Canh bạc sinh tử: Ukraine chấp nhận trả giá cực đắt để chặn bước tiến sâu của quân Nga ở trung tâm Donbass

[june04]

Quân đội Ukraine (AFU) trong tháng qua tạm thời thành công để làm chậm bước tiến của quân đội Nga ở trung tâm Donbass. Tuy nhiên, chiến thuật này đi kèm một cái giá rất lớn: nhiều đơn vị phòng thủ chủ lực của Ukraine đã phải rút khỏi các mặt trận khác để củng cố phòng tuyến Pokrovsk–Kostyantyni vka, tạo ra lỗ hổng nguy hiểm tại nhiều khu vực trọng yếu dọc chiến tuyến, theo hãng tin độc lập Meduza.

Binh sĩ Ukraine. Ảnh Getty Images.

Theo Meduza, quân Nga đã tiến sâu về hướng Sloviansk, chiếm được rừng Kreminna – khu vực mà Ukraine từng giữ vững từ cuối năm 2022. Trong khi đó, một cánh quân khác gần như không gặp kháng cự khi tiến dọc biên giới hành chính giữa hai vùng Dnipropetrovsk và Zaporizhzhia. Ngoài ra, các điểm nóng nhỏ cũng bùng phát quanh Orikhiv (phía nam Zaporizhzhia) và Kupyansk (tỉnh Kharkov).

Nga mở mũi đột phá tại Dobropillia
Tuyến Pokrovsk–Kostyantyni vka đang trở thành tâm điểm khốc liệt nhất ở chiến trường Donbass, miền Đông Ukraine. Đầu tháng 8, các đơn vị thuộc Tập đoàn quân 51 của Nga đã xuyên thủng phòng tuyến Ukraine khoảng 20 km giữa hai làng Nykanorivka và Volodymyrivka, áp sát tuyến đường chiến lược Dobropillia–Kramator sk.

Đến giữa tháng 8, Ukraine điều lực lượng dự bị từ các khu vực khác như Sumy, Kupyansk, Chasiv Yar và Dnipropetrovsk tới củng cố mặt trận này, buộc quân Nga phải rút lui khỏi tuyến đường chính. Các nỗ lực bao vây, cắt đứt mũi thọc sâu của Nga trong khu vực gặp bế tắc.

Đáp trả, Moscow tăng cường quân tiếp viện – trong đó có cả các lữ đoàn lính thủy đánh bộ – nhằm củng cố mũi tấn công. Tới đầu tháng 10, Nga đã ổn định được khu vực đột phá quanh Dobropillia, kiểm soát nhiều làng mạc dọc tuyến.

Dẫu vậy, các nhà phân tích cho rằng, việc quân Nga tiếp tục tiến về Dobropillia hoặc Kramatorsk sẽ gặp rất nhiều trở ngại bởi Nga chưa chiếm được các trục đường hậu cần lớn, khiến việc tập kết và bảo vệ lực lượng trở nên rủi ro.

Siverskyi Donets: Nga chiếm rừng Kreminna, đe dọa Siversk và Lyman
Sau nhiều năm giao tranh, quân Nga cuối cùng đã chiếm trọn rừng Kreminna – một vùng rừng rộng lớn ở bờ bắc sông Siverskyi Donets. Hai hướng tấn công song song từ Bilohorivka và Torske giúp họ ép lực lượng Ukraine rút qua sông.

Đến cuối tháng 9, Nga chiếm được Zarichne, một phần làng Yampil và áp sát Siversk từ phía bắc, đông và nam. Việc Siversk nằm ở vùng trũng trong khi Nga kiểm soát các cao điểm xung quanh khiến thành phố này rơi vào thế hiểm nguy.

Thậm chí, thị trấn Lyman – đầu mối giao thông then chốt – đã gần như bị bao vây. Nga hiện kiểm soát Shandryholove ở phía tây bắc và cắt đứt tuyến đường tới Siversk. Tuyến tiếp vận duy nhất còn lại của Ukraine là qua cầu phà ở Raihorodok, gần Sloviansk, nhưng liên tục bị không kích.

Mặc dù vậy, sông Siverskyi Donets cũng tạo thành tuyến phòng thủ tự nhiên, giúp Ukraine có thể cầm cự lâu hơn. Tuy nhiên, nếu Nga chiếm được Siversk, họ sẽ có vị thế thuận lợi để mở lại chiến dịch dọc bờ nam con sông.

Hiện cuộc tấn công của Nga đã làm tan vỡ thế trận của quân Ukraine quanh Lyman. Một phần của Quân đoàn 3 – bao gồm Lữ đoàn tấn công số 3 của Ukraine – đã bị cắt rời khỏi đội hình chính. Dù vậy, Ukraine vẫn đang phản công ở cánh bắc, chiếm lại làng Ridkodub, song chưa thể tạo được đột phá để giải vây Lyman.

Chiến sự lan tới khu vực Dnipropetrovsk
Không chỉ Dobropillia, Nga còn mở rộng tấn công về phía nam Pokrovsk – nơi giao nhau giữa ba vùng Dnipropetrovsk, Donetsk và Zaporizhzhia. Lực lượng Nga từ Tập đoàn quân “Trung tâm” và Sư đoàn thiết giáp 90 đã vượt sông Vovcha, đe dọa trực tiếp tuyến đường chiến lược Hulyaipole–Pokrovske , vốn là trục hậu cần quan trọng của Ukraine.

Do thiếu quân, Ukraine buộc phải chiến đấu theo kiểu “phòng thủ cơ động” – không còn duy trì được tuyến cố định, mà chỉ dùng các đợt phản công nhỏ để làm chậm đà tiến của đối phương. Dù tái chiếm tạm thời một số làng, trong một tháng qua, Nga đã tiến được từ 12–17 km.

Nguy cơ mới ở Zaporizhzhia
Cùng lúc, Nga nối lại tấn công quanh Orikhiv – nơi từng là hậu cứ của Ukraine trong chiến dịch phản công mùa hè 2023 – và dồn ép từ hai hướng: nam (qua Robotyne) và đông (qua Mala Tokmachka).

Xa hơn về phía tây, quân Nga đẩy mạnh áp lực dọc bờ sông Dnipro, đặc biệt là khu vực từng là hồ chứa Kakhovka (nay đã khô sau khi đập bị phá hủy năm 2023). Họ đã chiếm Kamianske, kiểm soát phần lớn Stepnohirsk và Prymorske. Nếu Nga tiến đến sông Konka, họ có thể triển khai UAV tấn công sâu vào thành phố Zaporizhzhia.

Nhìn chung, sau khi chuyển trọng tâm phòng thủ sang Donbass, Ukraine đã tạm thời ngăn chặn được mũi tấn công chiến lược của Nga tại mặt trận trung tâm— nhưng để lại những lỗ hổng lớn ở các vùng khác. Với việc Nga mở rộng tấn công từ Kreminna tới Zaporizhzhia, Kiev đang phải đối mặt với bài toán sinh tử: giữ Donbass bằng mọi giá hay mạo hiểm để các mặt trận khác sụp đổ.