Bốn năm tới sẽ có những cuộc đối đầu gay gắt giữa lãnh đạo đảng Dân Chủ California và Tòa Bạch Ốc dưới quyền ông Donald Trump.
Lãnh đạo các ngành và các nhà hoạt động đã chuẩn bị vì ông Trump thường tấn công California trong chiến dịch tranh cử của mình.
Khắp tiểu bang, các giới chức đang tìm cách đối phó với ông Trump.
Thống Đốc Gavin Newsom và nhóm ngân sách của ông đang phát triển một đề nghị về quỹ cứu trợ thiên tai vì cựu tổng thống liên tục đe dọa sẽ giữ lại viện trợ khẩn cấp để khắc phục cháy rừng ở California vì chính sách nước của tiểu bang.
“Cách tốt nhất để bảo vệ California, các giá trị của tiểu bang và quyền lợi của người dân, là chúng ta phải chuẩn bị,” ông Rob Bonta, bộ trưởng Tư Pháp, người đã làm việc với các tổ chức vận động chính sách và bộ trưởng Tư Pháp ở tiểu bang khác khác, nói. “Chúng ta sẽ đấu tranh như trước đây.”
Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, California kiện ông hơn 100 lần về các quy định và việc bãi bỏ quy định của ông.
Ông Bonta cho biết nhóm của ông đã soạn trước các bản tóm tắt và thử nghiệm các lập luận để đối phó những chính sách mà họ tiên liệu ông Trump sẽ theo đuổi, thông qua lệnh cấm phá thai quốc gia và hạn chế tiếp cận thuốc phá thai.
Đó còn là thu hồi quyền miễn trừ của California trong việc quản lý lượng khí thải từ xe hơi của chính họ và hủy bỏ cam kết chuyển đổi sang các phương tiện không phát thải, chấm dứt việc bảo vệ những người nhập cư được đưa vào nước bất hợp pháp khi còn nhỏ, phá hoại các luật kiểm soát súng rộng rãi của tiểu bang, bao gồm cả vũ khí tấn công, súng in 3D và súng ma, thực hiện các yêu cầu nhận dạng cử tri, và tấn công quyền công dân của thanh niên chuyển giới.
“Thật không may, đây là một danh sách dài,” ông Bonta nói với CalMatters vài ngày trước cuộc bầu cử.
California đối đầu với ông Trump
Theo nhiều cách, California được bảo vệ tốt hơn trước những thay đổi trong các quy định của liên bang so với các tiểu bang khác, bởi vì California có khung pháp lý mạnh mẽ riêng và thường đi xa hơn nhiều so với chính phủ liên bang.
Bà Lorena Gonzalez, chủ tịch Liên Đoàn Lao Động California, cho biết các nghiệp đoàn coi thách thức đang diễn ra đối với tính hợp hiến của Ủy Ban Quan Hệ Lao Động Quốc Gia là mối đe dọa lớn hơn nhiều so với bất kỳ hành động nào mà ông Trump có thể làm. Luật California vốn mạnh hơn luật liên bang về mức lương tối thiểu, lương làm thêm giờ, và chống trộm cắp tiền lương.
“Ông ấy không thể làm gì qua Bộ Lao Động để xóa bỏ điều đó,” bà nói.
Nhưng với việc đảng Dân Chủ kiểm soát mọi chức vụ tiểu bang và nắm giữ đại đa số ở cả hai viện tại Quốc Hội, chiến thắng của ông Trump có thể hoàn toàn đảo ngược việc hoạch định chính sách ở California.
Trong nhiệm kỳ đầu của ông, các nhà lập pháp tập trung vào việc đương đầu với chương trình nghị sự liên bang.
Hai thống đốc California trong thời kỳ đó, Newsom và Jerry Brown, đã có các hành động hành pháp để hạn chế hậu quả của việc hủy bỏ các quy định về môi trường, bao gồm phóng vệ tinh theo dõi ô nhiễm và đàm phán với các công ty xe hơi để duy trì tiêu chuẩn độ bền cao hơn.
Văn phòng ông Newsom từ chối thảo luận về lợi hại của cuộc bầu cử tổng thống – mặc dù trong cuộc họp báo tuần trước, ông nói “không có tiểu bang nào được hay mất nhiều hơn California trong cuộc bầu cử này.”
Việc quay lại xung đột tự do là một viễn cảnh đáng ngại đối với cộng đồng doanh nghiệp, vốn thường bị vướng vào các quy định của liên bang và tiểu bang trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump – chẳng hạn như luật năm 2017 hạn chế sự tham gia của người sử dụng lao động vào các cuộc truy quét người nhập cư tại nơi làm việc.
“Việc chính phủ phản ứng, điều đó khiến mọi thứ trở thành lấp lửng,” bà Jennifer Barrera, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành Phòng Thương Mại California, nói. “Khi cả hai không liên kết với nhau thì sẽ tạo ra một số vấn đề cho các thành viên hoạt động ở cấp quốc gia.”
California sẽ đi bao xa?
Khi các đảng viên Dân Chủ tìm cách bảo vệ các giá trị cấp tiến của California, có lo ngại rằng họ sẽ chống lại các kế hoạch của ông Trump bằng cách đi quá đà theo hướng ngược lại và có thể phản tác dụng.
Các quy định liên bang chỉ tạo ra sự khác biệt nhỏ trong chi phí nhà ở tại California, theo ông Theo Dan Dunmoyer, chủ tịch và giám đốc điều hành Hiệp Hội Công Nghiệp Xây Dựng California. Nhưng ông lo ngại phản ứng của tiểu bang có thể vô tình làm suy yếu nỗ lực thúc đẩy xây dựng của họ.
Vào năm 2019, khi chính quyền Trump thu hẹp các biện pháp bảo vệ nguồn nước của liên bang, California đã áp dụng các quy định thậm chí còn mở rộng hơn của tiểu bang mà các nhà phát triển phàn nàn khiến việc xin giấy phép xây dựng trở nên phức tạp và tốn kém hơn.
Sự kiểm soát đảng phái bị chia rẽ cũng có thể khiến Quốc Hội bế tắc hơn nữa, biến tiểu bang lớn nhất nước thành chiến trường cho các cuộc đấu tranh chính sách lớn, đặc biệt là trong các lĩnh vực mà ông Trump không quan tâm.
Ông Trump cũng được ngành công nghệ kỹ thuật coi là con ngựa chứng, có thể trừng phạt các công ty lớn mà ông cho là phản đối ông, ông Kovacevich nói. Mối quan hệ gây tranh cãi như vậy có thể làm tổn hại đến lợi nhuận của họ – và sau đó là doanh thu thuế của California.
Cộng đồng nhập cư ở thế phòng thủ
Chiến dịch tranh cử của ông Trump nhấn mạnh vào việc thực thi chặt chẽ hơn biên giới Mỹ-Mexico và trục xuất hàng loạt, cộng đồng nhập cư lớn ở California – hàng triệu người không có giấy tờ – rơi vào một thời điểm đặc biệt bất ổn và đáng sợ.
Trung Tâm Chính Sách Nhập Cư California, nhóm ủng hộ quyền của người nhập cư, đã chủ trì 15 bài tập lập kế hoạch bối cảnh với hàng trăm người từ các tổ chức trên toàn tiểu bang để chuẩn bị.
“Chúng tôi biết chính quyền Trump sẽ nhắm mục tiêu vào California. Họ đã nhắm mục tiêu vào California trong suốt chu kỳ bầu cử này,” ông Masih Fouladi, giám đốc điều hành của nhóm, nói. “Chúng ta cần phải làm nhiều việc ở California để bảo đảm rằng chúng ta đang tự vệ và bảo vệ cộng đồng của mình.”
Ông Fouladi cho biết, dưới thời ông Trump, các nhóm bảo vệ quyền của người nhập cư sẽ vận động hành lang để bảo đảm các nguồn lực của tiểu bang và địa phương không được sử dụng để giam giữ và trục xuất người dân. Đồng thời, những cư dân không phải là công dân tiếp tục được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ công cộng khác mà tiểu bang đã mở rộng đáng kể trong thập niên qua.
Một ưu tiên có thể là củng cố Đạo Luật Giá Trị California, luật “tiểu bang bảo hộ” năm 2017 nhằm hạn chế sự hợp tác của cảnh sát với các cơ quan nhập cư liên bang. Sau một cuộc chiến lập pháp gây tranh cãi, phiên bản được thông qua đã được thu nhỏ lại so với những gì những người ủng hộ hình dung ban đầu, miễn trừ những người bị kết án về hàng trăm tội danh nghiêm trọng hơn khỏi các biện pháp bảo vệ và cho phép các quan chức nhà tù tiểu bang tiếp tục bàn giao những cá nhân phải đối mặt với lệnh trục xuất.
“Điều chúng tôi hy vọng là giải quyết các quyền của cộng đồng người nhập cư một cách nhân đạo,” ông Fouladi nói.
