Hằng năm, UEFA đều cơ cấu một nhóm các chuyên gia hàng đầu để phân tích về mùa giải Champions League đã qua và những xu hướng mới của bóng đá thể hiện qua đó. Nhóm này sẽ đưa ra "Báo cáo kỹ thuật" cho mỗi mùa giải Champions League. Mới đây, UEFA đã chính thức công bố bản "Báo cáo kỹ thuật" của mùa giải 2010/2011, và hãy xem có những bất ngờ mà bản báo cáo này chỉ ra.
Bản "Báo cáo kỹ thuật" của UEFA về Champions League 2010/2011 cung cấp những số liệu thống kê chính xác, các phân tích, phản ánh và đồng thời là những đề tài gây tranh luận nhằm phát hiện ra những nét nổi bật cũng như xu hướng phát triển của bóng đá về mặt chiến lược và chiến thuật.
 |
| Những nhà vô địch Champions League 2010/2011, Barcelona - Nguồn: Getty |
Trong bản báo cáo này, đã có những nét mới thú vị về chiến thuật đã được nhóm chuyên gia của UEFA phát hiện từ 32 gương mặt ưu tú nhất Châu Âu mùa giải 2010/2011.
Phòng ngự phản công đang bị chặn đứng
Cách đây một vài năm, lối đá phòng ngự phản công thực sự lên ngôi ở châu Âu với những đại diện tiêu biểu như Chelsea, Inter và một số cái tên tầm trung tham dự Champions League. Nhưng giờ đây các đội bóng có vẻ đã tìm ra cách hóa giải lối đá khó chịu này.
Theo báo cáo của FIFA, mùa giải 2005/2006 là đỉnh cao của lối đá này khi các đội đã bỏ túi trọn vẹn 3 điểm đến 40% số trận họ có bàn thắng mở tỉ số trước và sau đó lùi về phòng thủ. Nhưng vào mùa 2010/2011 vừa qua thì con số chỉ là 21%.
Vậy các đội bóng đã làm thế nào? Câu trả lời là lối đá pressing và đẩy tuyến phòng ngự lên cao.
Như rất nhiều trận đấu mà Barcelona hay Manchester United đã thể hiện khi bị dẫn trước. Họ chấp nhận để lại nhiều khoảng trống sau lưng khi dâng cao nhưng việc áp sát khung thành đối phương với số đông cầu thủ giúp họ có cơ hội lớn hơn để gỡ hòa. Đồng thời với các cầu thủ thu hồi bóng chơi cao, áp sát nhanh, họ sẽ giảm thiếu nguy cơ bị dính đòn phản công khi mất bóng.
Hậu vệ phải biết tấn công, ngôi sao tấn công cũng lo phòng ngự
 |
| Rooney, mẫu tiền đạo tham gia phòng ngự tích cực - Nguồn: Getty |
Bóng đá tổng lực đã ra đời từ 30 năm trước nhưng triết lí "mọi người cùng tấn công, mọi người cùng phòng thủ" lại đang thăng hoa trong thời gian gần đây. Ngay cả Fabio Capello, một HLV với tư duy bóng đá an toàn cũng phải đánh giá rằng: "Bóng đá ngày nay, chủ yếu là việc thiết lập phòng thủ bởi mọi cầu thủ trên sân và sau đó tìm cách tấn công với càng nhiều tiền đạo càng tốt; tối thiểu là bốn người áp sát vòng cấm của đối phương."
Nói cách khác thì mẫu cầu thủ tấn công (tiền đạo và tiền vệ công) cổ điển "Tôi chỉ biết tấn công" đã gần như không còn. Họ phải biết hoạt động rộng và tích cực thu hồi bóng ngay khi để mất bóng, thậm chí hỗ trợ phòng ngự. Những mẫu cầu thủ tiêu biểu của triết lí này là Wayne Rooney, Lionel Messi, Iniesta, Mesut Ozil hay Paul Scholes (vừa giải nghệ khi kết thúc mùa giải).
Ngược lại, những hậu vệ như Dani Alves, Evra, Gareth Bales, Marcelo thực sự là những tài sản quý giá với đội bóng. Không chỉ tốt ở khâu phòng ngự, họ còn là những mũi tên thực sự nguy hiểm khi tham gia tấn công.
4-2-3-1 và hai tiền vệ trụ
Báo cáo của UEFA cho biết rằng sơ đồ được sử dụng thường xuyên nhất vẫn là 4-2-3-1 với hai tiền vệ phòng ngự và có thể thay đổi thành 4-4-2 hoặc 4-3-3 tùy trận đấu.
1.GK
2.RB 3.CB 4.CB 5.LB
8.DMF 6.DMF
7.RMF 10.AMF 11.LMF
9.CF
Phía trên vẫn là cách sắp xếp đội hình ưa thích của nhiều chiến lược gia. Hai tiền vệ phòng ngự vừa đảm bảo sự an toàn trước hàng thủ bằng cách thu hồi bóng tích cực, đồng thời tham gia phát động tấn công.
Nhưng có một thực tế khá thú vị: hai đội bóng hiếm hoi không sử dụng sơ đồ an toàn này đều đã lọt vào chung kết Champions League 2010/2011: Barcelona và Manchester United.
Sự biến mất của mẫu tiền đạo và tiền vệ cánh truyền thống
Cái thời mà bóng đá còn đơn thuần là chuyện một cầu thủ cắm đầu chạy dọc biên và sau đó lật vào cho một tiền đạo cao to đánh đầu ghi bàn có vẻ đã qua khá lâu.
Theo thông số từ báo cáo của UEFA: trong số 103 bàn thắng ghi được bởi 19 cầu thủ ở Champions League 2010/2011 thì chỉ có 3 quả đánh đầu. Một của Benzema, một của Anelka và một còn lại và của Peter Crouch. Đây thực sự là một số liệu biết nói.
Sir Alex từng nhận định: "Tiền đạo chủ lực là người phải biết tạo ra nhiều khoảng trống cho các cầu thủ khác dâng cao."
Cũng có nghĩa là, tiền đạo không phải chỉ là tiền đạo, họ còn phải là những người kiến thiết. Tiền đạo số 9 cổ điển nhường chỗ cho "số 9 rưỡi", biết chơi bóng bao quát và tạo ra cơ hội.
 |
| Karim Benzema, "số 9 rưỡi" điển hình của Real Madrid - Nguồn: Getty |
Sự biến mất của số 9 khiến cho những mẫu cầu thủ chạy cánh "số 7" và "số 11" cổ điển cũng mất dần vai trò cũ. Cầu thủ chạy cánh ngày nay không chỉ bám biên và tạt cánh. Họ phải biết tiếp bóng cho tiền đạo bằng nhiều cách hơn, chơi bó vào trong và tạo ra các khoảng trống, thậm chí là tận dụng cơ hội để tự mình ghi bàn.
Một xu hướng khác là sử dụng các tiền vệ chơi lệch cánh, cầu thủ thuận chân trái chơi ở cánh phải và ngược lại. Bố trí như vậy sẽ giúp họ chơi bó vào trong nhiều hơn và khai thác đúng vào khoảng trống giữa trung vệ và hậu vệ cánh của đối phương.
Champions League là một giải đấu hàng đầu, và ở đó thể hiện rõ ràng nhất những xu hướng chiến thuật hiện đại. Với những gì mà bản báo cáo kĩ thuật của UEFA mang lại, một điều rõ ràng là bóng đá ngày nay càng lúc càng trở nên phức tạp về mặt chiến thuật. Hãy cùng chờ xem mùa giải 2011/2012 này, Champions League - giải đấu của những nhà vô địch sẽ còn mang lại nhiều điều đặc sắc và thú vị.
Công Phụng, bongda.com.vn
Báo cáo kỹ thuật của UEFA: Những nét chiến thuật đặc sắc Champions League 2010/2011
