Thượng đỉnh Copenhagen căng thẳng trước mặt, tình huống khiến Châu Âu lo ngại chiến tranh với Nga

[pizza]

Các quan chức châu Âu lo ngại rằng việc phá hủy máy bay hoặc máy bay không người lái của Nga sẽ gây ra xung đột trực tiếp giữa phương Tây và Nga - theo Politico.


Ba Lan đã điều động máy bay chiến đấu và tạm thời đóng cửa một số khu vực không phận của nước này vào Chủ Nhật sau cuộc tấn công của Nga vào Ukraine. Ảnh: EPA.
Theo Politico, sự khiêu khích từ phía Nga và sự nửa vời của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang buộc Liên minh châu Âu phải tự biến đổi sâu sắc. Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo EU ngày thứ Tư tới 1/10 được coi là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy khối này đã không còn như trước.

Không khí đe dọa chiến tranh xung quanh cuộc gặp ở Copenhagen gần như chưa từng có. Các máy bay chiến đấu Nga bị cáo buộc bay vào không phận NATO khiến ông Trump và các lãnh đạo EU công khai ủng hộ việc bắn hạ. Sân bay ở Copenhagen thủ đô Đan Mạch tuần trước bị gián đoạn nghiêm trọng vì các máy bay không người lái bí ẩn mà Đan Mạch gọi là “tấn công lai/hỗn hợp”.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Đức - đã thúc đẩy một cuộc thảo luận chưa từng có tại thượng đỉnh về năng lực quân sự của EU, vượt xa truyền thống tập trung vào thương mại, chống độc quyền và kinh tế.

Trong số các lựa chọn được đưa ra có “bức tường máy bay không người lái” để phát hiện, theo dõi và bắn hạ UAV, cũng như các dự án đảm bảo phản ứng nhanh với máy bay xâm nhập bầu trời châu Âu.

Một quan chức cấp cao EU nói: “Điều động máy bay chiến đấu là việc của NATO. Việc của EU là sẵn sàng khi cần phản ứng - nâng cao khả năng sẵn sàng và có công cụ để đối phó với mối đe dọa chung”.

Đây là cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên của EU kể từ tháng 6. EU muốn có quyết định thực chất về tăng cường phòng thủ và cấp tiền cho Ukraine trước hội nghị thứ hai vào cuối tháng 10.


Thừa nhận mối nguy từ Nga thì dễ, còn cách phản ứng trong EU với đủ thứ ưu tiên xung đột mới khó. Ít nhất họ cũng đồng thuận nguyên tắc: không làm gì khiến nguy cơ chiến tranh toàn diện tăng lên.

“Thách thức ở Copenhagen là tìm thế cân bằng răn đe với Nga mà không để sự cố leo thang thành khủng hoảng hay xung đột” - Rafael Loss, chuyên gia chính sách quốc phòng tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu, nhận định. “Điều này rất khó khi tổng thống Mỹ - đồng minh lớn nhất NATO - nói ‘cứ bắn hạ máy bay Nga, nhưng tôi có bảo vệ các bạn hay không thì chưa biết’”.

Các quan chức cũng lo ngại kịch bản “Franz Ferdinand” – một vụ leo thang bất ngờ kéo cả lục địa vào xung đột như vụ ám sát năm 1914 dẫn tới Thế chiến I.

Hôm Chủ nhật, Ba Lan điều động tiêm kích và đóng cửa tạm thời một số vùng không phận sau cuộc tấn công của Nga vào Ukraine kéo dài hơn 12 giờ. Ông Zelensky kêu gọi châu Âu tăng phòng thủ, cảnh báo rằng mục tiêu của Nga có thể vượt xa Ukraine.

Nếu về nguyên tắc phòng thủ có sự đồng thuận, câu hỏi “tiền ở đâu” lại chia rẽ các nhà lãnh đạo. Việc biến EU thành một cường quốc toàn cầu thực sự tốn kém, và không phải thủ đô nào cũng đồng ý.

Các tướng lĩnh nói châu Âu đang phải đối phó một cuộc chiến cường độ thấp với Nga và lịch sử cho thấy chiến tranh chỉ thắng bằng vay nợ công - tín hiệu EU sẵn sàng chi tiêu cũng góp phần răn đe.

Nhưng mở rộng ngân sách EU luôn là chuyện khó, nhất là khi nhiều lãnh đạo chống châu Âu lên nắm quyền và ngày càng có nhiều ảnh hưởng.

Dù các nước thân Kremlin như Hungary hay Slovakia hoan nghênh thêm tiền cho vũ khí, huấn luyện, thiết bị, các nước khác như Tây Ban Nha lại giảm nhẹ nguy cơ chiến tranh để bảo vệ ngân sách. Hà Lan, Thụy Điển và Đức trước giờ luôn lo ngại vay mượn thêm để tái vũ trang và viện trợ quân sự cho Ukraine.

Ukraine dự kiến thiếu hụt ngân sách khoảng 23 tỷ USD năm tới, buộc EU phải sớm chuyển khoản lớn duy trì nỗ lực chiến tranh của Kyiv. Von der Leyen tin bà có giải pháp: khoản “vay bồi thường” 140 tỷ euro từ tài sản Nga bị phong tỏa từ 2022.

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đang cản trở kế hoạch tịch thu tài sản này nhưng Ủy ban châu Âu cho rằng họ đã tìm ra cách pháp lý để gạt Hungary khỏi quá trình quyết định. Mục tiêu ở Copenhagen là tập hợp đủ sự ủng hộ để cô lập Orbán.

Hội nghị Copenhagen đánh dấu một bước trong chương mới của EU, nhưng điều không thay đổi là khối này vẫn đang chật vật để giành thế chủ động và các lựa chọn dường như còn rất hạn chế.

“Tôi không nghĩ có ai muốn đối đầu trực diện với ông Putin, hay lao vào một cuộc chiến để bảo vệ ‘người châu Âu xã hội chủ nghĩa’,” Max Bergmann, Giám đốc Chương trình châu Âu – Nga – Á-Âu tại CSIS, nói. Sau khi đã áp nhiều lệnh trừng phạt nặng nề, châu Âu không còn “viên đạn bạc” nào rõ ràng nữa.

Vietbf @ Sưu tầm