Mỹ - Trung chạy đua vũ trang?

Trung Quốc đóng tàu sân bay, phát triển tên lửa đạn đạo diệt hạm, thử nghiệm máy bay tàng hình…khiến nhiều tướng lĩnh Mỹ kêu gọi cần có sự đáp trả tương ứng.

Năm 1996, Trung Quốc phóng tên lửa đạn đạo và tập trận gần Đài Loan nhằm răn đe nước này chớ tổ chức trưng cầu dân ý về quy chế độc lập.

Khi đó, Mỹ chỉ cần cử hai tàu sân bay tới gần eo biển Đài Loan là đủ sức “dọa” Trung Quốc, khiến mọi chuyện đâu lại vào đấy. Khi đó, đây được coi là màn phô trương cơ bắp hoành tráng của quân đội Mỹ mà hải quân Trung Quốc không đủ sức phản kháng.

Mỹ có 11 tàu sân bay, tất cả chạy bằng năng lượng hạt nhân. Họ cũng có 10 tàu đổ bộ cỡ lớn có thể chở nhiều trực thăng và làm sân bay cho phản lực.

Tuy nhiên, tình hình hiện tại khác 15 năm trước rất nhiều bởi từ cũng từ năm 1996, Trung Quốc đẩy nhanh hơn nữa chương trình hiện đại hóa các hệ thống quân sự với phương châm là chống lại “sự thâm nhập” từ bên ngoài với trọng tâm là các vũ khí siêu hiện đại.

Có nhiều vũ được ra đời trong chiến lược này, điển hình là việc Trung Quốc đóng tàu sân bay..., chế tạo tên lửa đạn đạo siêu thanh (DF2D), đủ sức hạ gục tàu sân bay Mỹ từ khoảng cách trên 1.500 km... Hiện tên lửa này vẫn nằm trong màn bí mật, chưa ai nắm chắc sức mạnh của nó nhưng nếu những dự đoán thành sự thực, nó sẽ buộc Mỹ phải cân nhắc kỹ hơn khi đưa tàu tới bảo vệ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan hay bất kỳ một quốc gia nào khác tại Tây Thái Bình Dương...

Có thể nói, ngày ra đời DF21D là 11/9 của hải quân Mỹ bởi từ sau thế chiến thứ II, sức mạnh răn đe phi hạt nhân của Mỹ phụ thuộc phần lớn vào các tàu sân bay. Nay nếu Trung Quốc có DF21D - khắc tinh của hàng không mẫu hạm - thì sức mạnh răn đe của Mỹ ở châu Á sẽ tụt giảm mạnh và các đồng minh sẽ không còn tin tưởng Mỹ như trước.
Khi nhận định về DF21D, bản thân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates cũng phải thừa nhận, chính loại tên lửa này mà hải quân Mỹ phải cắt giảm chương trình xây dựng tàu tuần tra DDG-1000 bởi những chiến hạm này không có hệ thống chống tên lửa. Đồng thời, Mỹ cũng tiếp tục và tăng cường chi tiền cho các dự án phát triển máy bay ném bom hạt nhân tầm xa, thiết bị làm nhiễu điện từ, các hệ thống radar và công nghệ phóng vệ tinh mới...

Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates cũng khẳng định: “Việc Trung Quốc đầu tư vào vũ khí chống hạm và tên lửa đạn đạo có thể đe dọa sức mạnh của Mỹ, việc Mỹ giúp đồng minh ở Thái Bình Dương”.
Sự lớn mạnh của quân đội Trung Quốc được đẩy lên mức cao hơn khi Trung Quốc trình làng máy bay thế hệ thứ 5 hôm 11/1, thách thức vị thế vượt trội của không quân Mỹ trong khu vực Thái Bình Dương. Màn giới thiệu J-20 ấn tượng tới nỗi ông chủ Lầu Năm Góc phải bày tỏ sự lo ngại của mình; còn hàng loạt quan chức quân sự cao cấp của Mỹ thì kêu gọi dừng cắt giảm ngân sách cho nhiều loại vũ khí.

Sáng lập viên Globalsecurity.org John Pike nhận định, nếu Trung Quốc sử dụng và đánh chìm tàu sân bay Mỹ thì đó sẽ là vụ việc lớn hơn cả Trân Châu Cảng và 11/9 cộng lại. Việc Mỹ và Trung Quốc tăng cường phát triển vũ khí kỹ thuật cao khiến tình hình Tây Thái Bình Dương nói riêng và thế giới nói chung lo.

Nhà nghiên cứu Aleksandr Fedorovski của Trung tâm nghiên cứu châu Á-Thái Bình Dương thuộc Viện kinh tế thế giới và quan hệ quốc tế thuộc Viện hàn lâm khoa học Nga nhận định: “Khu vực chưa có hệ thống duy trì sự cân bằng, ổn định chính trị, quân sự. Họ chưa thiết lập được hệ thống, các thỏa thuận quốc tế để qua đó ổn định tình hình tại đây”.

Theo RUVR, giải pháp là cần phát triển hợp tác quốc tế trong mục tiêu đảm bảo sự bình ổn tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Đặc biệt, an ninh sẽ được tăng cường nếu nếu đạt tới giải pháp về vấn đề hạt nhân Triều Tiên.

Ông Aleksandr Fedotovski khẳng định: “Có thể bắt đầu với bán đảo Triều Tiên, nơi đan xen quyền lợi của Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Nga. Cần tính đến những bước đi nhân nhượng để đạt tới bình thường hóa chính trị. Những thay đổi tích cực từ đây sẽ kéo theo sự cải thiện tình hình, đồng thời giúp tích lũy thêm kinh nghiệm của những hiệp định pháp lý quốc tế tương ứng”.

Nhìn chung, các điều kiện hiện tại còn xa mới có thể cho ra kết quả như trên. Tuy nhiên tín tích cực là ngay cả Mỹ và Trung Quốc giờ đây cũng bắt đầu nhận thức được rằng, chạy đua vũ trang là việc không có triển vọng.

Mỹ, Trung nối lại đàm phán về quân sự.

Ít nhất thì họ cũng quyết định quay trở lại bàn đối thoại mà minh chứng là chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates đến Trung Quốc và sắp tới sẽ là chuyến công du của Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đến nước Mỹ.

Đối thoại dù sao cũng tốt hơn vũ lực.

Nam Việt
(theo Foreign Policy, RUVR,Diplomat)