thoại lên lúc nào cũng đầy ắp tin nhắn của “Cún con” mà chị biết chỉ lát nữa thôi sẽ được thấy các con đang đợi ḿnh trước cửa. Trong câu chuyện, chị dường như ngại nhắc về chồng bởi kư ức về anh vui ít buồn nhiều.
Anh chị yêu và đến với nhau cũng v́ âm nhạc, rạn vỡ cũng chỉ v́ âm nhạc. Anh đă không vượt qua được quan niệm “xướng ca vô loài” mà các cụ thường nói.
Buổi đầu yêu nhau, anh chinh phục chị bằng những bản nhạc hiếm có, thay v́ những cuộc hẹn ḥ, họ dành thời gian cùng nhau nghe những ca khúc cả hai cùng yêu thích. Cũng có lúc anh đàn chị hát, tuổi trẻ và nhiệt huyết càng làm cho t́nh yêu trở nên gắn bó.
Lúc ấy, chị đi hát cũng chỉ theo phong trào, gặp gỡ bạn bè làm vui, anh không phản đối mà c̣n thường xuyên tháp tùng người yêu đi hát.
Lấy chồng rồi sinh con, chị dành toàn tâm toàn lực cho gia đ́nh bé nhỏ để anh có thời gian cho sự nghiệp. Hàng ngày, chị tới trường làm việc, rồi về nhà chăm sóc chồng con, thời gian dành cho bạn bè cứ ngắn dần lại.
Con đường hoạn lộ của anh ngày càng rộng mở, các con cũng cứng cáp dần lên, chị có thời gian hơn cho ḿnh, niềm đam mê lại trỗi dậy. Chị muốn đi hát trở lại, muốn gặp gỡ bạn bè.
Một phần v́ ghen, một phần v́ những lời bóng gió của người đời, anh t́m cách ngăn cấm chị, từ đó, t́nh cảm vợ chồng cứ mai một dần, khoảng cách cứ rộng dần không sao kéo lại được.
Tự nhận ḿnh là người suy nghĩ đơn giản trong cuộc sống nhưng lại khá cầu toàn trong công việc, lại thêm sự thẳng tính nên nhiều khi chị không tránh khỏi mất ḷng người khác. Nhưng ai giận chị th́ cũng chỉ giận thế thôi, có giận lâu được bao giờ.
Khi đi hát, chị thường nhắc nhở đồng nghiệp và đàn em phải trau chuốt và tôn trọng từng câu từng chữ của ca từ, nhất là với những ca từ của Trịnh – với chị vốn đă trở thành một thứ xác tín.
Đi hát nhiều, cũng không c̣n xa lạ ǵ với cộng đồng những người yêu nhạc Trịnh nhưng khi hỏi về việc ra đĩa chị chỉ cười, nói việc đi hát là đam mê, chỉ cần được hát đă là hạnh phúc. Lê chia tay tôi bằng câu hát:
“Bao nhiêu năm làm kiếp con người/ chợt một chiều tóc trắng như vôi/ lá úa trên cao rụng đầy/ cho trăm năm vào chết một ngày”. Ngoài bờ hiên, nắng lạnh vẫn bay bay.
Đỗ Huệ
theo PNTD
Người đàn bà trót nặng duyên với Trịnh Công Sơn
