Chuyên gia nói về chiến lược quốc phòng mới của Mỹ (kỳ 1 & 2)

Tổng thống Mỹ Obama đã công bố chiến lược quốc phòng mới, tập trung chủ yếu vào khu vực châu Á - Thái Bình Dương, thế giới phản ứng rất khác nhau trước tuyên bố này.

Theo đó chiến lược quốc phòng mới của Mỹ sẽ tập trung vào phát triển không quân và các phương tiện bay không người lái, chiến tranh mạng, thu nhỏ quy mô của lục quân và thủy quân lục chiến. Tiếp đó là chuyển đổi khu vực tập trung chiến lược từ châu Âu và Trung Đông sang châu Á- Thái Bình Dương.

Sau tuyên bố của Tổng thống Obama, các nước đồng minh của Mỹ tại châu Á cũng như các quốc gia khác phản ứng khá thận trọng trước chiến lược quốc phòng này.

Phản ứng của Trung Quốc

Trung Quốc, quốc gia được cho là sẽ chịu ảnh hưởng nhiều nhất đối với chiến lược quốc phòng mới của Mỹ vẫn chưa có nhiều phản ứng từ các quan chức chính phủ cho đến quân đội.

Ngay sau khi Mỹ công bố chiến lược quốc phòng mới, Tân Hoa Xã lập tức có bài viết với tiêu đề “Sự hiện diện của Mỹ tại châu Á có thể thúc đẩy sự ổn định trong khu vực nhưng cũng đe dọa hòa bình khu vực”.

Bài viết có đoạn, “Sự tăng cường hiện diện của Mỹ ở châu Á - Thái Bình Dương sẽ giúp Bắc Kinh duy trì môi trường hòa bình, ổn định trong khu vực, điều đó có thể tạo điều kiện cho Trung Quốc rảnh tay tập trung phát triển kinh tế".

Tuy nhiên, Tân Hoa Xã cũng không quên cảnh báo: “Khi tăng cường sự hiện diện trong khu vực, Mỹ nên tránh các hành động chứng tỏ sức mạnh “cơ bắp” của mình, điều này chẳng những không giải quyết được các tranh chấp trong khu vực mà còn làm phức tạp thêm tình hình”

Chưa hết, bài viết còn lên tiếng “dạy khôn” rằng “Hoa Kỳ nên học hỏi từ những kinh nghiệm đau đớn trong quá khứ, đóng góp vai trò xây dựng khu vực châu Á - Thái Bình Dương thay vì bất cẩn thực hiện chủ nghĩa quân phiệt.

Trên thế giới Mỹ là quốc gia có khả năng lớn nhất để đảm bảo hòa bình ổn định và cũng là quốc gia mạnh mẽ nhất để gây mất ổn định, với quyền lực lớn nên đi kèm với trách nhiệm, Mỹ cần hết sức thận trọng với sức mạnh quân sự của mình”

Báo chí Trung Quốc phản ứng khá tiêu cực trước chiến lược quốc phòng mới của Mỹ. Ảnh minh họa

Tiếp nối chuỗi bình luận cảnh báo sự tăng cường hiển diện của Mỹ tại châu Á - Thái Bình Dương, Thời báo Hoàn Cầu có đoạn bình luận “Hoa Kỳ không thể ngăn chặn sự trỗi dậy của Trung Quốc”. Tờ báo này còn kêu gọi quân đội tập trung phát triển các loại vũ khí tầm xa nhằm đối phó với Hải quân Mỹ.

Dù các tờ báo lớn của Trung Quốc phản ứng khá tiêu cực trước chiến lược quốc phòng mới của Mỹ, tuy nhiên các nhà phân tích, các chuyên gia quân sự, học giả lại có những nhìn nhận khá tích cực về vấn đề này.


Giáo sư Jin Canrong


Tiến sĩ Yuan Peng


Bà Bonnie Glaser


Tiến sĩ Sun Zhe

Giáo sư Jin Canrong, phó hiệu trưởng Trường nghiên cứu Quốc tế thuộc ĐH Nhân Dân Bắc Kinh nhận định: “Một quốc gia quân sự luôn tìm kiếm những điều tốt nhất nhưng cũng luôn chuẩn bị cho những điều tồi tệ nhất.

Chiến lược quốc phòng mới của Mỹ là không thực sự rõ ràng, ngay cả khi so sánh với mục tiêu và chiến lược của Trung Quốc cũng như tương lai của Triều Tiên”.

Tiến sĩ Yuan Peng, người đứng đầu bộ phận Hoa Kỳ tại Viện nghiên cứu Quan hệ quốc tế Trung Quốc đương đại nhận xét: “Nó không có nghĩa rằng Hoa Kỳ đang cố gắng kiềm chế Trung Quốc, những gì họ làm là bảo hiểm cho sự rủi ro, nhưng họ vẫn hy vọng sẽ có mối quan hệ tích cực”.

Một số nhà phân tích chính trị tại Mỹ cũng đồng tình với quan điểm của hai chuyên gia người Trung Quốc nói trên. Denny Roy, một chuyên gia an ninh tại Trung tâm Đông Tây ở Hawaii nói. “Chiến lược quốc phòng mới của Mỹ nhấn mạnh đến các kịch bản bi quan nhất và nhất thiết phải có một chính sách để bảo hiểm cho những rủi ro này”

Bà Bonnie Glaser, một nhà nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược quốc tế CSIS tại Washington nhận định: “Trung Quốc sẽ không sai lầm khi kết luận những gì mà Hoa Kỳ đang làm có liên quan đến quá trình hiện đại hóa quân đội của mình. Nhưng sẽ là một sai lầm khi cho rằng Hoa Kỳ đang coi Trung Quốc là kẻ thù. Có những khu vực chúng tôi cạnh tranh và có những khu vực chúng tôi hợp tác với nhau. Điều quan trọng là ngăn chặn sự cạnh tranh chiến lược áp đảo sự hợp tác lẫn nhau”.

Tuy nhiên, một số học giả và nhà phân tích khác tại Trung Quốc tỏ ra khá lo lắng với chiến lược quốc phòng mới của Mỹ. Họ cho rằng, không có mối đe dọa ngay lập tức đối với Trung Quốc, nhưng điều này có thể thúc đẩy chiến tranh lạnh trong thời gian tới.

Giáo sư Yuan Wei tại ĐH Nhân Dân Bắc Kinh nhận định: “Nó sẽ làm hỏng sự tin tưởng lẫn nhau, nếu điều này đặt ra một mối đe dọa tiềm năng, nó có thể dẫn đến một vòng tròn luẩn quẩn và làm sâu sắc hơn những nhận định sai lầm.

Rất tự nhiên, người Trung Quốc luôn nghĩ rằng họ là một mục tiêu quan trọng, điều đó có thể dẫn đến việc hình thành một cuộc khủng hoảng tiềm năng”.

Sun Zhe, chuyên gia an ninh tại bộ phận Quan hệ Quốc tế của ĐH Thanh Hoa, Trung Quốc chia sẽ lo lắng: “Trong khi đối mặt với vị thế mới của Washington, Trung Quốc có thể đã không có sự lựa chọn, nhưng Trung Quốc sẽ tiến hành bảo hiểm rủi ro cho mình.

Chúng tôi sẽ không phàn nàn về chính sách mới của Mỹ, nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường sức mạnh quân sự, tôi lo ngại sự leo thang của cuộc chạy đua vũ trang điều đó sẽ hình thành một cuộc khủng hoảng tiềm năng”

Ông Sun Zhe nhận định rằng, tâm điểm của cuộc khủng hoảng tiềm năng tại châu Á sẽ là Biển Đông. Ông cho rằng sở dĩ Washington nghiêng hẳn về châu Á là lo ngại sự lớn mạnh của quân đội Trung Quốc.

Còn Giáo sư Jin Canrong cho biết: “Chiến lược mới của Mỹ là một bước tiến trong cùng một hướng, các nhà lãnh đạo Trung Quốc cần chuẩn bị tâm lý cho điều này, họ (lãnh đạo Trung Quốc) không nên giận và cũng không nên quá lo lắng.

Tuy nhiên, Giáo sư Jin cho rằng chiến lược quốc phòng mới của Mỹ sẽ là một cái cớ để quân đội yêu cầu nhiều ngân sách quốc phòng hơn.

Đằng sau chiến lược "thắng - hòa" của Mỹ:

Quốc Việt(ĐVO)

TQ chỉ thấy hình minh hoạ thôi mà đã có thằng ỉa ra quần , thằng ỉa lu , kakaka , còn đảng CSVN thì chạy theo TQ để bưng bô liếm đít , kakakaka .

Một số chuyên gia quân sự cho rằng, chiến lược quốc phòng mới của Mỹ là sự phát triển tiếp theo của học thuyết Không - Hải chiến (AirSea Battle).

Phản ứng của các nước đồng minh của Mỹ ở châu Á

Ngoại trừ báo chí Trung Quốc dồn dập nói về chiến lược quốc phòng mới của Mỹ, các quốc gia còn lại tại châu Á, kể cả các đồng minh thân cận chưa đưa ra phản ứng.

Xét một cách toàn diện, chiến lược quốc phòng mới của Mỹ vẫn chung chung và không thực sự rõ ràng về những gì Mỹ sẽ làm tại châu Á.

Đối với Trung Quốc họ coi sự chuyển dịch chiến lược quốc phòng của Mỹ là nhằm để kiềm tỏa họ, còn với các quốc gia khác nhất là các đồng minh của Mỹ "hình hài" chiến lược quốc phòng mới và tác động của nó như thế nào, họ chưa hình dung rõ rệt.

Chiến lược quốc phòng mới của Mỹ tác động như thế nào đến an ninh châu Á vẫn là ẩn số phía trước. Ảnh minh họa

Hàn Quốc

Tờ Chosun Ilbo của Hàn Quốc có bài viết tiêu đề “Chiến lược quốc phòng mới của Mỹ tác động như thế nào đến Hàn Quốc?” nhận định, chiến lược quốc phòng mới của Mỹ sẽ tác động tiêu cực đến Hàn Quốc.

Dù Bộ Quốc phòng Hàn Quốc phủ nhận nhận định này, các chuyên gia quân sự Hàn Quốc vẫn bày tỏ lo ngại, chính sách cắt giảm quy mô lục quân và thủy quân lục chiến sẽ làm giảm khả năng hỗ trợ Hàn Quốc.

Mỹ và Hàn Quốc từng có cam kết triển khai khoảng 690.000 lính thủy đánh bộ Mỹ tại nam bán đảo Triều Tiên. Các binh lính này có nhiệm vụ bảo vệ chế độ Seoul nếu xảy ra chiến tranh với Triều Tiên. Đến nay, cam kết này trở nên lung lay với chiến lược quốc phòng mới của Mỹ dù Seoul đã lấy lại quyền kiểm soát các hoạt động quân sự tại Hàn Quốc từ tháng 12/2005.

Ông Song Dae-sung, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Sejong tại Hàn Quốc cho biết: “Phạm vi can thiệp của Mỹ tại bán đảo Triều Tiên phụ thuộc vào hoàn cảnh chính trị sau khi việc bàn giao kiểm soát hoạt động thời chiến cho Hàn Quốc hoàn tất”.


Ông Song Dae-sung.

Số lĩnh Mỹ đóng tại Hàn Quốc có khoảng 28.500 người, Tổng thống Obama và các quan chức Lầu Năm Góc nhiều lần khẳng định sẽ duy trì lực lượng này.

Ông Kim Sung-gul tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc phòng Hàn Quốc nhận định: “Washington có thể yêu cầu Hàn Quốc gánh vác phần lớn chi phí cho việc duy trì quân đội Mỹ tại Hàn Quốc ngay sau năm 2013”.

Đài Loan

Sau khi Tổng thống Obama công bố chiến lược quốc phòng mới, Hội đồng An Ninh Quốc gia Đài Loan NSC đã tổ chức cuộc họp khẩn cấp để đánh giá tác động.

Dù nội dung cuộc họp không được công bố, nhưng rõ ràng Đài Loan hiểu rõ hơn ai hết, số phận của mình phụ thuộc khá nhiều vào thái độ của Mỹ.

Trong khi đó, vẫn có ý kiến cho rằng chiến lược quốc phòng mới sẽ tác động tích cực đối với hòn đảo này.

Mỹ cam kết sẽ duy trì hòa bình và ổn định tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Điều loại bỏ khả năng sử dụng vũ lực của Trung Quốc để lấy lại Đài Loan. Song điều này cũng khiến Đài Loan mất đi khả năng tăng cường sức mạnh quân sự từ bên ngoài.

Châu Âu

Các chuyên gia quân sự tại châu Âu không mấy ngạc nhiên về chiến lược quốc phòng mới của Mỹ, phần lớn họ cho rằng, việc chuyển khu vực trọng tâm ra khỏi châu Âu là điều đã được dự báo trước.


Nhà phân tích chính trị Johannes Thimm.


Ông James Hackett.

Johannes Thimm, chuyên gia tại Viện nghiên cứu Quốc tế của Đức nhận định: “Đó không phải là một điều gì mới. Không có mối đe dọa thực sự nào ở châu Âu, khu vực này khá ổn định. Ý tưởng của Mỹ là tập trung vào những cuộc khủng hoảng tiềm năng, Trung Đông và châu Á là nơi có nhiều cuộc khủng hoảng tiềm năng nhất”.

Còn ông James Hackett, phó giám đốc Thông tin cao cấp Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế IISS có trụ sở tại London, Anh đưa ra nhận định chung chung ở tầm vĩ mô: "Chiến lược quốc phòng mới của Mỹ sẽ giảm vai trò của vũ khí hạt nhân chiến lược, khả năng răn đe hạt nhân sẽ được thu hẹp hơn, nhưng tinh vi hơn".

Tuy vậy,cũng có ý kiến cho rằng, chiến lược quốc phòng mới của Mỹ thiên về khả năng ngăn chặn mối đe dọa tiềm năng hơn là tập trung vào một cuộc chiến nào đó đã được báo trước.

Trong khi phần lớn các chuyên gia quân sự trên thế giới đều cho rằng, chiến lược quốc phòng mới của Mỹ là nhắm vào Trung Quốc, Trung tướng về hưu David W. Barno, chỉ huy chiến dịch Tự do bền vững tại Afghanistan giai đoạn 2003-2005 lại có nhìn nhận hoàn toàn khác.

Với bài viết có tiêu đề “Bạn không thể có tất cả” đăng tải trên trang Foreign Policy cho rằng, sự chuyển dịch chiến lược của Mỹ là để bảo vệ lợi ích của mình hơn là đối phó với Trung Quốc.

Ông cho rằng, khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ là trung tâm của kinh tế toàn cầu trong thế kỷ 21. Đến năm 2015, các nước Đông Á sẽ vượt qua Bắc Mỹ và châu Âu để trở thành khối thương mại lớn nhất thế giới. Lợi ích kinh tế của Mỹ ở châu Á - Thái Bình Dương là rất lớn, sự phát triển về ngoại giao và quân sự là điều cần thiết để chống lại các mối đe dọa tiềm năng đối với lợi ích của Mỹ.

Sự chuyển dịch cơ cấu chiến lược của Mỹ vẫn còn ở phía tương lai, nó mang nhiều ý nghĩa trấn an các đồng minh thân cận của Mỹ trước những lo lắng về sự suy giảm vai trò của Mỹ tại châu Á - Thái Bình Dương.

Mỹ có thể sẽ không chú trọng quá nhiều vào châu Âu nhưng vẫn phải đảm bảo lợi ích của dầu mỏ của mình tại Trung Đông bởi 51% trữ lượng dầu mỏ của thế giới nằm tại khu vực này. Việc bảo vệ những lợi ích này đòi hỏi sự tham gia tích cực của Quân đội Mỹ trong 10 năm tới và xa hơn. Tuy nhiên, sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông không nhất thiết phải tiến hành các chiến dịch can thiệp quân sự chuyên sâu như thập kỷ qua.

Cụ thể hóa học thuyết quân sự AirSea Battle

Nếu nhìn nhận một cách tổng thể, chiến lược quân sự mới của Mỹ là một sự phát triển tiếp theo của học thuyết quân sự Không - Hải chiến đã được khởi xướng trước đó. Trong chiến lược quốc phòng mới, không quân được ưu tiên hơn cả.

Trong đó, các dự án máy bay ném bom chiến lược tàng hình mới, cải thiện năng lực trinh sát, giám sát và phòng phủ tên lửa, phát triển những phương tiện bay không người lái tinh vi hơn... được chú trọng phát triển.

Tiến sĩ Raoul Heinrichs, học giả tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược quốc phòng ĐH Quốc gia Australia nhận định: Mục tiêu hướng tới của học thuyết quân sự này là khu vực châu Á, nếu không muốn nói ra là sự đối phó với sự lớn mạnh của quân đội Trung Quốc.

Đối với chiến lược quốc phòng mới của Mỹ, tiến sĩ Raoul Heinrichs không ngạc nhiên vì tất cả đã được dự báo trước. Bản thông báo của Tổng thống Obama chỉ là "hồi còi lệnh" thực thi học thuyết quân sự này.

Như vậy, châu Á được dự báo sẽ trở thành đầu tàu của kinh tế thế giới, khu vực này tuy phát triển ổn định và thịnh vượng nhưng lại là khu vực rất nhạy cảm.

Châu Á - Thái Bình Dương ổn định, thịnh vượng hay bất ổn tùy thuộc rất nhiều vào thái độ của Trung –Mỹ cũng như các bên liên quan. Chiến lược quốc phòng mới của Mỹ cần phải được vận hành một cách khéo léo nếu không một cuộc chiến tranh lạnh mới sẽ đẩy châu Á-Thái Bình Dương vào cuộc khủng hoảng mới.

Đằng sau chiến lược "thắng - hòa" của Mỹ:

Quốc Việt(ĐVO)