Những điều được và mất của World Cup 2014

[vuitoichat]

Tác Giả:Thanh Dũng

Giải vô địch đá banh thế giới đang diễn ra tại Brazil, một xứ Mỹ Châu La Tinh. World Cup không chỉ là cuộc tranh tài thể thao lớn nhất, mà có thể là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong năm 2014.

Khán giả Kansas City xem trận Hoa Kỳ thắng Ghana 2-1 tối Thứ Hai 16-6-2014. Ảnh Suzanne Hogan/KCUR

World Cup hệ trọng đến nỗi một nhân vật bất hảo tên Jose Diaz-Barajas, 49 tuổi, đã đánh đổi bằng cả sự tự do. Diaz-Barajas là một tay trùm buôn lậu ma túy người Mexico vốn bị Hoa Kỳ và cảnh sát quốc tế săn lùng nhiều năm nay nhưng không đạt mấy kết quả. Vậy mà chỉ vì ham mê đá banh quá độ, y đã đặt mua vé xem World Cup bằng chính tên cúng cơm của mình. Khi đang xếp hàng chờ lên phi cơ tại phi trường Rio de Janeiro, trực chỉ Fortaleza, nơi Mexico đối đầu Brazil, Jose Diaz-Barajas đã bị cảnh sát tóm cổ, sắp sửa dẫn độ về Hoa Kỳ.

Những người chống đối tổ chức World Cup tại Brazil.

Một cá nhân khác thuộc vào hàng yếu nhân thế giới, vì để giữ vị thế “quan trên trông xuống người ta trông vào” của mình, lại phải ráng nhịn xem đá banh. Đó là đương kim Tổng Thơ Ký Liên Hiệp Quốc ông Ban Ki-moon. Ông từng có thời là Ngoại Trưởng Nam Hàn. Hôm Thứ Ba 17-6, ông đã tắt TV, không xem đội banh quốc gia Nam Hàn mở màn World Cup đối đầu Liên Bang Nga, để giữ vai trò... trung lập, rồi nhờ thơ ký riêng tường thuật lại vào sáng sớm Thứ Tư.

Lỗi tại... chênh lệch giờ giấc

Vì chênh lệch giờ giấc, mùa World Cup năm nay đặc biệt trở ngại đối với khán giả miền Đông Á, cả Đông Bắc Á lẫn Đông Nam Á. Các trận banh chiếu trực tiếp qua TV thường từ nửa đêm đến 6 giờ sáng. Tại Hoa Lục, vì thức trắng đêm mải mê xem đá banh, con số nhân viên gọi vào sở cáo bịnh tăng vùn vụt. Thậm chí có nhiều dịch vụ ngụy tạo giấy tờ bác sĩ để qua mặt sở làm. Một trong các dịch vụ này là trang web Taobao, ra giá $50 cho mỗi toa bác sĩ giả có đóng dấu bịnh viện hẳn hoi, và chỗ trống để đương sự điền thông tin cá nhân và thời gian xin trễ việc cho thích hợp.

Một vòng quanh thế giới

Bên Thái Lan, một xứ láng giềng với Việt Nam, phe quân đội vừa đảo chánh, đưa một tướng lãnh ra làm thủ tướng lâm thời, nên bị dân chúng oán thán nhiều. Nay đến World Cup, các tướng lãnh nghĩ ra kế... dỗ dành dân chúng bằng cách cho trình chiếu hết các trận banh World Cup trên làn sóng đài TV công cộng miễn phí.

Dân nghèo Brazil ở Sao Paulo xem trận mở màn Brazil-Croatia hôm 12-6-2014. Ảnh Mario Tama/Getty Images

Cũng vì chìu theo thị hiếu dân chúng mê đá banh, chánh phủ xứ Ghana bên Phi Châu đã rút ngân sách mua thêm 50 megawatts điện từ xứ láng giềng Ivory Coast (Bờ Biển Ngà) để chương trình chiếu World Cup không bị gián đoạn. Nhưng đội banh quốc gia Ghana đành phải phụ lòng khán giả nhà khi bó tay thúc thủ trước Hoa Kỳ trong trận cầu đầu tiên. Trên khán đài cũng có mặt Phó Thổng Tống của hai quốc gia, ngồi chung với 39,760 khán giả. Phó Tổng Thống Hoa Kỳ Joe Biden có lẽ không hề thấy lạc lõng vì ít nhất 1/3 trên khán đài là khán giả Hoa Kỳ liên tục vẫy các sắc màu đỏ, trắng, lam ủng hộ cầu thủ nhà.

Hoa Kỳ là cường quốc đá banh ?

Năm nay, khán giả Hoa Kỳ mua vé xem World Cup đông đảo chỉ kém nước chủ nhà: chừng 155,000 vé cả thảy. Trong số những người không đến Brazil, thì 28% cho biết họ dự định xem World Cup qua TV. Con số này gần tương đồng 4 năm trước. Với World Cup 2010 tại Nam Phi, mỗi trận tranh tài có 94.5 triệu người (chừng 31% dân số Hoa Kỳ) đã xem liên tục trong ít nhất 20 phút.

Với mạng ảo internet, World Cup cũng đang là đề tài phổ biến, trên đủ loại trang mạng thông tin hay xã hội hay blog, như Facebook, Google, Reddit, Twitter, Instagram, YouTube, v.v... Khán giả Hoa Kỳ chỉ chịu xếp sau Brazil, đóng góp khoảng 8% các bài viết, bình luận, “comment”... So sánh hơn 230 quốc gia, người Nhật bàn tán về World Cup sôi nổi nhất, chiếm đến 2/5 các bài viết, bình luận, hay “comment”. Có thể nói, ngoài Thế Vận Hội Olympic, ít có sự kiện nào thu hút chú ý toàn cầu như World Cup.

Danielle LaFata, chuyên viên về dinh dưỡng của đội banh quốc gia Hoa Kỳ cũng có mặt tại Brazil. Trước khi các cầu thủ tới Brazil, bà LaFata cùng đầu bếp chánh chef Bryson Billapando đã đi tiền trạm sang khách sạn của Hoa Kỳ tại từng thành phố Sao Paulo, Natal, Manaus và Recife để chuẩn bị bếp núc trước. Ảnh AP Photo/Marcio Jose Sanchez

World Cup có thể là con heo vàng

Tổ chức ngày hội đá banh thế giới có thể mang lại lợi ích kinh tế đáng kể. Đa phần tin rằng một sự kiện lớn lao như vậy sẽ thu hút khách du lịch và tiêu xài, kích thích kinh tế địa phương và nước sở tại. Lượng khán giả mộ điệu đá banh đổ xô về Brazil mùa hè này chắc chắn thúc đẩy doanh số buôn bán hàng thể thao, lưu niệm, dịch vụ khách sạn, giải trí, v.v... Bộ Du Lịch Brazil dự báo khoảng 600,000 du khách sẽ tiêu xài trung bình $2,460 mỗi người trong thời gian lưu lại Brazil thưởng thức World Cup. Tính ra có thể mang về $1.5 tỉ cho hàng quán, tiệm tùng, nhà hàng, khách sạn, v.v...

World Cup cũng có mặt trái

Vì mê xem đá banh World Cup, nhiều người đi làm trễ và về sớm. Có những người nghỉ làm luôn. Mà nếu có đến sở, thì sự mệt mỏi vì thức khuya coi đá banh cũng làm ảnh hưởng đến công việc.

Về du lịch, không phải bao giờ World Cup cũng thăng hoa kỹ nghệ này. Kỳ World Cup 2006 tại Đức Quốc hầu như không thúc đẩy tăng trưởng du lịch, ngược lại còn có nhiều người Đức bỏ đi du lịch ngoại quốc để tránh đám đông cuồng nhiệt. Kỳ World Cup 2002, đồng chủ nhà Nam Hàn lại đón lượng khách du lịch ít hơn cùng thời điểm vào năm trước đó.

Những khán giả mộ điệu theo chân đội banh Hoa Kỳ sang tận Brazil.

“Rằng hay thì thật là hay”

Xem ra, trên bình diện kinh tế tổng thể, World Cup là sự kiện mỗi 4 năm xảy ra một lần, trong thời gian chỉ một tháng, nên ảnh hưởng khả quan nào cũng chỉ mang tính đoản kỳ. Không ít khảo sát đã chứng minh World Cup đa phần chỉ giúp tạo ra các công việc thời vụ, tiền công thấp, trong những kỹ nghệ bán lẻ, phục vụ nhà hàng... Kỳ World Cup 2010, Nam Phi đầu tư $3.9 tỉ, thu về $21.3 tỉ, cộng thêm 159,000 công ăn việc làm, tưởng đâu là lời to. Tuy nhiên, từ sau thời điểm đó đến nay, kinh tế nước này lại suy thoái.

Công việc tổ chức World Cup lần này tại Brazil cũng phải đối diện các thách thức tương tự. Đơn cử vận động trường ở Manaus – một thành phố hẻo lánh giữa rừng rậm Amazon – tốn kém $270 triệu, nhưng chỉ tổ chức 4 trận banh World Cup rồi... thôi, vì ở đây không có đội banh nhà nghề nào sử dụng sân sau đó. Đã có vô số chỉ trích chánh phủ Brazil tiêu tốn hơn $11.5 tỉ để xây/sửa chữa vận động trường, đường sá, và phi trường, trong khi ngân sách cho các dịch vụ an sinh xã hội bị thiếu hụt. Dân chúng đang chuẩn bị nhiều cuộc xuống đường phản kháng trên toàn Brazil trong thời gian diễn ra World Cup.

Cảnh một góc phố Fortaleza ở Brazil trang hoàng đón World Cup. Ảnh JARBAS OLIVEIRA/EPA

TD/baotreonline