Vụ Phạm Thoại rút hơn 16 tỉ đồng tiền từ thiện: Công an vào cuộc trong trường hợp nào?

[miro1510]

Tổng số tiền ủng hộ bé Bắp điều trị bệnh thông qua tài khoản thiện nguyện do Phạm Thoại đứng tên là hơn 16 tỷ đồng, số dư hiện tại còn hơn 50 triệu.

Phạm Thoại và chị Lê Thị Thu Hòa - mẹ bé Bắp.

Vụ việc bắt đầu tư ngày 4/11/2024, Tiktoker Phạm Thoại đăng bài viết "Thư ngỏ lời giúp đỡ", kêu gọi quyên góp vì bé Bắp nguy kịch, cần gấp 6-7 tỉ đồng chữa trị tại Trung Quốc. Anh cho biết đã sử dụng một ứng dụng công nghệ có tên Thiện nguyện để gây quỹ, cho phép mọi người kiểm tra giao dịch như sao kê online.

Đến trưa 24/2, tài khoản gây quỹ do Phạm Thoại đứng tên trên ứng dụng này ghi nhận số tiền tổng thu cho chiến dịch hỗ trợ bé Bắp là hơn 16,7 tỉ đồng, tuy nhiên, số tiền trong tài khoản hiện chỉ còn hơn 54,7 triệu đồng. Số còn lại đã được rút khỏi tài khoản.

Nhiều người dùng mạng xã hội, đặc biệt là những người đã góp tiền ủng hộ mẹ con Bắp mong muốn được biết số tiền của họ ra sao.

Ở một diễn biến khác, sau nhiều lần từ chối cập nhật tình hình bé Bắp, mẹ bé khiến dư luận hoài nghi. Khi được hỏi về sao kê số tiền quyên góp hàng tỉ đồng, bà cho rằng chỉ cần Phạm Thoại kiểm tra là đủ. Thậm chí, bà còn thách thức rằng đây là tiền quyên góp tự nguyện, không ai bị ép buộc, nên không cần giải trình.

Bài đăng trên mạng xã hội trước đó.

Luật sư Lê Trung Phát - Giám đốc Hãng luật Lê Trung Phát (Đoàn Luật sư TP HCM) cho rằng, vì kêu gọi quyên góp thông qua tài khoản ngân hàng của Phạm Thoại, anh ấy có nhiều cách để công khai thông tin người ủng hộ như tự lập danh sách gồm tên, số tiền, thời gian ủng hộ hoặc yêu cầu ngân hàng cung cấp sao kê tài khoản. Tuy nhiên, để bảo đảm tính minh bạch và khách quan, việc sao kê từ ngân hàng sẽ đáng tin cậy hơn so với danh sách do cá nhân tự lập.

Điều 5 của Nghị định 93 quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, bao gồm báo cáo, cung cấp thông tin sai sự thật, chiếm đoạt, sử dụng sai mục đích hoặc lợi dụng nguồn đóng góp tự nguyện để trục lợi.

Do đó, để chứng minh sự minh bạch và bảo vệ bản thân, Phạm Thoại cần công khai đầy đủ các thông tin theo quy định của pháp luật, đặc biệt là tổng số tiền đã nhận và tổng số tiền đã chuyển cho mẹ cháu Bắp. Với số tiền lớn, việc chứng minh cần thông qua chuyển khoản ngân hàng, vì ít ai giao dịch bằng tiền mặt trong trường hợp này. Lệnh hoặc giấy chuyển tiền là bằng chứng khách quan và minh bạch nhất.

Nếu Phạm Thoại không thực hiện các yêu cầu trên, chính anh ấy sẽ đặt mình vào tình thế khó. Nghĩa vụ công khai không chỉ để bảo vệ cá nhân anh mà còn là quyền lợi chính đáng của những người đã ủng hộ. Họ có quyền biết số tiền mình đóng góp có được sử dụng đúng mục đích hay không. Nếu Phạm Thoại không công khai, người ủng hộ có quyền nghi ngờ và gửi đơn yêu cầu cơ quan công an vào cuộc xác minh.

Trong trường hợp cơ quan điều tra phát hiện có dấu hiệu sai phạm thì hành vi sai phạm này có thể sẽ bị khởi tố tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo điều 174 Bộ Luật Hình sự với mức hình phạt có thể đối mặt là phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến tù chung thân (tùy thuộc vào giá trị chiếm đoạt).

Cũng theo luật sư, Điều 23 của Nghị định 93 quy định rõ trách nhiệm của người kêu gọi từ thiện là phải công khai thông tin về số tiền đã nhận. Điều này đồng nghĩa với việc người ủng hộ có quyền biết số tiền họ đóng góp có được ghi nhận và sử dụng đúng mục đích hay không.

Nếu người ủng hộ nghi ngờ người kêu gọi có dấu hiệu gian dối, lợi dụng lòng tin để chiếm đoạt tiền từ thiện, họ có quyền gửi đơn tố giác tội phạm lên cơ quan công an để yêu cầu xác minh, điều tra và xử lý. Trong trường hợp này, do số tiền được công bố ban đầu khá lớn, đơn tố giác sẽ được gửi đến công an cấp tỉnh để thụ lý.

Việc xác định có vi phạm hay không sẽ do cơ quan công an tiến hành điều tra, xác minh. Khi nộp đơn tố giác, người tố giác cần thu thập các bằng chứng liên quan, bao gồm: chứng từ chuyển tiền, thông tin về tổng số tiền tiếp nhận do người kêu gọi công bố, cũng như bằng chứng về việc người tiếp nhận không công khai minh bạch tài khoản thông qua sao kê.

Nếu có sai phạm, người kêu gọi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản". Trong trường hợp người nhận tiền từ thiện (người được hỗ trợ) có hành vi thông đồng, họ cũng có thể bị xử lý với vai trò đồng phạm. Khi đó, người ủng hộ sẽ được xem là bị hại trong vụ án hình sự và có quyền yêu cầu giải quyết vấn đề dân sự, bao gồm việc buộc người vi phạm hoàn trả toàn bộ hoặc một phần số tiền sau khi trừ đi các khoản chi hợp pháp.

Giữa ồn ào, tối 23/2, Phạm Thoại cập nhật hình ảnh của bé Bắp trong quá trình chữa trị bệnh. Dưới phần bình luận, bên cạnh những lời động viên, một số cư dân mạng cũng đặt thắc mắc về khoản tiền từ thiện mà Phạm Thoại đã kêu gọi quyên góp cho mẹ con bé Bắp.

Một netizen thậm chí còn để lại bình luận mỉa mai: "Đại ca (ý chỉ Phạm Thoại - PV) có đớp mớ nào không ta". Trước câu hỏi này, Phạm Thoại chỉ đáp vỏn vẹn 4 từ: "Cũng được một ít".