Israel tấn công Iran theo cách chưa từng có

[PinaColada]

Chiến dịch quân sự mới nhất của Israel nhắm vào Iran đã đánh dấu một bước ngoặt trong cách Tel Aviv răn đe Tehran với công nghệ chiến tranh hiện đại và nghệ thuật phối hợp cấp chiến lược những tình báo trong bóng tối và không quân công khai.

Năm ngoái, một giám đốc điều hành viễn thông người Israel đang làm việc tại châu Âu nhận được cuộc gọi từ một người bạn cũ ở Tel Aviv: anh có thể thiết kế một chiếc điện thoại trông như Android giá rẻ nhưng có khả năng truyền dữ liệu mã hóa ngụy trang dưới dạng lưu lượng mạng xã hội hay không?

Cùng lúc, một lính dự bị tại công ty khởi nghiệp y tế ở Israel nhận được lời đề nghị từ Đơn vị 9900 - bộ phận nhỏ của quân đội chuyên truy vết manh mối trong các tập dữ liệu khổng lồ - giúp tinh chỉnh thuật toán quân đội để hệ thống nhận diện hình ảnh vệ tinh, phân biệt xe chở xăng và xe chở nhiên liệu tên lửa, Financial Times thuật lại lời của một nhân chứng khi đó.

Không ai trong số họ được tiết lộ rằng chính các công cụ đó đã góp phần vào đợt không kích tuần trước của Israel, khiến cả Iran sửng sốt bởi độ sâu và độ chính xác. Hơn một chục lãnh đạo an ninh và nhà khoa học hạt nhân bị ám sát gần như cùng lúc; hệ thống phòng không bị xóa sổ trước khi kịp khai hỏa; và hàng loạt bệ phóng tên lửa bị phát hiện, tiêu diệt chỉ trong tích tắc.

Chiến dịch không kích sâu vào lãnh thổ Iran giữa tháng 6 không chỉ là hoạt động quân sự thông thường, mà còn là biểu hiện của mô hình phối hợp giữa tình báo - bao gồm Aman (tình báo quân sự) và Mossad (tình báo đối ngoại) - cùng không quân được triển khai bài bản, khiến một học thuyết chiến tranh hỗn hợp hiện đại đang dần hình thành.

Bắt đầu từ những chiếc… container
Khi những vụ nổ rền vang tại Tehran, Mashhad và Isfahan vào ngày 13/6 làm rung chuyển cả hệ thống quân sự của Iran, ít ai biết rằng cuộc tấn công ấy đã được khởi động từ hàng tháng trước - bằng những kiện hàng bình thường đi qua hải quan.

Theo các nguồn tin tình báo phương Tây được Guardian và AP trích dẫn, Mossad đã âm thầm đưa vào Iran các bộ phận drone, thiết bị dẫn đường, pin lithium và hệ thống phá sóng mini, ngụy trang dưới dạng máy móc dân dụng, hàng tiêu dùng hoặc linh kiện công nghiệp. Một phần được đưa qua Iraq và Azerbaijan, phần khác thông qua mạng lưới thương nhân người Iran hoặc kiều dân.

Những thiết bị này được lắp ráp lại ngay gần các căn cứ phòng không Iran, chủ yếu trong kho xưởng thuê tạm tại vùng ngoại ô hẻo lánh, cách xa trung tâm kiểm soát radar của quân đội Iran.

Mossad tung video đặc vụ Israel hoạt động sâu trong Iran
Chỉ vài giờ sau đợt không kích dữ dội bằng 200 máy bay chiến đấu vào ngày 13/6, Israel công bố đoạn video được cho là ghi lại cảnh đặc vụ Mossad lắp ráp tên lửa và máy bay không người lái mang thuốc nổ bên trong lãnh thổ Iran, nhắm vào các mục tiêu gần thủ đô Tehran.
Một quan chức tình báo Israel cũng xác nhận với Axios rằng Mossad “đã thiết lập một căn cứ máy bay không người lái ngay bên trong Iran, sử dụng các thiết bị được bí mật đưa vào từ rất lâu trước khi chiến dịch diễn ra”.

Hoạt động lắp ráp và vận hành được thực hiện bởi lực lượng đặc nhiệm tình báo của Mossad - những người nói tiếng Farsi trôi chảy, có thể trà trộn dễ dàng vào cộng đồng địa phương.

Một sĩ quan tình báo trực tiếp tham gia lựa chọn mục tiêu cho biết Israel đã ứng dụng công nghệ AI tối tân để xử lý lượng lớn dữ liệu thu thập được. Quá trình này bắt đầu từ tháng 10 năm ngoái - chỉ một tháng trước khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ra lệnh kích hoạt kế hoạch tác chiến.

Israel đã theo dõi chương trình hạt nhân Iran suốt 15 năm qua. Chiến dịch lần này dường như đã được chuẩn bị từ nhiều tháng trước và được đẩy nhanh sau khi các đòn tấn công năm ngoái làm suy yếu đáng kể hệ thống phòng không của Iran.

Chuyên gia Michael Horowitz

Điều tra của AP trước đó tiết lộ quân đội Israel đã sử dụng các mô hình AI do Mỹ phát triển để lọc dữ liệu tình báo và chặn thông tin liên lạc nhằm lần theo dấu vết các lực lượng đối địch. Công nghệ này từng được sử dụng trong các cuộc xung đột với Hamas ở Gaza và Hezbollah tại Lebanon.

Trước thời điểm tấn công, Aman đã xác định những “trung tâm trọng lực” cần tập trung như các cụm hỏa lực và chương trình hạt nhân. Đơn vị này đối chiếu hàng nghìn nguồn tin tình báo, và đến tháng 3 năm nay đã hoàn tất danh sách mục tiêu cần tiêu diệt.

Các mục tiêu tiềm năng được phân loại theo nhóm như lãnh đạo, quân sự, dân sự và cơ sở hạ tầng. Những người có liên hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng - lực lượng kiểm soát chương trình tên lửa đạn đạo Iran - đều bị đưa vào danh sách ưu tiên loại bỏ. Danh sách mục tiêu còn bao gồm chi tiết nơi làm việc và nơi sinh hoạt của nhiều tướng lĩnh cấp cao.

“Khoảng trống” cho không quân
Sau khi các thiết bị drone mini, thiết bị gây nhiễu được lắp ráp gần các căn cứ radar và bệ phóng tên lửa âm thầm gây “tê liệt” hệ thống phòng thủ thông tin và chỉ huy của Iran, lực lượng không quân Israel (IAF) đã nhanh chóng triển khai đợt tấn công quy mô lớn, đồng bộ từ nhiều hướng.

Theo tờ Times of Israel, các phi đội F-35I và F-15I của Israel xuất phát từ căn cứ Negev và khu vực biên giới Jordan đã tiến hành hơn 40 đợt không kích liên tiếp.

Mở đầu chiến dịch, Israel đồng loạt đánh vào ít nhất 4 loại mục tiêu trong vài phút: tướng lĩnh cấp cao, hệ thống phòng không bảo vệ các địa điểm chiến lược, hai cơ sở hạt nhân then chốt và các bệ phóng tên lửa tại miền tây Iran - nơi có thể phản ứng lập tức. Yếu tố bất ngờ được tận dụng tối đa.

Nhờ lực lượng tình báo, không quân Irael tấn công vào các địa điểm và nhân vật trọng yếu của Iran như các nhà khoa học hạt nhân và chỉ huy tên lửa chủ chốt, các khu tiếp nhiên liệu, cụm quân sự. Ảnh: Reuters.
Điểm đáng chú ý là nhờ vào dữ liệu tình báo thời gian thực từ Mossad, các máy bay chiến đấu của IAF đã tấn công với độ chính xác cao mà không gặp phải kháng cự đáng kể từ hệ thống phòng không Iran.

Theo dữ liệu từ giới quan sát độc lập, phần lớn các hệ thống phòng không Iran như S-300 đã bị vô hiệu hóa trước khi có thể phát hiện hoặc phản công. Các drone mini đã thành công trong việc giảm khả năng tổng phản công của Iran từ xấp xỉ 1.000 lần phóng xuống chỉ còn khoảng 200 lần

Ít nhất 60% năng lực phóng tên lửa tầm xa của Iran được cho là đã bị loại bỏ trong vòng 48 giờ sau đợt không kích, theo ước tính của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS). Reuters cho biết, chiến dịch tấn công của Israel đã “làm tê liệt tạm thời khả năng tấn công trả đũa của Iran”. Đây là một trong những đợt không kích hiếm hoi mà Iran gần như không thể phản ứng ngay tức thì.

“Đòn khai màn chỉ mới là khởi đầu. Để có thể triệt hạ cùng lúc 15 nhân vật chủ chốt là một điều không hề đơn giản, nhưng khi đã vô hiệu hóa các trung tâm ra quyết định, bạn sẽ làm chậm đáng kể phản ứng của đối phương và kéo dài thời gian kiểm soát”, cựu sĩ quan tình báo cấp cao Miri Eisin bình luận.

Chiến lược kết hợp đa tầng
Khác với các chiến dịch đơn phương trước đây, chiến dịch lần này của Israel thể hiện một mô hình phối hợp nhiều tầng giữa các lực lượng.

Không còn là các đợt không kích rải rác hay trinh sát đơn lẻ, Israel đã phát triển một chuỗi tác chiến có khả năng cập nhật - tấn công - đánh giá liên tục, không ngắt đoạn. Từ việc thu thập thông tin, phân tích dữ liệu, cài cắm thiết bị gây nhiễu, đến triển khai các cuộc không kích chính xác, mỗi bước đều được thực hiện dựa trên chuỗi thông tin kết nối liền mạch.

Thực chất, chiến dịch này là kết quả của một quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều năm, trong đó ba lực lượng nòng cốt gồm Cục Tình báo Quân đội Aman, Cơ quan Tình báo Đối ngoại Mossad và Đơn vị 8200 chuyên về tình báo tín hiệu và mạng, phối hợp chặt chẽ để xây dựng một “ngân hàng mục tiêu” (target bank) luôn được cập nhật liên tục.

“Đây là một kiểu chiến tranh tự động hóa thông minh - nơi các cảm biến và dữ liệu tình báo không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà là thành tố trung tâm để tổ chức hỏa lực”, một cựu quan chức an ninh phương Tây đánh giá.

Bên cạnh đó, cuộc tấn công ồ ạt và đang diễn ra vào Iran đánh dấu một bước ngoặt lớn trong học thuyết quân sự của Israel kể từ sau đợt tấn công của Hamas - đồng minh của Iran, vào tháng 10/2023, cây viết kỳ cựu Patrick Kingsley của New York Times nhận định.

Trong gần hai thập kỷ, Israel tránh né một cuộc chiến toàn diện với các kẻ thù hàng đầu. Nước này chỉ thực hiện các cuộc xung đột giới hạn với Hamas nhưng cuối cùng vẫn cho nhóm này duy trì quyền lực tại Gaza.

Mối quan hệ với Hezbollah ở Lebanon vốn căng thẳng nhưng giữ được sự tĩnh lặng, khi lực lượng này củng cố vị trí ở miền nam Lebanon. Còn Iran - dù Israel từng lên kế hoạch tấn công lớn - chỉ bị đe dọa bằng các chiến dịch bí mật, quy mô nhỏ.

Rõ ràng, “những mảng chuyển cực” ấy không chỉ phản ánh sự thay đổi trong tư duy quân sự của Tel Aviv, mà còn thấy sự chuẩn bị đủ lâu và rất bài bản trong mô hình “chiến tranh hỗn hợp” của nước này.

VietBF@ sưu tập